Hiện nay, nhiều khu vực sân chơi, không gian sinh hoạt chung tại các khu tập thể cũ trên địa bàn Hà Nội đang bị biến thành nơi kinh doanh dịch vụ, buôn bán tự phát. Tình trạng này diễn ra phổ biến không chỉ gây mất an toàn, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt của người dân mà còn gây lãng phí nghiêm trọng nguồn lực đất đai công cộng.

Thời gian qua, người dân sinh sống tại khu vực ngõ 189 phố Nguyễn Khang (phường Yên Hòa) đã nhiều lần phản ánh việc khu vực sân chơi và vỉa hè chung bị lấn chiếm công khai. Vào các buổi chiều muộn, không gian vốn dành cho người già tập thể dục, trẻ em vui chơi lại bị bao vây bởi vô số bàn ghế của các quán bia, quán ốc, quán nước…
Đáng lo ngại hơn, các hộ kinh doanh còn tự ý kéo, đấu nối hàng loạt dây điện, ổ cắm chằng chịt ra giữa sân chơi mà không có thiết bị che chắn bảo đảm an toàn. Trong điều kiện thời tiết mưa nắng thất thường, nguy cơ rò rỉ điện, cháy nổ luôn rình rập. Cùng với đó, tình trạng xả rác thải bừa bãi và tiếng ồn kéo dài đến tận đêm muộn từ những hàng quán này khiến cuộc sống cư dân bị ảnh hưởng.
Tương tự, ghi nhận thực tế tại khu tập thể Thành Công (phường Giảng Võ), phóng viên Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội nhận thấy, không gian sân chơi chung giữa các dãy nhà tập thể bị lấn chiếm tràn lan. Ngay bên cạnh những thiết bị tập thể dục ngoài trời được chính quyền lắp đặt phục vụ người dân là san sát các quán ăn, quán nước, những chiếc ô xòe cỡ lớn che kín khoảng không, bàn ghế xếp ken chặt lối đi. Hằng ngày, khách mua hàng ngồi uống nước, trò chuyện quây kín các thiết bị tập thể dục, biến khu vực vốn dùng cho rèn luyện thể chất thành không gian buôn bán nhếch nhác.
Thực trạng này không mới mà đã diễn ra dai dẳng từ nhiều năm qua. Những khoảng sân chơi công cộng vốn được đầu tư bằng ngân sách nhà nước hoặc sự đóng góp của cộng đồng lại đang bị lãng phí công năng một cách phi lý. Người dân mất đi không gian sinh hoạt lành mạnh, trong khi lực lượng chức năng liên tục loay hoay chấn chỉnh, xử lý vi phạm nhưng chỉ được một thời gian ngắn thì đâu lại vào đấy.
Một số chuyên gia quản lý đô thị cho rằng, việc xử lý dứt điểm tình trạng lấn chiếm sân chơi, vỉa hè là vấn đề vô cùng phức tạp. Trên thực tế, tại các khu tập thể cũ, ranh giới giữa diện tích nhà riêng (có quyền cho thuê kinh doanh) và không gian công cộng là rất mong manh. Nhiều hộ dân có ki ốt, cửa hàng hợp pháp đã tranh thủ tràn ra chiếm luôn phần sân chơi trước mặt. Đáng chú ý, đối tượng vi phạm không chỉ là cư dân tại chỗ mà còn có nhiều lao động từ địa phương khác đến thuê mặt bằng hoặc bán hàng rong. Vì vậy, việc xử lý khó triệt để.
Liên quan đến phản ánh tại ngõ 189 phố Nguyễn Khang, Trung tá Chu Đình Cường, Tổ trưởng Tổ Cảnh sát trật tự (Công an phường Yên Hòa) cho biết, lực lượng chức năng phường đã nắm được tình hình và đang tiếp tục tiến hành kiểm tra, xử lý nghiêm các trường hợp cố tình vi phạm. Đồng thời, trong thời gian tới, lực lượng Công an phường sẽ phối hợp chặt chẽ với tổ dân phố và đơn vị chức năng chốt trực, ngăn chặn triệt để các hành vi tái lấn chiếm.
Đề cập đến giải pháp căn cơ hơn, Trưởng phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Kim Liên Bùi Thị Hằng Nga cho rằng, cùng với việc tăng cường kiểm tra xử lý vi phạm, giải pháp then chốt là phải đẩy mạnh cải tạo, gia cố hàng rào bảo vệ và nâng cấp hạ tầng sân chơi sạch đẹp để trả lại đúng công năng. “Khi sân chơi được thiết kế chuẩn chỉnh, có rào chắn và nội quy rõ ràng, các hộ kinh doanh tự phát sẽ không còn cơ hội lấn chiếm không gian chung”, bà Bùi Thị Hằng Nga nói.
Sân chơi khu tập thể hay các điểm sinh hoạt cộng đồng là tài sản công có giá trị đặc biệt đối với chất lượng sống của cư dân đô thị. Trong bối cảnh không gian xanh tại Hà Nội ngày càng thu hẹp, việc để sân chơi bị biến thành quán nhậu, bãi giữ xe hay quán nước là sự lãng phí lớn. Sự lãng phí này không chỉ đo đếm bằng tiền bạc hay cơ sở vật chất, mà đáng tiếc hơn là lãng phí không gian công cộng vốn rất quý giá đối với người dân khu vực đô thị. Việc chính quyền phải liên tục bố trí lực lượng ra quân chấn chỉnh cũng gây lãng phí lớn về nhân lực và thời gian.
Trả lại sự không gian an toàn tại các sân chơi khu tập thể không chỉ là đòi hỏi chính đáng của người dân, mà còn là thước đo cho hiệu quả quản lý Nhà nước của chính quyền cơ sở, đồng thời bảo đảm nguồn lực xã hội được sử dụng đúng mục đích nhằm mang lại lợi ích cho người dân.
(*) Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội.