Sân khấu Hà Nội tìm cách tiếp cận mới với khán giả:Tạo sức bật trong kỷ nguyên đa giác quan

Trải nghiệm mãn nhãn, nhiều cảm xúc

Đúng dịp kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954 - 10/10/2026), Nhà hát Kịch Hà Nội ra mắt sản phẩm công nghiệp văn hóa “Thời khắc” kết hợp lịch sử, nghệ thuật sân khấu và trí tuệ nhân tạo (AI). Dưới sự chỉ đạo nghệ thuật của Nghệ sĩ nhân dân Nguyễn Trung Hiếu, Giám đốc Nhà hát Kịch Hà Nội, “Thời khắc” được thiết kế thành hành trình trải nghiệm với chủ đề “Lưu - Khắc - Vang”, đưa khán giả khám phá các câu chuyện về di tích, danh nhân, dấu mốc lịch sử qua hình ảnh, tư liệu, hiện vật; tương tác với những mô hình giới thiệu nhân vật lịch sử, cùng hoàn thiện bức tranh Tháp Rùa, thưởng thức vở “Cát bụi” trong rạp chiếu hiện đại...

Nếu “Thời khắc” kết nối lịch sử, sân khấu và tương tác số trong một không gian văn hóa, vở diễn “Sơn thần Thủy quái” của Liên đoàn Xiếc Việt Nam cho thấy khả năng ứng dụng công nghệ ngay trong cấu trúc một tác phẩm biểu diễn. Ra mắt từ cuối tháng 9-2026, vở diễn lấy cảm hứng từ truyền thuyết Sơn Tinh - Thủy Tinh, do Nghệ sĩ nhân dân Tống Toàn Thắng, Giám đốc Liên đoàn Xiếc Việt Nam dàn dựng. Tại đây, sân khấu tròn được cải tạo thành sân khấu nước. Công nghệ trình chiếu 3D mapping panorama 360 độ phủ kín mái vòm và mặt sàn, biến chuyển từ không gian bầu trời, núi rừng đến đại dương.

Hơn 40 nghệ sĩ phải nỗ lực thích nghi với không gian biểu diễn mới, từ ánh sáng, hình ảnh mapping đến điều kiện mặt sàn có nước. Những màn nhào lộn, thăng bằng, đu dây… giữa không gian mapping ảo diệu, với nền nhạc hiện đại hòa cùng nhạc dân tộc, đã đem đến trải nghiệm mãn nhãn, giàu cảm xúc cho khán giả.

Thưởng thức vở diễn “Sơn thần Thủy quái”, khán giả Nguyễn Khánh An (21 tuổi, ở phường Ngọc Hà, Hà Nội) không khỏi trầm trồ: “Xiếc kết hợp với hình ảnh 3D mapping sống động, hiệu ứng nước, lửa và âm nhạc khiến tôi đi từ ngạc nhiên này đến ngạc nhiên khác. Tôi mong được xem lại và thưởng thức thêm nhiều vở diễn như thế”.

Nhiều đơn vị nghệ thuật khác trên địa bàn Hà Nội cũng đang tìm hiểu, ứng dụng công nghệ biểu diễn hiện đại nhằm tăng sức hấp dẫn và khả năng cạnh tranh của sản phẩm nghệ thuật trong đời sống giải trí ngày càng đa dạng.

Lực đẩy cho công nghiệp văn hóa

Ứng dụng công nghệ biểu diễn hiện đại là một hướng đi góp phần đổi mới sản phẩm nghệ thuật, mở rộng công chúng và thúc đẩy công nghiệp văn hóa Thủ đô, theo tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam và Chương trình hành động số 08-CTr/TU của Thành ủy Hà Nội về việc thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW. Trong kỷ nguyên đa giác quan, công nghệ mở ra nhiều khả năng sáng tạo, song hiệu quả lâu dài vẫn phụ thuộc vào chất lượng nghệ thuật và bản sắc của mỗi tác phẩm.

Chia sẻ về hướng đi này, Nghệ sĩ nhân dân Nguyễn Trung Hiếu, Giám đốc Nhà hát Kịch Hà Nội, cho biết đơn vị phối hợp với nhóm sinh viên Đại học Kinh tế quốc dân xây dựng ý tưởng, ứng dụng công nghệ vào chương trình “Thời khắc”. Sự hợp tác vừa phát huy sức sáng tạo của người trẻ, vừa tạo cơ hội đưa nghệ thuật sân khấu đến gần hơn với công chúng trẻ trong nước và quốc tế. Đây cũng là bước thử nghiệm trong định hướng xây dựng nhà hát đa năng, lấy văn hóa, lịch sử và nghệ thuật làm nền tảng, công nghệ làm phương tiện, công chúng làm trung tâm.

Với vở diễn “Sơn thần Thủy quái”, sự hợp tác giữa Liên đoàn Xiếc Việt Nam và LumiShow - đơn vị sản xuất các chương trình ứng dụng 3D mapping, đồ họa sân khấu và công nghệ trình chiếu hiện đại, cho thấy vai trò của kết nối liên ngành trong sáng tạo nghệ thuật.

Nghệ sĩ nhân dân Tống Toàn Thắng, Giám đốc Liên đoàn Xiếc Việt Nam, khẳng định: “Chúng tôi không đưa công nghệ vào xiếc để làm cho sân khấu “hoành tráng” hơn mà dùng công nghệ để mở thêm khả năng kể chuyện cho xiếc. Công nghệ là phương tiện; nghệ thuật, cảm xúc và con người mới là trung tâm”.

Cùng quan điểm, bà Nguyễn Hương Chi, đại diện LumiShow cho rằng: “Công nghệ cần tạo ra không gian cho nghệ sĩ biểu diễn, thay vì cạnh tranh sự chú ý với họ”. Từ khâu hình thành ý tưởng, LumiShow phối hợp với đạo diễn và nghệ sĩ xây dựng kịch bản hình ảnh, để công nghệ và nghệ thuật hòa quyện, cùng tạo nên mạch kể chuyện thống nhất, giàu sức biểu đạt.

Từ những thử nghiệm này, sân khấu Hà Nội có thêm cơ sở phát triển các sản phẩm phù hợp với kỷ nguyên đa giác quan. Để tạo sức bật cho công nghiệp văn hóa, các đơn vị cần thúc đẩy hợp tác giữa nghệ sĩ, doanh nghiệp công nghệ và lực lượng sáng tạo trẻ, đồng thời có kế hoạch đầu tư dài hạn, chú trọng chất lượng và khả năng biểu diễn tác phẩm thường xuyên.