Quy định mới tạo điều kiện cho người khuyết tật tham gia thị trường lao động

Giảm chi phí, tăng động lực tuyển dụng

Sau nhiều tháng tìm việc không thành công, anh Nguyễn Văn H. (quê Nam Định, bị khuyết tật vận động) cho biết, rào cản lớn nhất không phải là năng lực mà là sự dè dặt của doanh nghiệp.

“Tôi có thể làm việc trên máy tính, làm kế toán hoặc nhập liệu, nhưng nhiều nơi từ chối vì họ sợ chi phí phát sinh hoặc thủ tục phức tạp”, anh H. chia sẻ.

Tình trạng này không phải cá biệt. Thực tế cho thấy, dù người khuyết tật có khả năng làm việc, nhưng cơ hội tiếp cận việc làm vẫn còn hạn chế do doanh nghiệp phải cân nhắc chi phí đào tạo, điều chỉnh môi trường làm việc và các nghĩa vụ tài chính đi kèm.

Bắt đầu từ ngày 1-1-2026, quy định mới về bảo hiểm thất nghiệp đã đưa ra một thay đổi đáng chú ý; người sử dụng lao động khi tuyển dụng người khuyết tật được giảm mức đóng bảo hiểm thất nghiệp xuống 0%.

Theo các chuyên gia lao động, đây là một trong những chính sách có tác động trực tiếp và rõ ràng nhất tới hành vi tuyển dụng của doanh nghiệp. Khi chi phí giảm, rủi ro tài chính thấp hơn, doanh nghiệp sẽ có xu hướng mở rộng đối tượng tuyển dụng, trong đó có người khuyết tật.

Chị Trần Thị L., phụ trách nhân sự một doanh nghiệp thương mại điện tử tại Hà Nội cho biết: “Trước đây, công ty cũng muốn tuyển thêm lao động khuyết tật làm việc từ xa, nhưng còn cân nhắc. Nếu chính sách giảm đóng bảo hiểm được áp dụng, chúng tôi sẽ mạnh dạn hơn vì chi phí tổng thể giảm đi đáng kể”.

Không chỉ dừng lại ở yếu tố chi phí, chính sách mới còn giúp thay đổi cách nhìn nhận về lao động khuyết tật - từ nhóm cần hỗ trợ sang nguồn nhân lực có thể đóng góp nếu được tạo điều kiện phù hợp.

Hỗ trợ đào tạo để quay lại thị trường lao động

Bên cạnh việc tạo động lực cho doanh nghiệp, chính sách mới cũng tập trung nâng cao năng lực của người lao động, trong đó có người khuyết tật.

Một điểm đáng chú ý là hỗ trợ học nghề từ quỹ bảo hiểm thất nghiệp. Theo quy định mới, người lao động có thể được hỗ trợ chi phí đào tạo lên tới 4,5 triệu đồng/người/khóa (dưới 3 tháng) hoặc 1,5 triệu đồng/người/tháng (với khóa dài hơn). Đồng thời, người học còn được hỗ trợ tiền ăn trong thời gian tham gia đào tạo thực tế.

Anh H. cho biết, nếu có thêm hỗ trợ như vậy, anh sẽ đăng ký học thêm kỹ năng nâng cao nghiệp vụ để tăng cơ hội xin việc: “Nhiều người như tôi muốn học nghề nhưng ngại chi phí sinh hoạt. Nếu có hỗ trợ tiền ăn thì sẽ dễ theo học hơn”.

Thực tế, với người khuyết tật, việc học nghề không chỉ là nâng cao kỹ năng mà còn là cơ hội để chuyển đổi sang những công việc phù hợp hơn với tình trạng sức khỏe, như làm việc trực tuyến, công việc văn phòng hoặc dịch vụ.

Song song với đó, hệ thống dịch vụ việc làm cũng được nâng cấp theo hướng số hóa. Người lao động có thể tìm kiếm việc làm, nộp hồ sơ, nhận tư vấn trực tuyến thông qua các nền tảng kết nối dữ liệu việc làm trên toàn quốc.

Điều này đặc biệt có ý nghĩa với người khuyết tật - những người thường gặp khó khăn trong việc di chuyển. Việc không phải đến trực tiếp trung tâm dịch vụ việc làm giúp họ tiết kiệm thời gian, chi phí và giảm rào cản tiếp cận chính sách.

Tạo nền tảng cho thị trường lao động bao trùm

Theo đánh giá của các chuyên gia, điểm tích cực của các quy định mới là tiếp cận theo hướng “kép”: Vừa hỗ trợ người lao động, vừa tạo động lực cho doanh nghiệp.

Thay vì chỉ trợ cấp, chính sách hướng tới việc giúp người lao động trong đó có người khuyết tật quay trở lại thị trường lao động nhanh hơn và bền vững hơn thông qua đào tạo, kết nối việc làm và giảm chi phí cho doanh nghiệp.

Thực tế cho thấy, nhiều người khuyết tật hoàn toàn có thể đáp ứng tốt yêu cầu công việc nếu được bố trí phù hợp. Các lĩnh vực như công nghệ thông tin, chăm sóc khách hàng trực tuyến, thiết kế, nhập liệu… đang mở ra nhiều cơ hội hơn cho nhóm lao động này.

Vấn đề còn lại là tạo ra môi trường thuận lợi để họ tiếp cận các cơ hội đó. Những quy định mới về việc làm và bảo hiểm thất nghiệp được kỳ vọng sẽ góp phần tháo gỡ các rào cản tồn tại lâu nay.

Trong thời gian tới, việc triển khai chính sách cần đi kèm với tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn để cả doanh nghiệp và người lao động hiểu rõ quyền lợi, trách nhiệm của mình. Đồng thời, các địa phương cần chủ động kết nối doanh nghiệp với nguồn lao động khuyết tật, tạo điều kiện để chính sách đi vào thực tiễn.

Không chỉ là câu chuyện an sinh, việc tạo điều kiện cho người khuyết tật tham gia thị trường lao động còn là bước tiến trong xây dựng một xã hội công bằng, nơi mọi người đều có cơ hội đóng góp và phát triển.