Bài 2: Từ chỉ đạo đến hành động

Cùng với tăng trưởng GRDP, đầu tư đang tạo thêm lực đẩy cho kinh tế Thủ đô. Tổng vốn đầu tư phát triển trên địa bàn Hà Nội trong 9 tháng năm 2026 đạt khoảng 451,4 nghìn tỷ đồng, tăng 19% so với cùng kỳ năm trước. Đặc biệt, vốn đầu tư thực hiện từ nguồn ngân sách Nhà nước do địa phương quản lý đạt khoảng 107,8 nghìn tỷ đồng, tăng 81,2%. Nhiều công trình giao thông, cầu, đường, hạ tầng đô thị được tập trung đẩy nhanh tiến độ, qua đó vừa tạo khối lượng cho ngành xây dựng, vừa tạo sức lan tỏa tới sản xuất vật liệu, vận tải, máy móc, lao động và các dịch vụ liên quan.

Các trọng tâm chỉ đạo và giải pháp của Hà Nội là lấy hiệu quả thực chất làm thước đo, đẩy mạnh phương châm điều hành "tiến độ - sản phẩm - kết quả" và "đã nói là làm - làm nhanh, làm đúng, làm hiệu quả, làm đến cùng", tập trung tháo gỡ vướng mắc cho các dự án để tạo ra giá trị gia tăng.

Trả lời báo chí về các giải pháp để Thủ đô đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, trong dịp kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng khẳng định, thành phố không chỉ quan tâm huy động được bao nhiêu vốn, có bao nhiêu dự án được chấp thuận hay giải ngân được bao nhiêu, mà tập trung cao hơn vào việc các nguồn lực đó đã chuyển hóa thành bao nhiêu khối lượng xây dựng, sản lượng, doanh thu, việc làm, năng lực sản xuất và giá trị tăng thêm cho nền kinh tế.

"Phương thức chỉ đạo, điều hành của thành phố đang chuyển mạnh sang quản trị theo mục tiêu tăng trưởng, từ giao nhiệm vụ định tính sang lượng hóa kết quả đầu ra; từ xử lý từng thủ tục riêng lẻ sang tháo gỡ đồng bộ theo từng dự án, doanh nghiệp và động lực tăng trưởng”, Chủ tịch UBND thành phố Vũ Đại Thắng nhấn mạnh.

Thực tế cho thấy, Hà Nội đang chủ động tạo bứt phá từ thực tiễn quản lý, điều hành kinh tế. Chẳng hạn như trong công tác giải phóng mặt bằng (GPMB), hiệu quả điều hành của Hà Nội nổi bật qua các "cách làm riêng" mang tính đột phá như: Áp dụng chính sách bồi thường linh hoạt theo cơ chế đặc thù, giao trách nhiệm người đứng đầu và vận hành mô hình chính quyền cơ sở, giải quyết vướng mắc tại chỗ, đồng hành trực tiếp cùng người dân.

Đơn cử như tuyến đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô, Hà Nội đã sáng tạo triển khai trước đường song hành, đồng thời chuẩn bị sẵn các khu tái định cư.

Hay như sáng kiến Cầu Giấy (Vành đai 2,5), áp dụng phương châm "đến tận nơi, hỗ trợ tận tay", chính quyền phường đã trực tiếp hỗ trợ người dân tháo dỡ và thu dọn tài sản. Cách làm sát sao và dân vận khéo này đã giúp dự án hoàn thành bàn giao mặt bằng vượt tiến độ.

Dự án đường Vành đai 1 (đoạn Hoàng Cầu - Voi Phục), điểm nghẽn lịch sử về mặt bằng cũng đã được giải quyết nhờ thành phố linh hoạt chuẩn bị đầy đủ quỹ nhà tái định cư, tăng cường đối thoại, công khai minh bạch mọi phương án bồi thường.

Thành phố tập trung cao độ tháo gỡ khó khăn cho hàng trăm dự án chậm triển khai, ưu tiên các công trình tạo khối lượng, việc làm và giá trị gia tăng. Đề cao trách nhiệm người đứng đầu, lãnh đạo thành phố liên tục kiểm tra, rà soát tiến độ từng dự án, gắn liền chủ trương “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ, rõ hiệu quả”.

Đặc biệt, thành phố phát huy cơ chế đặc thù, khai thác tối đa Luật Thủ đô năm 2026 với nhiều cơ chế, chính sách mới góp phần nâng cao sự đồng thuận của người dân; qua đó, khơi thông nguồn lực, đẩy nhanh các công trình hạ tầng giao thông kết nối liên vùng và dự án trọng điểm...

Với sự chỉ đạo quyết liệt của Thành ủy, HĐND, UBND thành phố, sự vào cuộc của các cấp chính quyền và sự ủng hộ của nhân dân, thời gian qua, việc triển khai các dự án giao thông, công trình trọng điểm đã có nhiều chuyển biến tích cực. Tiến độ các dự án được đẩy nhanh, nhiều công trình đã đạt những cột mốc quan trọng, như: Vành đai 1 thông xe kỹ thuật vào dịp 2-9-2026; các công trình xây dựng hồ điều hòa trên toàn thành phố được tập trung triển khai. Cùng với đó, nhiều dự án có chuyển biến rõ nét theo từng ngày, như đường Vành đai 2,5; Dự án cải tạo nâng cấp quốc lộ 6 đoạn Ba La - Xuân Mai; tuyến đường kết nối sân bay Gia Bình với Thủ đô…

Hạ tầng kết nối hai bờ sông Hồng cũng nằm trong nhóm dự án được thành phố ưu tiên nguồn lực. Theo báo cáo, 7 dự án cầu vượt sông Hồng gồm: Tứ Liên, Ngọc Hồi, Trần Hưng Đạo, Thượng Cát, Vân Phúc, Hồng Hà và Mễ Sở đang được triển khai đồng loạt, với mục tiêu hoàn thành vào quý II-2027.

Với quy mô kế hoạch đầu tư công năm 2026 khoảng 171 nghìn tỷ đồng, Hà Nội xác định đầu tư công và xây dựng tiếp tục là những động lực trực tiếp trong những tháng cuối năm 2026.

Thành phố sẽ đồng loạt triển khai nhiều dự án quy mô lớn như: Các tuyến đường sắt đô thị, đường sắt quốc gia, tiếp tục khép kín các tuyến vành đai, hoàn thiện các cầu bắc qua sông Hồng, tuyến đường trục Tây Thăng Long theo quy hoạch, các công trình chống ngập… Đây đều là những dự án có tổng mức đầu tư rất lớn, không chỉ giải quyết những vấn đề dân sinh trước mắt mà còn có ý nghĩa mở rộng không gian phát triển của Thủ đô.

TS Nguyễn Đức Kiên, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội (nay là Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội) đánh giá: “Với một đô thị có quy mô dân số và mật độ hoạt động kinh tế lớn như Hà Nội, hạ tầng luôn là một trong những điều kiện quyết định khả năng tăng trưởng dài hạn. Mỗi tuyến đường mới, mỗi cây cầu nối hai bờ sông Hồng hay một tuyến đường sắt đô thị được hoàn thành không chỉ rút ngắn thời gian đi lại, mà còn có khả năng tạo ra những không gian đô thị, thương mại và dịch vụ mới”.

Chẳng hạn, 5 tuyến đường sắt đô thị với tổng chiều dài khoảng 303,5km, tổng mức đầu tư sơ bộ hơn 1,3 triệu tỷ đồng được xem là một trong những trụ cột của quá trình phát triển hệ thống giao thông công cộng và tổ chức lại không gian đô thị.

Các dự án nhà ở cho thuê, phát triển các khu đô thị mới gắn với mô hình TOD (các tuyến vận tải hành khách công cộng khối lượng lớn, đường sắt đô thị, BRT) là công cụ để tái thiết, tổ chức không gian đô thị… sẽ tác động lớn đến vấn đề nhà ở và thị trường bất động sản.

Nhóm dự án cầu vượt sông Hồng có ý nghĩa lớn đối với việc tăng cường kết nối giữa các khu vực của thành phố, giảm áp lực cho mạng lưới giao thông hiện hữu và mở rộng không gian phát triển về phía hai bên sông Hồng.

Theo TS Nguyễn Đức Kiên, đây cũng chính là sự khác biệt đáng chú ý giữa tăng trưởng theo chiều rộng và phát triển dựa trên chất lượng kết nối. Khi hạ tầng đi trước một bước, nguồn lực đất đai, đầu tư và lao động có điều kiện được khai thác hiệu quả hơn.

Hà Nội đang tập trung huy động, khơi thông và sử dụng hiệu quả các nguồn lực, nhất là đầu tư cho hạ tầng chiến lược. Nếu duy trì được tốc độ giải ngân cao, các dự án hạ tầng trọng điểm sẽ không chỉ tạo thêm động lực trực tiếp cho tăng trưởng mà còn có thể tạo hiệu ứng lan tỏa tới khu vực tư nhân và FDI.

Dù vậy, Hà Nội vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn. Qua rà soát, hiện vẫn còn 190 dự án đầu tư công và 287 dự án ngoài ngân sách đang gặp vướng mắc về quy hoạch, đất đai và giải phóng mặt bằng.

Tại buổi làm việc về rà soát, phân loại, xử lý các dự án sử dụng vốn ngoài ngân sách có sử dụng đất chậm triển khai, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội Nguyễn Trọng Đông cho biết, việc rà soát, tháo gỡ dự án ngoài ngân sách được xem là nhiệm vụ quan trọng nhằm khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai, vốn đầu tư xã hội.

UBND thành phố Hà Nội chỉ đạo các sở, ngành và 126 xã, phường rà soát lại toàn bộ các dự án đang chậm, bảo đảm phản ánh đúng thực trạng, không dừng ở số liệu trên hồ sơ mà phải đánh giá kết quả triển khai trên thực địa.

Hà Nội chia các dự án thành các nhóm rõ ràng. Đối với các dự án đã được tháo gỡ hoặc đã có quyết định thu hồi, phải tiếp tục hậu kiểm, theo dõi đến khi dự án thực sự được triển khai hoặc quỹ đất được đưa vào sử dụng. Đối với các dự án còn vướng mắc do nguyên nhân khách quan, các sở, ngành phải chủ động tham mưu giải pháp tháo gỡ, tận dụng tối đa các cơ chế, chính sách và thẩm quyền theo Luật Thủ đô năm 2026 để xử lý.

Với những dự án chậm triển khai có nguyên nhân chủ quan từ các chủ đầu tư, doanh nghiệp không có năng lực, không thực hiện đúng cam kết hoặc cố tình chây ì, thành phố sẽ kiên quyết xử lý theo quy định.

GS.TS Hoàng Văn Cường, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kỹ thuật Việt Nam nhận định, mục tiêu của việc xử lý các dự án tồn đọng không chỉ là đưa dự án hoạt động trở lại, mà quan trọng hơn là khơi thông nguồn lực để tạo ra giá trị cho xã hội.

Theo ông Hoàng Văn Cường, một cách tiếp cận hiệu quả là Hà Nội đang thực hiện nguyên tắc “một dự án, một đầu mối, một thời hạn và có đo lường kết quả”. Cụ thể, từng dự án phải được phân loại để xác định rõ vướng mắc nằm ở đâu, phương án xử lý thế nào và ai chịu trách nhiệm. Mỗi dự án cần có lộ trình cụ thể, thời hạn hoàn thành và tiêu chí đánh giá kết quả.

Chào mừng kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954 - 10/10/2026), Hà Nội công bố danh mục các công trình, dự án khánh thành, khởi công và triển khai thực hiện. Không chỉ thể hiện quy mô huy động nguồn lực lớn, những dự án trải rộng trên nhiều lĩnh vực còn cho thấy quyết tâm của thành phố trong việc hoàn thiện hạ tầng, cải thiện chất lượng sống và mở rộng không gian phát triển trong giai đoạn mới.

Theo tổng hợp của Sở Tài chính Hà Nội, dịp 10-10-2026, Hà Nội có 96 công trình, dự án khánh thành, khởi công với tổng mức đầu tư khoảng 147.075 tỷ đồng. Trong đó, 18 công trình, dự án tiêu biểu có tổng mức đầu tư khoảng 127.460 tỷ đồng, gồm 4 công trình khánh thành, thông xe kỹ thuật và 14 dự án khởi công mới.

Trong đợt này, thành phố cũng công bố danh mục 292 công trình, dự án (với tổng mức đầu tư khoảng 384.886 tỷ đồng). Đáng chú ý, nguồn vốn ngoài ngân sách đạt khoảng 350.767 tỷ đồng, chiếm trên 91%, cho thấy khả năng huy động nguồn lực xã hội cho đầu tư phát triển.

Để bảo đảm nguồn lực, thành phố đã tiếp cận theo hướng đa dạng hóa và khơi thông đồng bộ các nguồn lực.

Thứ nhất, ngân sách Nhà nước vẫn là nguồn lực nền tảng, nhưng được sử dụng có trọng tâm, trọng điểm hơn. Kế hoạch đầu tư công năm 2026 khoảng 171 nghìn tỷ đồng được điều hành linh hoạt, ưu tiên các dự án có tính lan tỏa cao và triển khai thực hiện, hấp thụ tốt.

Thứ hai, thành phố phát huy mạnh các cơ chế đặc thù của Luật Thủ đô năm 2026, đặc biệt là cơ chế về tài chính, đất đai và đầu tư. Xây dựng và triển khai Đề án phát hành trái phiếu Thủ đô, trái phiếu công trình, trái phiếu xanh và các công cụ tài chính mới đang được nghiên cứu, triển khai để huy động vốn quy mô lớn.

Thứ ba, khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai gắn với phát triển đô thị theo mô hình TOD. Giá trị tăng thêm từ đất xung quanh các nhà ga đường sắt đô thị được xác định là nguồn lực chiến lược quan trọng cho giai đoạn tới.

Thứ tư, huy động nguồn lực xã hội và đầu tư tư nhân, FDI. Thành phố tập trung tháo gỡ vướng mắc để chuyển các dự án từ giai đoạn chuẩn bị sang triển khai thực tế, đưa đất đai, vốn và tín dụng vào tạo ra năng lực sản xuất và giá trị gia tăng.

Theo định hướng của thành phố, các sở, ngành, chủ đầu tư và nhà đầu tư cần tiếp tục tập trung nguồn lực, chủ động tháo gỡ khó khăn, kiểm soát chặt chẽ tiến độ, chất lượng, an toàn và hiệu quả đầu tư; đồng thời, bảo đảm các công trình sau khi hoàn thành được quản lý, vận hành và khai thác hiệu quả.

Điều quan trọng hơn cả là hiện thực hóa những cam kết đầu tư thành các công trình hoàn thành đúng tiến độ, phát huy hiệu quả, đem lại lợi ích thực chất cho người dân và doanh nghiệp. Đó cũng chính là nền tảng để Hà Nội tiếp tục khơi thông nguồn lực, mở rộng dư địa tăng trưởng, hiện thực hóa khát vọng xây dựng Thủ đô “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại và Hạnh phúc” trong giai đoạn phát triển mới.

Thành phố tin rằng, với sự quan tâm của Trung ương, sự ủng hộ của Nhân dân Thủ đô và cả nước, việc triển khai các dự án quan trọng, trọng điểm trong thời gian tới sẽ tiếp tục được đẩy mạnh, góp phần hoàn thành mục tiêu tăng trưởng hai con số và tạo sự thay đổi cơ bản về giao thông của Thủ đô, tăng cường kết nối với các địa phương.

Thực hiện: Trần Quý - Trâm Anh
Thiết kế: Thanh Nga; ảnh: Duy Khánh