Sách Tết và hành trình trở về cội nguồn

Ngày xuân đọc sách phong tục

Kết quả bình chọn “Cuốn sách của năm 2025” - sự kiện do Nhã Nam tổ chức mới đây đã mang lại yếu tố bất ngờ khi hạng mục “Cuốn sách được độc giả yêu thích nhất” do bạn đọc bình chọn đã thuộc về tác phẩm “Thờ cúng cổ truyền Việt Nam - Nghi lễ và thực hành nghi lễ” của nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Trung Chính Quách Trọng Trà. Ngay từ ngày mở bình chọn đầu tiên, cuốn sách luôn dẫn đầu và liên tục giữ hạng nhất trên cuộc đua giành “vote”, để rồi đã vượt qua 29 ứng cử viên xuất sắc ở mọi thể loại. Đây cũng là cuốn sách "bán chạy nhất mùa Tết" của Nhã Nam trong năm vừa qua.

Bà Bùi Thị Minh Anh - Phòng Truyền thông, Công ty CP Văn hóa & Truyền thông Nhã Nam đánh giá: Sự “chiến thắng” của cuốn sách “Thờ cúng cổ truyền Việt Nam” là minh chứng cho thấy sự quan tâm ngày một tăng của độc giả Nhã Nam nói riêng và độc giả Việt Nam nói chung đối với các đề tài nghiên cứu, tìm hiểu sâu vào gốc rễ văn hóa dân tộc, cùng nhu cầu được trở về với những nghi lễ, nghi thức tín ngưỡng truyền thống giữa một xã hội đang ngày càng hiện đại.

Mới đây, tác giả Trung Chính Quách Trọng Trà lại tiếp tục cho ra mắt tuyển chọn “Văn khấn cổ truyền Việt Nam”. Cuốn sách giới thiệu những bài văn khấn mẫu mực, đi kèm các hướng dẫn cụ thể giúp người đọc không chỉ hiểu sâu hơn về phong tục thờ cúng mà còn có thể thực hành các nghi lễ một cách trang trọng, đúng mực và đầy thành ý.

Hai cuốn sách khác của Nhã Nam cũng thích hợp để đọc trong những ngày giáp Tết, đó là “Biểu tượng, phù hiệu và đồ thờ của người An Nam” và “Tang lễ của người An Nam”, giúp độc giả hiểu thêm về các nghi thức tảo mộ của người Việt cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX và nguồn gốc, ý nghĩa của các biểu tượng, phù hiệu, khí сụ thờ cúng của người Việt.

Độc giả yêu thích sách phong tục có thể tìm hiểu tác phẩm “Việt Nam phong tục”, được nhà văn hóa Phan Kế Bính diễn giải cặn kẽ gần 100 phong tục, tập quán điển hình của người Việt, gồm “Phong tục trong gia tộc”, “Phong tục làng xã” và “Phong tục xã hội nói chung”. Cuốn “Hội hè lễ Tết của người Việt” của nhà dân tộc học Nguyễn Văn Huyên lại đưa độc giả về lại không khí của những ngày Tết Nguyên đán, Tết Thanh minh... với các lễ hội, sinh hoạt cộng đồng được phân tích kỹ lưỡng. Đặc biệt, bộ sách “Nếp cũ” được NXB Trẻ tái bản nhiều lần của nhà nghiên cứu Toan Ánh rất phong phú và có hệ thống về phong tục, tín ngưỡng, văn hóa, con người Việt Nam với các tác phẩm như “Con người Việt Nam”, “Tín ngưỡng Việt Nam”, “Trong họ ngoài làng”, “Hội hè đình đám”, “Cầm kỳ thi họa”, “Hương nước hồn quê”, “Tiết tháo một thời”...

Mong muốn độc giả có những “ngày xuân xem sách, biết việc cổ kim”, Tri Thức Trẻ books giới thiệu sách “Phong vị xuân xưa”, tuyển chọn hơn 40 bài viết hay, độc, lạ từ nhiều sách báo, tạp chí trong Nam ngoài Bắc giai đoạn 1920 - 1945. Cuốn sách mang đến những câu chuyện, giải thích về Tết; những cảm nhận, suy nghĩ của các trí thức, nghệ sĩ trước mùa xuân, thời cuộc; các bài diễn thuyết về lịch sử, văn hóa, di tích, và một số bài văn khấn dịp Tết Nguyên đán với nội dung ngắn gọn, dễ hiểu, dễ thực hành. Tác giả Trần Văn Chánh chia sẻ: Cuốn sách “như sự khởi đầu của một công trình sưu tầm độc đáo, giúp mang lại niềm vui thanh nhã cho bạn đọc trong cũng như sau những ngày vui Tết”.

Món quà sách Tết

Nếu Tết là một món quà, thì sách Tết gói trọn hương vị xuân trong nhiều giai phẩm đặc sắc. Nhiều năm nay, hợp tuyển văn thơ nhạc họa với chủ đề mùa xuân và ngày Tết của Đông A books đã trở thành một thương hiệu được đón đợi mỗi khi Tết đến xuân về. Năm 2026 đánh dấu năm thứ 8 liên tiếp ấn phẩm Sách Tết của Đông A ra mắt bạn đọc. "Sách Tết Bính Ngọ 2026" là một dòng chảy cảm xúc liền mạch với 5 phần gồm: Khúc dạo đầu của mùa xuân, Văn, Thơ, Nhạc, Họa quy tụ nhiều cây bút, họa sĩ nổi tiếng. Bà Hoài An, đại diện truyền thông công ty cổ phần văn hóa Đông A, cho biết: Với cấu trúc 5 phần rõ rệt, ấn phẩm "Sách Tết Bính Ngọ 2026" không chỉ tiếp nối truyền thống, mà còn tạo nên dấu ấn riêng về độ phong phú nội dung, chiều sâu cảm xúc và sự giao thoa thế hệ trong sáng tác nghệ thuật mùa xuân. Ngoài ấn bản bìa mềm phổ thông, “Sách Tết Bính Ngọ 2026” còn có phiên bản giới hạn với bìa cứng, kèm tranh và hộp sơn mài, thích hợp làm quà tặng cho những người yêu thích sách.

Thay cho lì xì, nhiều gia đình có xu hướng chọn sách Tết làm quà tặng cho thiếu nhi với mong muốn gieo niềm vui đọc cho trẻ trong kỳ nghỉ lễ kéo dài nhiều ngày, giúp gắn kết các thành viên trong gia đình khi trẻ được ông bà, bố mẹ hướng dẫn đọc sách, cùng lựa chọn những tác phẩm phù hợp hay chia sẻ những điều tâm đắc sau mỗi trang sách. Ấn phẩm sách Tết cho trẻ em hiện rất phong phú, được nhiều đơn vị xuất bản, đơn vị liên kết quan tâm đầu tư. Đó là tuyển tập thơ văn “Nhâm nhi Tết Bính Ngọ” dẫn bạn đọc nhỏ tuổi đến với những phong vị Tết truyền thống khắp các miền đất nước của NXB Kim Đồng. Là series “Đọc sách ngày xuân, quây quần đón Tết” được nhiều bạn nhỏ yêu thích hay cuốn sách khổng lồ về Tết “Em đi chợ Tết” theo hình thức bóc dán sử dụng nhiều lần của Đinh Tị books. Thương hiệu Crabit Kidbooks với "Hẹn mùa Tết ngọt" và “Tết là nhất” về tình cảm gia đình; Cánh cam books với “Tết ngựa yêu thương” mang thông điệp về sự trở về - trở về với mái ấm, với cộng đồng, với những điều bình dị, bền lâu; Lionbooks với “Nếp Tết nhà mình” và set sách “Mở ra là thấy Tết”; Slowbooks với loạt sách “Xuân gọi bầu trời nhuộm nắng”, “Xuân mời mặt đất nở hoa”, “Xuân treo trên bẹo ghe hàng”...

Nhiều thương hiệu chú trọng làm hộp sách bắt mắt, xây dựng hình ảnh sách trở thành một món quà tâm hồn với mục tiêu khuyến khích lựa chọn tặng sách thay cho các loại quà tặng vật chất khác, qua đó góp phần lan tỏa văn hóa đọc. Như San Hô Books thiết kế Túi sách lì xì với cuốn “Muôn miền Tết”, thiệp vẽ, móc treo cành đào và bao đựng sách như túi lì xì khổng lồ đậm màu đỏ rực rỡ của Tết. NXB Kim Đồng ra mắt bộ sách tranh “Tết tuổi thơ” gồm 5 cuốn “Tết ở thị trấn biển”, “Tết ngoài đảo xa”, “Tết ở cù lao xanh”, “Tết ở Chợ Lớn” và “Bà ngoại trên mây”; đồng thời giới thiệu bộ sách tương tác “Gói bánh chưng nào!” và “Bày mứt Tết nào!” dành cho trẻ từ 2 tuổi. Thương hiệu Lionbooks tung ra thị trường các set hộp sách Tết 2 cuốn hoặc 3 cuốn cho thiếu nhi. Thái Hà books giới thiệu “Hộp sách Tết - Tết nhà có sách”. Bà Phạm Thủy, Giám đốc Đối ngoại truyền thông của Công ty cổ phần Sách Thái Hà cho biết: “Không chỉ mang hương vị ngày xuân, Hộp sách Tết còn là lời chúc gửi đến các gia đình cho một năm mới học hỏi không ngừng, sống sâu sắc và phát triển bền vững”.

Nhiều cuốn sách chủ đề Tết được viết từ ký ức là quà tặng cho những ai muốn có những phút giây trở về quá khứ. Đó là “Tết ngày xưa của mẹ” của tác giả Cao Mai Trang với những vần thơ vui tươi xen lẫn hoài niệm về Tết tuổi thơ. Là “Những món ăn nuôi ta lớn” không chỉ lưu giữ ký ức những món ăn truyền thống qua câu chuyện của các tác giả - nhà báo Phạm Trung Tuyến, chef Nguyễn Mạnh Hùng, nhà văn Nguyễn Hoàng Diệu Thủy, mà còn gợi lại không gian, thời gian của cả một thời kỳ văn hóa, lịch sử - nơi sự khó khăn, thiếu thốn khiến người ta phải chắt chiu, co kéo “mọi nguồn lực” có hạn để sáng tạo những món ăn.

Sự đa dạng của sách Tết năm 2026 cho thấy nhu cầu “đọc Tết” đang ngày một nhiều hơn. Những trang sách được mở ra trong dịp đầu năm mới giúp người đọc thêm trân trọng truyền thống, nuôi dưỡng tri thức và tinh thần sáng tạo, đồng thời thêm gắn kết các thế hệ trong gia đình khi Tết đến xuân về.