Gần đây, tình trạng đốt rác thải sinh hoạt, lá khô, phế liệu xuất hiện tại một số khu dân cư trên địa bàn Hà Nội. Những đám cháy nhỏ lẻ nhưng liên tục tái diễn, khiến khói bụi và mùi khét len lỏi trong khu dân cư, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt, sức khỏe người dân. Đáng nói, hành vi này thường diễn ra trong thời gian ngắn, ở những vị trí khuất, khiến việc phát hiện, ngăn chặn và xử lý gặp nhiều khó khăn.
Khổ vì... khói rác
Ghi nhận thực tế của phóng viên cho thấy, tình trạng đốt rác thải tự phát thường xuất hiện tại các khu đất trống, ven đường, khu vực tập kết rác tạm hoặc những vị trí giáp ranh khu dân cư. Rác sinh hoạt, lá cây khô, túi ni lông, nhựa phế liệu bị gom thành từng đống rồi đốt, tạo ra những làn khói đen, mùi khét khó chịu, ảnh hưởng đến môi trường sống xung quanh.

Những ngày gần đây, người dân sống tại chung cư OCT thuộc Khu đô thị Resco (phường Đông Ngạc) phản ánh tình trạng thỉnh thoảng lại có khói bốc lên từ các đống rác trong khu vực.
Rác thải được tập kết tại khu đất trống để đốt, khói bốc lên dày đặc, lan sang khu dân cư và các công trình lân cận. Đáng lo ngại, tình trạng này có lúc xảy ra vào buổi chiều, đúng giờ học sinh tan trường. Khói và mùi rác cháy theo gió phát tán, khiến người dân phải đóng kín cửa để hạn chế ảnh hưởng.
Tại Khu tái định cư Kiều Mai (phường Xuân Phương), dấu vết đốt rác cũng xuất hiện ngay tại khu vực tập kết rác thải, xen lẫn cây cối và thảm thực vật mọc um tùm.
Qua ghi nhận thực tế, nhiều loại rác sinh hoạt, túi ni lông, bao bì, bìa các tông, tấm xốp và vật liệu phế thải bị vứt ngổn ngang dưới các tán cây, tạo thành những đống rác hỗn độn. Đáng chú ý, trên nền đất xuất hiện những mảng tro đen, than cháy và dấu vết rác vừa bị đốt, cho thấy tình trạng này đã diễn ra nhiều lần.
Tại một số vị trí, rác sau khi cháy không được thu gom, xử lý triệt để. Cành cây khô, lá mục nằm đan xen với rác thải, tiềm ẩn nguy cơ bắt lửa, khiến đám cháy dễ lan rộng khi thời tiết hanh khô.
Tương tự, tại khu vực đường Phạm Hùng, Tôn Thất Thuyết (phường Cầu Giấy), việc đốt các loại rác thải có lẫn nhựa, ni lông, xốp không chỉ gây mất mỹ quan mà còn tiềm ẩn nguy cơ phát tán khói bụi, các chất độc hại, ảnh hưởng đến môi trường sống và sức khỏe người dân khu vực lân cận.
Những đống rác tồn lưu cùng dấu vết tro than cho thấy, nếu không được thu gom thường xuyên và kiểm soát chặt chẽ, tình trạng này tiếp tục gây ô nhiễm môi trường, tiềm ẩn nguy cơ cháy lan, mất an toàn cho khu dân cư.
Tại khu vực đường Cương Kiên (phường Đại Mỗ), phóng viên cũng ghi nhận những đống tro màu đen tại các bãi đất trống hai bên đường. Rác thải bị chất thành đống rồi châm lửa đốt, tạo ra những đám cháy ngay gần hành lang giao thông.
Ngoài ra, trên đường Văn Tiến Dũng, Trần Vỹ (phường Phú Diễn), khu vực Công viên Vườn hoa Thủy Lợi, Vườn hoa 1-6, Công viên Thanh Xuân... vẫn xuất hiện những đống tro còn sót lại sau khi rác bị đốt.
Tăng cường tuyên truyền, giám sát từ cơ sở
Trao đổi về tình trạng đốt rác tự phát trên địa bàn, Phó Chủ tịch UBND phường Đông Ngạc Nguyễn Văn Công cho biết, sau khi tiếp nhận phản ánh của người dân, UBND phường đã cử cán bộ chuyên môn kiểm tra, phối hợp với tổ dân phố và đơn vị thu gom rác để nhắc nhở người dân không đốt rác, nhằm khắc phục tình trạng ô nhiễm khói bụi.
Theo ông Nguyễn Văn Công, hành vi đốt rác thường xuất hiện lẻ tẻ, không tập trung thành điểm lớn. Người đốt rác thường tranh thủ thời gian ngắn, sau khi châm lửa rồi nhanh chóng rời khỏi hiện trường. Vì vậy, khi lực lượng chức năng nhận được thông tin và đến kiểm tra thì người vi phạm đã đi khỏi, gây khó khăn cho việc bắt quả tang và xử lý.
Trao đổi về vấn đề này, Trưởng phòng Hạ tầng, đô thị và môi trường phường Phú Diễn Quách Anh Tuấn cho biết, để hạn chế tình trạng trên, địa phương tiếp tục tăng cường tuyên truyền, nhắc nhở người dân không tự ý đốt rác, nhất là tại các khu đất trống, ven đường và khu vực gần khu dân cư. Cùng với đó, các tổ dân phố phát huy vai trò trong việc nắm bắt tình hình, kịp thời thông tin cho chính quyền khi phát hiện vi phạm.
Tại phường Cầu Giấy, Trưởng phòng Hạ tầng, đô thị và môi trường Vũ Trung Kiên thông tin, phường thường xuyên yêu cầu các tổ dân phố tăng cường giám sát địa bàn, thường xuyên nhắc nhở người dân thực hiện đúng quy định về bảo vệ môi trường.
Các nội dung tuyên truyền cũng được đăng tải trên những nhóm cộng đồng, nhóm thông tin của tổ dân phố để người dân nắm bắt và nâng cao ý thức. “Phường tiếp tục rà soát những vị trí phát sinh tình trạng đốt rác để có phương án giám sát, phân công cán bộ theo dõi cụ thể, khi phát hiện vi phạm là xử phạt ngay. Ngoài ra, phường yêu cầu đơn vị vệ sinh môi trường kiểm tra những điểm tập kết chưa hợp lý, kịp thời thu dọn rác phát sinh, hạn chế nguy cơ người dân tự ý đốt để giải quyết lượng rác tồn đọng”, ông Vũ Trung Kiên chia sẻ.
Thực tế cho thấy, việc phát hiện, xử lý hành vi đốt rác tự phát vẫn là vấn đề gây khó khăn đối với chính quyền cơ sở. Tuy nhiên, không thể vì quy mô mỗi đám cháy nhỏ mà xem nhẹ những hệ lụy đối với môi trường và sức khỏe cộng đồng. Do đó, bên cạnh tăng cường kiểm tra, giám sát, chính quyền các địa phương cần rà soát những điểm thường xuyên phát sinh rác thải, tổ chức thu gom kịp thời, không để rác tồn đọng kéo dài.
Các tổ dân phố cần phát huy vai trò giám sát cộng đồng, kịp thời thông tin cho cơ quan chức năng khi phát hiện vi phạm. Đặc biệt, cần xử lý nghiêm những trường hợp cố tình tái phạm, tránh tình trạng chỉ dừng lại ở nhắc nhở, tuyên truyền.
(*) Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội.