hanoimoi.vn

Kinh tế

Phát triển kinh tế bạc phải chuyển mạnh từ nhận thức sang hành động

Đình Hiệp

Sáng 16-11, Ban Chính sách, chiến lược Trung ương; Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh; Hội đồng Lý luận Trung ương; Bộ Biên tập Tạp chí Cộng sản; Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội; Hội người cao tuổi Việt Nam phối hợp với Văn phòng Chính phủ tổ chức Hội nghị đối thoại chính sách phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc.

Các đại biểu tham dự Hội nghị đối thoại chính sách phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc tại điểm cầu Trung ương. Ảnh: Thu Giang
Các đại biểu tham dự Hội nghị đối thoại chính sách phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc tại điểm cầu Trung ương. Ảnh: Thu Giang

Tham dự và đồng chủ trì hội nghị có các đồng chí: Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị; Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh Đoàn Minh Huấn; nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương Nguyễn Xuân Thắng; Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ, Chủ tịch Ủy ban Quốc gia về Người cao tuổi Việt Nam Phạm Thị Thanh Trà; Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản Dương Trung Ý; nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Ủy ban Quốc gia về Người cao tuổi Việt Nam, Chủ tịch Hội Người cao tuổi Việt Nam Nguyễn Thanh Bình.

Hội nghị được tổ chức trực tiếp từ điểm cầu trụ sở Chính phủ và trực tuyến đến UBND 34 tỉnh, thành phố với hơn 2.000 đại biểu tham dự.

Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng phát biểu tham luận. Ảnh: Viết Thành
Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng phát biểu tham luận tại điểm cầu trụ sở UBND thành phố Hà Nội. Ảnh: Viết Thành

Tham dự hội nghị tại điểm cầu trụ sở UBND thành phố Hà Nội có Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Vũ Đại Thắng; các đồng chí Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy: Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Bùi Huyền Mai, Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Xuân Lưu cùng đại diện lãnh đạo các sở, ngành liên quan.

Cả nước có gần 9 triệu người cao tuổi lao động, sản xuất

Phát biểu khai mạc hội nghị, Chủ tịch Hội Người cao tuổi Việt Nam Nguyễn Thanh Bình nhấn mạnh, yêu cầu đổi mới tư duy về già hóa dân số, khẳng định người cao tuổi không chỉ là đối tượng cần được bảo vệ, chăm sóc mà còn là nguồn lực quý báu, đóng góp tích cực vào sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước.

thanh-binh.png
Nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Ủy ban Quốc gia về Người cao tuổi Việt Nam, Chủ tịch Hội Người cao tuổi Việt Nam Nguyễn Thanh Bình phát biểu. Ảnh: Thu Giang

Theo Chủ tịch Hội Người cao tuổi Việt Nam Nguyễn Thanh Bình, già hóa dân số là xu hướng không thể đảo ngược, đang trở thành vấn đề toàn cầu trong thế kỷ XXI. Việt Nam là một trong những quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh, dự báo chỉ mất khoảng 25 năm để chuyển từ giai đoạn già hóa sang dân số già, trong khi nhiều quốc gia khác phải trải qua quá trình này từ 50-70 năm, thậm chí gần một thế kỷ.

Thực tiễn đó đặt ra những yêu cầu mới đối với chính sách an sinh xã hội, y tế, bảo vệ, chăm sóc và phát huy vai trò người cao tuổi. Vì vậy, cần đổi mới tư duy, không nhìn nhận người cao tuổi đơn thuần là đối tượng thụ hưởng chính sách mà phải xác định đây là nguồn lực quan trọng, có khả năng đóng góp vào sự phát triển đất nước.

Đồng chí Nguyễn Thanh Bình khẳng định, người cao tuổi Việt Nam là lực lượng xã hội đông đảo, giàu bản lĩnh chính trị, trí tuệ và kinh nghiệm; từng có nhiều đóng góp trong sự nghiệp đấu tranh bảo vệ độc lập dân tộc và xây dựng đất nước. Hiện nay, người cao tuổi tiếp tục tích cực tham gia xây dựng hệ thống chính trị cơ sở, xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh, bảo vệ an ninh Tổ quốc, gìn giữ và trao truyền các giá trị văn hóa, đạo đức truyền thống.

“

“Đáng chú ý, trong lĩnh vực kinh tế bạc, cả nước hiện có gần 9 triệu người cao tuổi tham gia lao động, sản xuất, kinh doanh, góp phần thúc đẩy chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn và đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng hai con số của đất nước”, đồng chí Nguyễn Thanh Bình chia sẻ.

Tháo gỡ 4 nhóm điểm nghẽn, xác định rõ trách nhiệm thực hiện

Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, đồng chí Nguyễn Thanh Nghị nhấn mạnh, phát triển kinh tế bạc không chỉ là mở rộng một thị trường mới mà còn là lựa chọn chiến lược trong đổi mới mô hình phát triển, chủ động thích ứng với già hóa dân số và phát huy nguồn lực người cao tuổi.

thanh-nghi.png
Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị phát biểu tại hội nghị. Ảnh: Thu Giang

Đồng chí Nguyễn Thanh Nghị nhắc lại, cách đây một năm, Hội thảo khoa học "Kinh tế bạc ở Việt Nam trong kỷ nguyên mới" đã thống nhất nhận thức quan trọng: Già hóa dân số không chỉ là thách thức mà còn là cơ hội phát triển; người cao tuổi không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách mà còn là nguồn lực, chủ thể và động lực phát triển.

Trên cơ sở đó, 6 định hướng lớn được xác lập, gồm: Hoàn thiện thể chế; xây dựng Đề án phát triển kinh tế bạc; khuyến khích các thành phần kinh tế tham gia; mở rộng hợp tác quốc tế; thúc đẩy khoa học, công nghệ, chuyển đổi số; gắn phát triển kinh tế bạc với bảo đảm an sinh xã hội.

thanh-nghi-1.jpg
Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị phát biểu tại hội nghị. Ảnh: Thu Giang

Sau một năm, các định hướng này từng bước được cụ thể hóa trong chủ trương, chính sách và pháp luật. Các bộ, ngành, địa phương và Hội Người cao tuổi Việt Nam đã tích cực triển khai nhiệm vụ liên quan. Theo đồng chí Nguyễn Thanh Nghị, những kết quả trên cho thấy kinh tế bạc đã từng bước chuyển từ nhận thức sang hành động, từ nghiên cứu sang hoạch định chính sách. Tuy nhiên, đây mới là bước khởi đầu; các điểm nghẽn về thể chế, thị trường, nguồn lực, hạ tầng và tổ chức thực hiện vẫn cần được tháo gỡ.

Hiện Việt Nam có gần 16,5 triệu người từ 60 tuổi trở lên, trong đó hơn 9 triệu người vẫn tham gia lao động, sản xuất, kinh doanh. Dự báo đến năm 2034, số người từ 60 tuổi trở lên có thể đạt gần 21 triệu người; thời kỳ dân số vàng dự kiến kết thúc vào khoảng năm 2036. Tuổi thọ bình quân đạt 74 tuổi nhưng số năm sống khỏe mạnh mới khoảng 65 năm.

dai-bieu.png
Các đại biểu tham dự Hội nghị đối thoại chính sách phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc tại điểm cầu Trung ương. Ảnh: Thu Giang

“Những con số này cho thấy Việt Nam chỉ còn khoảng một thập niên để chuẩn bị căn bản cho thời kỳ già hóa dân số. Vì vậy, cần hành động sớm, có tầm nhìn dài hạn, xây dựng nền tảng thể chế, kinh tế, hạ tầng và an sinh, biến thách thức già hóa thành cơ hội phát triển”, đồng chí Nguyễn Thanh Nghị chia sẻ.

Đồng chí Nguyễn Thanh Nghị cũng lưu ý, phát triển kinh tế bạc phải gắn với tiến bộ và công bằng xã hội; không chỉ nhìn nhận từ quy mô thị trường hay khả năng thương mại hóa dịch vụ dành cho người cao tuổi, mà phải phát huy tiềm năng, trí tuệ, kinh nghiệm và đóng góp của người cao tuổi, đồng thời bảo đảm các nhóm yếu thế được tiếp cận dịch vụ thiết yếu và thụ hưởng thành quả phát triển.

Bên cạnh kết quả bước đầu, Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương chỉ rõ 4 nhóm hạn chế lớn trong phát triển kinh tế bạc. Trong đó, thể chế và chính sách chưa đồng bộ; chính sách còn phân tán theo ngành, lĩnh vực, thiếu liên kết giữa y tế, bảo hiểm, dịch vụ xã hội, nhà ở và chăm sóc dài hạn. Nhiều mô hình chăm sóc mới còn vướng mắc về đầu tư, tiêu chuẩn, cấp phép và thanh toán; hệ thống thống kê, đo lường quy mô và đóng góp của kinh tế bạc chưa được hình thành.

Trước thực trạng này, đồng chí Nguyễn Thanh Nghị đề nghị hội nghị tập trung thảo luận 4 định hướng trọng tâm. Một là, xác định đúng vị trí, vai trò và cấu phần của kinh tế bạc trong mô hình phát triển mới; sớm xây dựng phương pháp xác định, đo lường quy mô và đóng góp của kinh tế bạc đối với GDP, năng suất, việc làm và chất lượng cuộc sống. Trong đó, cần chú trọng các lĩnh vực có nhu cầu thực và khả năng tạo giá trị gia tăng như chăm sóc sức khỏe, chăm sóc dài hạn, phục hồi chức năng, dược phẩm, thiết bị hỗ trợ, nhà ở thích ứng, du lịch, tài chính, bảo hiểm và dịch vụ số.

Hai là, tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, kiến tạo môi trường và thị trường phát triển. Các bộ, ngành, địa phương, chuyên gia và doanh nghiệp cần chỉ rõ vướng mắc về đất đai, đầu tư, điều kiện cung ứng dịch vụ, tiêu chuẩn chất lượng, cấp phép, thanh toán, bảo hiểm và liên kết giữa các lĩnh vực y tế, xã hội...

Các đại biểu tham dự Hội nghị đối thoại chính sách phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc tại điểm cầu Hà Nội. Ảnh: V
Các đại biểu tham dự Hội nghị đối thoại chính sách phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc tại điểm cầu Hà Nội. Ảnh: Viết Thành

Ba là, đổi mới cơ chế huy động, phân bổ và chia sẻ nguồn lực, bảo đảm phát triển bao trùm. Trong đó, cần nghiên cứu các mô hình tài chính chăm sóc dài hạn, bảo hiểm chăm sóc dài hạn, hợp tác công - tư; có chính sách khuyến khích đầu tư vào hạ tầng, dịch vụ thiết yếu và hỗ trợ người cao tuổi thu nhập thấp, người khuyết tật, người sống một mình cùng các nhóm yếu thế.

Bốn là, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và liên kết các chủ thể làm động lực phát triển hệ sinh thái. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý sức khỏe, khám, chữa bệnh từ xa, phục hồi chức năng, nhà ở thông minh và chăm sóc dài hạn; tăng cường kết nối viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp; phát triển nhân lực chăm sóc chuyên nghiệp và nâng cao năng lực số cho người cao tuổi.

Đáng chú ý, đồng chí Nguyễn Thanh Nghị nhấn mạnh yêu cầu khẩn trương hoàn thiện, kết nối và khai thác hiệu quả cơ sở dữ liệu quốc gia về người cao tuổi, phục vụ hoạch định chính sách, dự báo nhu cầu và tổ chức cung ứng dịch vụ.

Về tổ chức thực hiện, đồng chí đề nghị Ban Tổ chức Hội nghị tổng hợp đầy đủ, khách quan các ý kiến; Ban Chính sách, chiến lược Trung ương tiếp tục chủ trì, phối hợp hoàn thiện Đề án phát triển kinh tế bạc tại Việt Nam đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2045, trình Bộ Chính trị xem xét trong quý I-2027.

Cải thiện thực chất về sức khỏe, chất lượng sống của người cao tuổi

Hội nghị có 102 tham luận được gửi đến của các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý, doanh nghiệp và đại diện tổ chức quốc tế tại Việt Nam. Trong đó, các tham luận trực tiếp đã làm rõ nội hàm hệ sinh thái kinh tế bạc, nhận diện những vấn đề đặt ra, nhất là về thể chế, chính sách; cung cấp luận cứ khoa học phục vụ công tác tư vấn, tham mưu chiến lược cho Đảng, Nhà nước và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Qua đó, khai thác hiệu quả tiềm năng, trí tuệ, kinh nghiệm và sức sáng tạo của người cao tuổi, tạo động lực phát triển đất nước phồn vinh, bền vững.

Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng phát biểu tham luận. Ảnh: Viết Thành
Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng phát biểu tham luận tại điểm cầu Hà Nội. Ảnh: Viết Thành

Phát biểu tham luận tại điểm cầu Hà Nội, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng đề xuất 3 nhóm giải pháp nhằm hoàn thiện thể chế, phát triển thị trường và tăng cường liên kết trong phát triển kinh tế bạc.

Trong đó, cần xây dựng định hướng và hoàn thiện thể chế; nghiên cứu, xây dựng chương trình hoặc đề án tổng thể cấp quốc gia về phát triển kinh tế bạc. Xác định rõ các lĩnh vực ưu tiên, cơ chế phối hợp liên ngành, chính sách khuyến khích đầu tư và cơ sở để các địa phương triển khai phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh cụ thể.

Kết luận hội nghị, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà ghi nhận các ý kiến đã làm rõ xu thế già hóa dân số, tiềm năng phát triển kinh tế bạc, đồng thời nhận diện những điểm nghẽn về thể chế, nguồn lực, thị trường và đề xuất nhiều giải pháp thiết thực.

Phó Thủ tướng khẳng định, già hóa dân số là xu thế tất yếu, vừa đặt ra thách thức, vừa mở ra cơ hội phát triển. Người cao tuổi là nguồn lực quý báu của quốc gia, với trí tuệ, kinh nghiệm và vốn sống phong phú, có khả năng tiếp tục đóng góp cho gia đình, cộng đồng và xã hội.

Về nhiệm vụ cụ thể, Phó Thủ tướng giao Bộ Y tế đẩy nhanh xây dựng dự án Luật Người cao tuổi sửa đổi toàn diện, phấn đấu ban hành vào quý II-2028; đồng thời xây dựng cơ chế phát triển đội ngũ nhân lực chăm sóc người cao tuổi. Bộ Nội vụ phối hợp với Ban Chính sách, chiến lược Trung ương nghiên cứu sửa đổi Luật Bảo hiểm xã hội và Bộ luật Lao động phù hợp với xu thế già hóa dân số.

Các bộ liên quan được giao hoàn thiện chính sách về tài chính, đất đai, tín dụng, tiêu chuẩn nhà ở, phát triển thị trường, sản phẩm văn hóa - du lịch, công nghệ và dữ liệu về người cao tuổi.

Chính phủ sẽ lựa chọn Hà Nội, Thái Nguyên, Đà Nẵng, thành phố Hồ Chí Minh và An Giang để xây dựng các mô hình điểm, tổ chức đánh giá, tổng kết sau hai năm làm cơ sở nhân rộng trên toàn quốc. Phó Thủ tướng yêu cầu các địa phương đưa nhiệm vụ phát triển kinh tế bạc vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2027 và những năm tiếp theo.

Nhấn mạnh thước đo thành công của kinh tế bạc, Phó Thủ tướng cho rằng đó trước hết phải là sự cải thiện thực chất về sức khỏe, chất lượng sống, hạnh phúc và an vui của người cao tuổi; đồng thời thể hiện ở hiệu quả huy động nguồn lực, chất lượng dịch vụ và những giá trị đóng góp cho tăng trưởng kinh tế, bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội.

Đình Hiệp