Tọa đàm “Hàng Việt Nam chinh phục người tiêu dùng”: Nâng cao sức cạnh tranh, mở rộng thị trường tiêu thụ cho hàng Việt

Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” đã góp phần thúc đẩy tiêu dùng nội địa, khơi dậy niềm tin và sự quan tâm của người dân đối với sản phẩm trong nước. Tuy nhiên, trước yêu cầu ngày càng cao của thị trường, hàng Việt muốn duy trì sức hút cần không ngừng cải tiến chất lượng, hoàn thiện mẫu mã, minh bạch nguồn gốc và nâng cao giá trị thương hiệu.

Đây cũng là thách thức đối với doanh nghiệp nhỏ, hợp tác xã và các cơ sở sản xuất khi nguồn lực đầu tư, năng lực công nghệ và khả năng tiếp cận hệ thống phân phối còn hạn chế.

Tọa đàm có sự tham gia của bà Trần Hồng Lan, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Tổng hội Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam; bà Nguyễn Thị Kim Dung, Giám đốc Siêu thị Co.opmart Hà Nội; bà Phạm Thị Lý, Chủ tịch Hội đồng sáng lập, Giám đốc Trung tâm Doanh nghiệp hội nhập và Phát triển (IDE); ông Nguyễn Tiến Phong, Phó Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã thành phố Hà Nội.

Các khách mời sẽ tập trung trao đổi về xu hướng tiêu dùng, yêu cầu nâng cao chất lượng và xây dựng thương hiệu sản phẩm Việt; giải pháp ứng dụng khoa học, công nghệ, truy xuất nguồn gốc phù hợp với điều kiện của doanh nghiệp, hợp tác xã. Đặc biệt, việc tháo gỡ những vướng mắc trong kết nối giữa cơ sở sản xuất với hệ thống phân phối, bảo đảm nguồn cung và duy trì đầu ra ổn định sẽ là nội dung trọng tâm của chương trình.

Thông qua những chia sẻ từ cơ quan quản lý, tổ chức hỗ trợ, doanh nghiệp và đơn vị phân phối, tọa đàm góp phần đề xuất các giải pháp thiết thực nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng thị trường tiêu thụ, đưa hàng Việt đến gần hơn với người tiêu dùng.

Chương trình được livestream trên các nền tảng số của Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội.

Để người tiêu dùng tin chọn sản phẩm đạt chất lượng

Siêu thị là một trong những kênh phân phối quan trọng, giúp hàng Việt đến gần hơn với người tiêu dùng. Tại đây, các sản phẩm trong nước có cơ hội tiếp cận đông đảo khách hàng, người mua cũng có thể tìm hiểu, so sánh và lựa chọn những sản phẩm phù hợp với nhu cầu của mình.

Qua hoạt động kinh doanh hằng ngày, các siêu thị cũng ghi nhận được những thay đổi trong thị hiếu và thói quen mua sắm.

Trao đổi tại tọa đàm, bà Nguyễn Thị Kim Dung, Giám đốc Siêu thị Co.opmart Hà Nội cho biết, khi lựa chọn các sản phẩm hàng Việt, người tiêu dùng chú trọng chất lượng, mẫu mã. Đó cũng phải là những sản phẩm truy xuất được nguồn gốc, đạt an toàn thực phẩm. “Giá cả là một phần nhưng đó phải là sản phẩm đạt chất lượng, an toàn”, bà Nguyễn Thị Kim Dung khẳng định.

Truy xuất nguồn gốc và tuân thủ pháp lý: Chìa khóa sống còn cho doanh nghiệp trong kỷ nguyên số

Liên quan đến vấn đề cải tiến sản phẩm cho phù hợp với thị trường, bà Phạm Thị Lý, Chủ tịch Hội đồng sáng lập, Giám đốc Trung tâm Doanh nghiệp hội nhập và phát triển chia sẻ, là một trong những đơn vị tiên phong tại Việt Nam cung cấp giải pháp kỹ thuật và mã hóa tem truy xuất nguồn gốc (QR code), trung tâm đã đồng hành cùng Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong nhiều năm qua để bảo vệ thương hiệu hàng hóa Việt.

Thực tế cho thấy, các doanh nghiệp nhỏ và vừa thường thiếu hụt về công nghệ, kỹ thuật và khả năng chuyển hóa sản phẩm thành nguồn thu. Trong khi đó, các yêu cầu từ thị trường và chuỗi siêu thị lớn ngày càng khắt khe. Đặc biệt, hiện nay nhiều địa phương đã ban hành quy định bắt buộc về hệ thống quản lý nguồn gốc xuất xứ sản phẩm.

Đáng chú ý, cơ sở dữ liệu của các tỉnh, thành phố (trong đó có thành phố Hà Nội) đã được kết nối trực tiếp với hệ thống của Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Dữ liệu từ nhật ký điện tử của người nông dân về thời điểm, canh tác cho đến quá trình sơ chế, chế biến đều được liên thông minh bạch qua các nền tảng như cổng thông tin iHanoi và Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Hệ thống này mang lại lợi ích kép: Doanh nghiệp được cơ quan nhà nước bảo mật thông tin, đồng thời nhận được sự "bảo chứng" uy tín về an toàn thực phẩm, y tế hay công thương. Qua đó, giúp doanh nghiệp tạo dựng niềm tin vững chắc với người tiêu dùng và dễ dàng tiếp cận các hệ thống phân phối lớn.

Bà Phạm Thị Lý cũng cho rằng, chiến lược của các doanh nghiệp nhỏ và vừa khi muốn vươn lên và hội nhập là cần tuân thủ nghiêm ngặt các yêu cầu về pháp lý, như hoàn thiện đầy đủ các yêu cầu về an toàn thực phẩm, tích hợp vào hệ thống truy xuất nguồn gốc của thành phố Hà Nội trước khi bước chân vào các hệ thống lớn; lấy chất lượng sản phẩm làm gốc, đặt tình yêu và sự chân thành vào từng sản phẩm.

Việc tuân thủ tuyệt đối quy trình sản xuất kết hợp với hệ thống truy xuất dữ liệu của quốc gia sẽ giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro, đẩy nhanh vòng quay vốn và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Nông sản đặc sản cần ổn định chất lượng, xây dựng thương hiệu

Nhiều sản phẩm nông sản và OCOP của các địa phương có nét riêng, nhưng chưa tạo được dấu ấn trong lòng người tiêu dùng cũng như xây dựng được thương hiệu đủ mạnh. Để lợi thế của sản phẩm thực sự được người mua ghi nhận, bà Trần Hồng Lan, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Tổng hội Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam cho rằng, sản phẩm đặc trưng của địa phương có những lợi thế riêng về nguyên liệu, phương thức sản xuất truyền thống và hương vị.

Tuy nhiên, để được người tiêu dùng ghi nhận, tin tưởng và quay lại lựa chọn, người sản xuất cần chú trọng ba yếu tố. Thứ nhất, phải bảo đảm chất lượng sản phẩm ổn định và đồng đều. Với những sản phẩm có nguyên liệu đặc trưng, cách làm truyền thống hay hương vị riêng, người sản xuất cần duy trì những giá trị đó một cách nhất quán.

Thực tế, có những sản phẩm người tiêu dùng mua lần đầu có chất lượng tốt, nhưng ở lần tiếp theo lại không đồng đều do nguyên liệu hoặc quy trình sản xuất thay đổi. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến niềm tin của khách hàng. Vì vậy, chất lượng ổn định qua từng lô hàng là điều kiện quan trọng để giữ chân người tiêu dùng, đồng thời tạo nền tảng xây dựng nhãn hiệu và thương hiệu.

Thứ hai, cần làm rõ giá trị và tính khác biệt của sản phẩm. Người tiêu dùng phải hiểu được sản phẩm có nguồn gốc từ đâu, có đặc điểm gì nổi bật và vì sao nên lựa chọn. Do đó, việc xây dựng nhãn hiệu, cung cấp thông tin đầy đủ, minh bạch, tăng cường truy xuất nguồn gốc và bảo đảm chất lượng cần được thực hiện đồng bộ. Đây cũng là cách giúp những giá trị đặc trưng của sản phẩm địa phương được nhận diện rõ hơn trên thị trường.

Thứ ba, sản phẩm phải đáp ứng nhu cầu và tạo được sự hấp dẫn đối với khách hàng. Người sản xuất không chỉ quan tâm đến việc đưa sản phẩm ra thị trường mà còn cần chú trọng cách kể câu chuyện về sản phẩm, về vùng nguyên liệu, con người và phương thức sản xuất. Những câu chuyện có giá trị, được truyền tải phù hợp sẽ góp phần tạo sự khác biệt, khơi gợi sự quan tâm và thúc đẩy người tiêu dùng quay lại mua hàng.

Tổ chức nghề nghiệp đồng hành tháo gỡ điểm nghẽn cho cơ sở sản xuất

Liên quan đến việc hỗ trợ người sản xuất, bà Trần Hồng Lan cho rằng, điều quan trọng trước tiên là phải xác định đúng những khó khăn, hạn chế của từng doanh nghiệp, cơ sở sản xuất. Chẳng hạn, doanh nghiệp đang gặp vấn đề về chất lượng sản phẩm, bảo quản hay quy trình sản xuất thì cần làm rõ từng điểm nghẽn để có phương án tháo gỡ phù hợp.

Trên cơ sở đó, các tổ chức nghề nghiệp có thể đồng hành cùng doanh nghiệp, kết nối với các chuyên gia, nhà khoa học và đơn vị tư vấn để lựa chọn giải pháp công nghệ phù hợp. Không nên tiếp cận công nghệ một cách dàn trải hoặc đầu tư ngay khi chưa xác định rõ nhu cầu, bởi nguồn lực của mỗi doanh nghiệp là khác nhau. Giải pháp phải xuất phát từ thực tế sản xuất, bảo đảm hiệu quả và phù hợp với khả năng của cơ sở.

Ví dụ, tại Hà Nội, doanh nghiệp có thể tìm đến Sở Khoa học và Công nghệ để thông qua các đơn vị tư vấn, tiếp cận những nguồn hỗ trợ về công nghệ. Bên cạnh đó, các viện, trường, doanh nghiệp và tổ chức nghề nghiệp cũng có đội ngũ chuyên môn có thể tham gia tư vấn, kết nối, giúp cơ sở sản xuất nhận diện những khâu còn hạn chế, từ đó đưa ra giải pháp công nghệ và phương án sản xuất tối ưu hơn.

Tuy nhiên, để sự hỗ trợ thực sự hiệu quả, các bên cần tăng cường trao đổi, nắm bắt đầy đủ nhu cầu và điều kiện thực tế của doanh nghiệp. Khi hiểu rõ những khó khăn cũng như mục tiêu phát triển của từng cơ sở, các tổ chức nghề nghiệp mới có thể kết nối đúng đối tác, lựa chọn đúng giải pháp và đồng hành thiết thực trong quá trình nâng cao năng lực sản xuất, chất lượng sản phẩm và mở rộng thị trường.

Truy xuất nguồn gốc không thể chỉ dừng ở mã QR trên bao bì

Theo bà Phạm Thị Lý, việc mỗi sản phẩm có mã QR truy xuất nguồn gốc đang trở nên phổ biến, giúp người tiêu dùng tiếp cận thông tin về hàng hóa. Tuy nhiên, cần phân biệt rõ giữa việc in mã QR trên bao bì với xây dựng một hệ thống truy xuất nguồn gốc thực chất.

Bởi nếu mã QR chỉ mang tính hình thức, không gắn với dữ liệu sản xuất và quá trình quản lý thì khó bảo đảm tính minh bạch của sản phẩm.

Từ thực tế triển khai, bà Phạm Thị Lý cho rằng, giá trị của mã truy xuất không nằm ở hình ảnh được in trên sản phẩm mà ở hệ thống thông tin phía sau. Các dữ liệu phải phản ánh được quá trình sản xuất, sơ chế, phân phối và tiêu thụ, được cập nhật, quản lý thường xuyên.

Đây là yếu tố quan trọng để người tiêu dùng có thể kiểm chứng thông tin, còn cơ quan quản lý có căn cứ giám sát chất lượng và an toàn thực phẩm.

Hiện nay, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc thí điểm sản phẩm sầu riêng, từng bước kết nối thông tin từ sản xuất đến tiêu thụ, phục vụ quản lý thị trường trong nước và đáp ứng yêu cầu xuất khẩu, trong đó có thị trường Trung Quốc.

Đối với Hà Nội, đã hình thành 5 chuỗi truy xuất nguồn gốc hoàn chỉnh, kết nối từ sản xuất, phân phối đến thị trường và hệ thống của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Trong thời gian tới, các địa phương cần đẩy mạnh tuyên truyền, vận động cơ sở sản xuất tham gia những chuỗi cung ứng quy mô lớn, tăng cường phối hợp giữa Sở Nông nghiệp và Môi trường với Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội.

Mục tiêu là xây dựng hệ thống dữ liệu gắn với từng cơ sở, từng sản phẩm, bảo đảm kết nối liên thông từ địa phương đến cơ quan quản lý cấp Bộ. Khi đó, truy xuất nguồn gốc mới thực sự trở thành công cụ kiểm soát chất lượng, nâng cao niềm tin của người tiêu dùng và năng lực cạnh tranh của nông sản.

Làm tốt hơn ở khâu sản xuất mới giải quyết được một nửa bài toán

Theo ông Nguyễn Tiến Phong, Phó Chủ tịch Liên minh HTX thành phố Hà Nội, sản phẩm còn phải tìm được nơi tiêu thụ, đáp ứng yêu cầu của đối tác và duy trì nguồn hàng đều đặn. Với Hà Nội, một thị trường lớn tiếp nhận hàng hóa từ nhiều địa phương, sự kết nối giữa hợp tác xã, doanh nghiệp và hệ thống phân phối có ý nghĩa rất thiết thực.

Ông Nguyễn Tiến Phong cho rằng, khó khăn lớn nhất hiện nay là năng lực đáp ứng yêu cầu thị trường của nhiều hợp tác xã còn hạn chế. Không ít sản phẩm có chất lượng tốt nhưng mẫu mã, bao bì chưa hấp dẫn, chưa bắt kịp thị hiếu người tiêu dùng.

Bên cạnh đó, kỹ năng xúc tiến thương mại, đàm phán, ký kết hợp đồng của các hợp tác xã còn yếu, khiến họ thường ở thế bất lợi hơn so với doanh nghiệp khi tham gia thị trường. Những vướng mắc trong quá trình thực hiện hợp đồng, cùng hạn chế về nguồn vốn đầu tư đổi mới công nghệ, cải tiến sản phẩm cũng là những rào cản đáng kể.

Để khắc phục những hạn chế này, các hợp tác xã cần tổ chức lại sản xuất theo hướng bài bản, chú trọng xây dựng vùng nguyên liệu, bảo đảm truy xuất nguồn gốc và duy trì chất lượng sản phẩm ổn định.

Cùng với đó, cần đầu tư cải tiến mẫu mã, bao bì, nâng cao năng lực tiếp thị, marketing và xây dựng thương hiệu. "Đây là những yếu tố quan trọng để sản phẩm không chỉ được giới thiệu tại các hội chợ, chương trình xúc tiến thương mại mà còn có khả năng cạnh tranh và đứng vững trên các kênh phân phối hiện đại", ông Nguyễn Tiến Phong nêu.

Giúp cơ sở sản xuất đủ năng lực duy trì nguồn cung

Không chỉ hỗ trợ các HTX trong thành phố, Liên minh HTX thành phố Hà Nội còn phối hợp với một số địa phương như Thái Nguyên, Ninh Bình để mở rộng mạng lưới liên kết sản xuất, tiêu thụ. Mới đây, đơn vị đã kết nối HTX Phúc Thịnh với các đối tác tại Thái Nguyên.

Cùng với hoạt động kết nối thị trường, Liên minh HTX thành phố Hà Nội chú trọng hỗ trợ các HTX nâng cao năng lực sản xuất, đào tạo cán bộ quản lý, xây dựng thương hiệu trên nền tảng số và ứng dụng hình thức livestream bán hàng.

“Điều quan trọng là phải giúp các HTX có đủ năng lực duy trì nguồn cung khi đã tiếp cận được thị trường. Bởi thực tế, nhiều HTX có sản phẩm chất lượng tốt nhưng sản lượng còn nhỏ, chưa đáp ứng được yêu cầu về số lượng và tính liên tục của đơn hàng”, TS. Nguyễn Tiến Phong nhấn mạnh.

Đưa hàng vào siêu thị: Chất lượng là điều kiện, sức cạnh tranh quyết định khả năng duy trì

Để đưa sản phẩm vào hệ thống siêu thị Co.opmart, các hợp tác xã và cơ sở sản xuất phải đáp ứng ba điều kiện cốt lõi: Chất lượng sản phẩm, khả năng truy xuất nguồn gốc và hồ sơ pháp lý đầy đủ theo quy định. Tuy nhiên, việc đưa được hàng hóa lên quầy kệ mới chỉ là bước đầu; duy trì sự hiện diện lâu dài và được người tiêu dùng lựa chọn mới là yếu tố quyết định.

Thông tin về vấn đề này, bà Nguyễn Thị Kim Dung, Giám đốc Siêu thị Co.opmart Hà Nội cho biết, bên cạnh các yêu cầu bắt buộc về chất lượng và pháp lý, sản phẩm cần có bao bì, nhãn mác đẹp, phù hợp với thị hiếu ngày càng cao của người tiêu dùng. Đặc biệt, để đứng vững trong hệ thống phân phối hiện đại, hàng hóa phải duy trì chất lượng ổn định, có giá bán cạnh tranh và hình thức sản phẩm hấp dẫn.

Một yêu cầu quan trọng khác là năng lực cung ứng. Với mạng lưới siêu thị Co.opmart trải rộng trên cả nước, các hợp tác xã, nhà sản xuất cần chủ động xây dựng phương án sản xuất, bảo đảm nguồn hàng ổn định, đáp ứng nhu cầu của hệ thống phân phối và người tiêu dùng.

Theo bà Nguyễn Thị Kim Dung, Co.opmart luôn tạo điều kiện để các sản phẩm đáp ứng yêu cầu được tiếp cận hệ thống siêu thị, đặc biệt là tại thị trường Hà Nội. Không chỉ hỗ trợ đưa hàng lên quầy kệ, đơn vị còn ưu tiên vị trí trưng bày và triển khai các chương trình khuyến mại hấp dẫn nhằm tăng khả năng tiếp cận khách hàng.

Bà Nguyễn Thị Kim Dung bày tỏ mong muốn, các hợp tác xã, cơ sở sản xuất tiếp tục chú trọng nâng cao chất lượng, cải tiến bao bì, nhãn mác, xây dựng giá bán hợp lý và bảo đảm năng lực cung ứng. Đây là những điều kiện quan trọng để hàng Việt không chỉ có mặt trong siêu thị mà còn được người tiêu dùng tin tưởng, lựa chọn lâu dài.

Xây dựng hệ sinh thái kết nối và phát triển sản phẩm OCOP

Theo bà Trần Hồng Lan, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Tổng hội Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam, khi đã biết rõ yêu cầu của thị trường, người sản xuất vẫn cần có nơi hỗ trợ để đáp ứng và các tổ chức nghề nghiệp có thể giúp các cơ sở nông sản, OCOP kết nối với doanh nghiệp và nhà phân phối bằng những hoạt động cụ thể.

Là tổ chức xã hội nghề nghiệp, Tổng hội Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam có lợi thế lớn về mạng lưới kết nối đa dạng, gồm các nhà khoa học, viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và hợp tác xã. Nhờ đó, Tổng hội có khả năng xây dựng các giải pháp toàn diện theo chuỗi giá trị sản phẩm nông sản OCOP từ khâu đầu vào, cung cấp giải pháp, nguyên liệu đến quá trình sản xuất, đến khâu đầu ra.

Bên cạnh đó, hệ sinh thái của Tổng hội còn tích hợp đồng bộ các giải pháp về ứng dụng xu thế mới, truy xuất nguồn gốc gắn với chuyển đổi số, cùng sự đồng hành của đội ngũ chuyên gia tư vấn về cơ chế, chính sách và pháp luật.

Để đảm bảo chất lượng, Tổng hội áp dụng các hình thức sàng lọc bài bản thông qua việc tổ chức các cuộc thi nông nghiệp xanh và chương trình "Tôn vinh Thương hiệu Vàng nông nghiệp Việt Nam".

Điển hình như trong đợt tổ chức gần nhất, từ 508 hồ sơ, Hội đồng đã thẩm định và lựa chọn được 70 sản phẩm tiêu biểu để tôn vinh, trong đó có 22 sản phẩm OCOP. Quá trình này không chỉ giúp sàng lọc, tìm kiếm sản phẩm chất lượng mà còn hỗ trợ đắc lực cho công tác truy xuất nguồn gốc.

Bà Trần Hồng Lan khẳng định với hệ sinh thái đồng bộ này, Tổng hội Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam kỳ vọng có thể tiếp tục đồng hành, hỗ trợ các địa phương, đặc biệt là thành phố Hà Nội nhân rộng và phát triển các mô hình kinh tế nông nghiệp theo chuỗi giá trị bền vững.