Quản lý an toàn thực phẩm: Siết chặt từ gốc, hướng tới hệ thống minh bạch, bền vững

Kiểm soát an toàn thực phẩm từ sản xuất đến tiêu dùng

Thời gian qua, ngành Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội đã triển khai nhiều giải pháp, nhằm nâng cao hiệu quả quản lý an toàn thực phẩm trong lĩnh vực nông, lâm, thủy sản. Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là rà soát, thống kê đầy đủ các cơ sở sản xuất, kinh doanh thuộc thẩm quyền quản lý. Kết quả cho thấy, toàn thành phố hiện có 14.781 cơ sở sản xuất, kinh doanh vật tư nông nghiệp và sản phẩm nông, lâm, thủy sản, cùng với khoảng 85.435 cơ sở sản xuất ban đầu nhỏ lẻ do cấp xã, phường quản lý. Việc nắm rõ số lượng và phân loại cơ sở đã tạo điều kiện thuận lợi để triển khai công tác thanh tra, kiểm tra có trọng tâm.

Từ đầu năm đến nay, các đoàn kiểm tra của Sở Nông nghiệp và Môi trường đã tiến hành kiểm tra 57 tổ chức, cá nhân hoạt động trong các lĩnh vực liên quan đến thực phẩm nông, lâm, thủy sản. Qua đó, phát hiện 15 trường hợp vi phạm và xử phạt tổng số tiền gần 292 triệu đồng. Đáng chú ý, gần 700 kg thực phẩm không bảo đảm an toàn đã bị tạm giữ, tiêu hủy.

Các vi phạm chủ yếu tập trung ở việc kinh doanh thực phẩm không rõ nguồn gốc, không có giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm, sử dụng vật tư nông nghiệp không đúng quy định hoặc kinh doanh thuốc thú y, thức ăn chăn nuôi không đảm bảo chất lượng. Điều này cho thấy nguy cơ mất an toàn thực phẩm vẫn tiềm ẩn, đặc biệt ở các cơ sở nhỏ lẻ.

Bên cạnh công tác kiểm tra, Hà Nội cũng đẩy mạnh phát triển các chuỗi cung ứng thực phẩm an toàn. Thành phố hiện duy trì và phát triển 1.388 chuỗi cung ứng thực phẩm an toàn từ 26 tỉnh, thành phố, trong đó có 182 chuỗi liên kết nội địa. Các chuỗi này giúp kiểm soát chặt chẽ quy trình sản xuất, đảm bảo truy xuất nguồn gốc và nâng cao chất lượng sản phẩm. Ngoài ra, thành phố cũng chú trọng xây dựng thương hiệu nông sản, với hàng trăm nhãn hiệu tập thể, chứng nhận được bảo hộ. Đồng thời, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý an toàn thực phẩm, như công khai hồ sơ tự công bố sản phẩm và truy xuất nguồn gốc, đã góp phần nâng cao tính minh bạch và hiệu quả quản lý.

Xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc

Mặc dù đạt được nhiều kết quả tích cực, công tác quản lý an toàn thực phẩm tại Hà Nội vẫn đang đối mặt với không ít khó khăn, thách thức. Trước hết, số lượng cơ sở sản xuất, kinh doanh lớn, trong đó phần lớn là quy mô nhỏ lẻ, phân tán, gây khó khăn cho việc kiểm soát đồng bộ. Với hơn 85.000 cơ sở sản xuất ban đầu nhỏ lẻ, việc bảo đảm tuân thủ đầy đủ các quy định về an toàn thực phẩm là một bài toán không dễ giải. Bên cạnh đó, nguồn cung thực phẩm cho Hà Nội phụ thuộc nhiều vào các tỉnh, thành phố khác, khiến công tác kiểm soát chất lượng gặp nhiều thách thức. Mặc dù đã có sự phối hợp liên vùng, nhưng việc kiểm tra, giám sát vẫn chưa thực sự đồng bộ, đặc biệt trong việc chia sẻ thông tin và xử lý vi phạm.

Một khó khăn khác là hệ thống văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến an toàn thực phẩm còn chưa thống nhất, đặc biệt là các quy định về giới hạn hóa chất, kháng sinh, thuốc bảo vệ thực vật trong thực phẩm. Điều này gây lúng túng cho các cơ quan quản lý trong quá trình kiểm tra, xử lý vi phạm. Ngoài ra, nhận thức của một bộ phận người sản xuất, kinh doanh và người tiêu dùng về an toàn thực phẩm còn hạn chế. Tình trạng sử dụng hóa chất, phụ gia không đúng quy định, hoặc tiêu thụ thực phẩm không rõ nguồn gốc vẫn còn diễn ra.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Tạ Văn Tường cho biết, để tháo gỡ khó khăn trong quản lý an toàn thực phẩm từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm, Hà Nội xác định cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Theo đó, Hà Nội đề xuất các bộ, ngành trung ương rà soát, bổ sung danh mục các chỉ tiêu kiểm soát liên quan đến hóa chất, kháng sinh và vật tư nông nghiệp. Đồng thời, thành phố sẽ tăng cường phối hợp liên ngành và liên vùng, đặc biệt trong việc kiểm tra, giám sát và chia sẻ thông tin về các cơ sở vi phạm. Việc mở rộng và nâng cao chất lượng các chuỗi cung ứng thực phẩm an toàn tiếp tục được đẩy mạnh, nhằm kiểm soát nguồn gốc ngay từ khâu sản xuất.

Ứng dụng công nghệ thông tin sẽ là một trong những giải pháp trọng tâm, với việc xây dựng cơ sở dữ liệu đồng bộ, hệ thống truy xuất nguồn gốc và nền tảng kết nối cung cầu. Điều này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý, mà còn tạo niềm tin cho người tiêu dùng. Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức cũng cần được đẩy mạnh, hướng tới thay đổi hành vi của cả người sản xuất và người tiêu dùng. Các chương trình xúc tiến thương mại, quảng bá nông sản an toàn cũng góp phần thúc đẩy thị trường phát triển theo hướng bền vững.

Công tác quản lý an toàn thực phẩm tại Hà Nội đang từng bước được siết chặt và nâng cao hiệu quả, góp phần bảo vệ sức khỏe người dân và ổn định thị trường. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu xây dựng một hệ thống thực phẩm an toàn, minh bạch và bền vững, cần có sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, ngành và toàn xã hội hướng tới nền nông sản, thực phẩm an toàn, chất lượng cung cấp cho người tiêu dùng Thủ đô.