Kinh tế

Bài 1: Tăng tốc từ quyết tâm chính trị

Bảo Hân • 03/11/2026 - 13:58

Trong chặng nước rút, Hà Nội đang chuyển mạnh từ chỉ đạo chung sang điều hành bằng mục tiêu, kiểm đếm tiến độ và xác định rõ trách nhiệm. Từ các công trường giao thông trọng điểm đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, yêu cầu xuyên suốt là khơi thông nguồn lực, biến quyết tâm chính trị thành kết quả tăng trưởng thực chất.

GRDP quý III-2026 tăng 10,02%, lần đầu tiên trong năm đạt mức tăng hai con số, cho thấy kinh tế Thủ đô đang tăng tốc. Tuy nhiên, kết quả tăng 8,85% của 9 tháng cũng đặt ra thách thức lớn đối với mục tiêu tăng trưởng từ 11% trở lên trong năm 2026. Trong chặng nước rút, Hà Nội đang chuyển mạnh từ chỉ đạo chung sang điều hành bằng mục tiêu, kiểm đếm tiến độ và xác định rõ trách nhiệm. Từ các công trường giao thông trọng điểm đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, yêu cầu xuyên suốt là khơi thông nguồn lực, biến quyết tâm chính trị thành kết quả tăng trưởng thực chất.

Sau hai quý duy trì mức tăng dưới 10%, kinh tế Hà Nội ghi nhận bước chuyển tích cực trong quý III-2026 khi tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) ước tăng 10,02% so với cùng kỳ. Tính chung 9 tháng, GRDP tăng 8,85%, cao hơn mức 7,92% của cùng kỳ năm 2025, cho thấy hoạt động sản xuất, kinh doanh tiếp tục được củng cố.

Đáng chú ý, tăng trưởng được hỗ trợ bởi nhiều động lực. Khu vực dịch vụ tăng 9,14%, chiếm 67,64% cơ cấu kinh tế và đóng góp hơn 6 điểm phần trăm vào mức tăng GRDP. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng đạt 810,9 nghìn tỷ đồng, tăng 15,6%. Hoạt động du lịch đón khoảng 27,5 triệu lượt khách, tổng thu đạt 113,2 nghìn tỷ đồng. Với quy mô thị trường lớn và sức mua cao, dịch vụ tiếp tục là khu vực có khả năng tạo thêm đóng góp cho tăng trưởng trong những tháng cuối năm.

Cùng với dịch vụ, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 9%, ngành xây dựng tăng 10,89%. Tổng vốn đầu tư toàn xã hội thực hiện trên địa bàn đạt khoảng 451,4 nghìn tỷ đồng, tăng 19%; thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài đạt 4,07 tỷ USD. Thu ngân sách Nhà nước đạt gần 567.600 tỷ đồng, góp phần củng cố nguồn lực cho đầu tư phát triển.

Bên cạnh những chỉ tiêu kinh tế vĩ mô, hoạt động của cộng đồng doanh nghiệp cũng xuất hiện tín hiệu tích cực. Trong 9 tháng năm 2026, số doanh nghiệp đăng ký thành lập mới tại Hà Nội tăng 2% so với cùng kỳ, trong khi số doanh nghiệp quay trở lại hoạt động tăng 25%. Đáng chú ý, có 82,6% doanh nghiệp ngành chế biến, chế tạo đánh giá tình hình sản xuất, kinh doanh quý III ổn định hoặc tốt hơn quý II.

Triển vọng cuối năm cũng được phản ánh qua kết quả khảo sát khi 85,7% doanh nghiệp chế biến, chế tạo dự báo tình hình sản xuất, kinh doanh quý IV ổn định hoặc tốt hơn quý III.

Tuy nhiên, bức tranh doanh nghiệp chưa hoàn toàn thuận lợi. Trong 9 tháng, Hà Nội vẫn ghi nhận khoảng 26.100 doanh nghiệp đăng ký tạm ngừng hoạt động và 10.600 doanh nghiệp giải thể. Điều đó cho thấy sức ép đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh còn hiện hữu, đòi hỏi các giải pháp hỗ trợ phải đi vào thực chất, nhất là trong tiếp cận vốn, mở rộng thị trường và giảm chi phí.

Theo ông Nguyễn Quang Huy, Giám đốc điều hành (CEO) Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi, Hà Nội cần chuyển từ tư duy tăng trưởng cao sang tăng trưởng có sức lan tỏa. Đầu tư công phải tạo thêm không gian cho sản xuất, thương mại, logistics, dịch vụ và đầu tư tư nhân. Các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp cần hướng tới đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất và mở rộng thị trường.

Nhận định này đặt ra yêu cầu quan trọng đối với một đô thị có quy mô kinh tế lớn như Hà Nội. Tăng trưởng không chỉ phụ thuộc vào lượng vốn huy động mà còn ở khả năng mỗi đồng vốn tạo thêm năng lực sản xuất, thúc đẩy đầu tư xã hội và mở rộng cơ hội phát triển. Hiệu ứng lan tỏa giữa đầu tư, sản xuất, tiêu dùng và dịch vụ mới là nền tảng để duy trì tốc độ tăng trưởng cao trong dài hạn.

Mục tiêu tăng trưởng GRDP từ 11% trở lên trong năm 2026 không đơn thuần là một chỉ tiêu kinh tế mà còn đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức quản trị, nâng cao năng lực điều hành và sử dụng hiệu quả các nguồn lực phát triển. Vấn đề đặt ra là làm thế nào để những nguồn lực đã có sớm được đưa vào nền kinh tế, thay vì tiếp tục bị ách tắc bởi thủ tục, mặt bằng hoặc sự thiếu đồng bộ trong tổ chức thực hiện.

Tinh thần đó được cụ thể hóa tại Chỉ thị số 17/CT-UBND ngày 23-7-2026 của Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội về kịch bản tăng trưởng và các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số trong 6 tháng cuối năm. Thành phố xác định rõ trách nhiệm từng đầu mối, gắn nhiệm vụ với tiến độ, sản phẩm đầu ra và trách nhiệm người đứng đầu.

Theo phân công, Sở Công Thương tập trung thúc đẩy sản xuất công nghiệp, hỗ trợ doanh nghiệp và phát triển thị trường. Sở Xây dựng được giao rút ngắn tối thiểu 30% thời gian giải quyết thủ tục hành chính, theo dõi hằng tuần tiến độ các dự án trọng điểm. Đối với đầu tư công, mục tiêu giải ngân tối thiểu 95% kế hoạch vốn đến ngày 31-12-2026 được gắn với trách nhiệm từng chủ đầu tư; Sở Tài chính tham mưu điều chuyển vốn từ những dự án chậm sang dự án có khả năng thực hiện tốt hơn.

Những yêu cầu điều hành đang được cụ thể hóa trên các công trường giao thông trọng điểm. Sau thời gian dài gặp khó khăn về giải phóng mặt bằng, tuyến đường Vành đai 2,5 đã được bàn giao toàn bộ mặt bằng vào tháng 5-2026, tạo điều kiện để các nhà thầu tăng tốc. Tại đoạn Lĩnh Nam - Vĩnh Hoàng dài hơn 1,1km, số mũi thi công tăng từ 2 lên 5, nhân lực huy động gấp đôi, đồng thời bố trí thêm ca đêm để bù tiến độ bị ảnh hưởng bởi thời tiết.

Việc tháo gỡ những vướng mắc cụ thể cũng góp phần duy trì nhịp thi công. Tại đoạn Nguyễn Trãi - Đầm Hồng, khó khăn về địa điểm tiếp nhận đất đào, bùn thải và chất thải xây dựng được xử lý khi nhà thầu được cung cấp danh sách 81 vị trí tiếp nhận, tập kết. Đây là ví dụ cho thấy hiệu quả điều hành đôi khi bắt đầu từ việc giải quyết kịp thời những nút thắt ngay tại công trường.

Ở quy mô lớn hơn, dự án đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô đang ghi nhận những kết quả cụ thể. Ngày 9-10-2026, khoảng 15km đường song hành, đoạn từ đê Hữu Hồng đến Đại lộ Thăng Long, đã được thông xe kỹ thuật. Trên địa bàn Hà Nội, khoảng 40km đường song hành đã được thảm bê tông nhựa, giá trị sản lượng xây lắp đạt khoảng 90%. Thành phố đặt mục tiêu tiếp tục thông xe khoảng 22km trong tháng 11 và phấn đấu hoàn thành toàn bộ đường song hành trên địa bàn trong năm 2026.

Trước đó, công tác thu hồi đất phục vụ Vành đai 4 trên địa bàn Hà Nội đã hoàn thành với hơn 800ha; 13 khu tái định cư được xây dựng xong. Đối với dự án thành phần đầu tư xây dựng tuyến cao tốc theo phương thức đối tác công tư, các nhà thầu tổ chức 43 mũi thi công, tập trung vào những hạng mục lớn như cầu Hồng Hà, cầu Mễ Sở, cầu Hoài Thượng và các nút giao kết nối.

Những chuyển động ấy không chỉ góp phần thúc đẩy hoạt động xây dựng trước mắt mà còn tạo nền tảng mở rộng không gian phát triển kinh tế. Khi các tuyến vành đai được kết nối đồng bộ với hệ thống cầu vượt sông, đường hướng tâm và các khu vực đô thị, công nghiệp, hiệu quả đầu tư sẽ tiếp tục lan tỏa thông qua giảm chi phí vận chuyển, tăng khả năng lưu thông hàng hóa và thu hút nguồn lực xã hội.

Tại cuộc họp ngày 5-10 về tiến độ các dự án giao thông trọng điểm, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Đỗ Anh Tuấn yêu cầu các đơn vị bám sát công trường, tập trung tháo gỡ vướng mắc, bảo đảm rõ người, rõ việc, rõ thời hạn hoàn thành. Đặc biệt, những vị trí giao cắt giữa các địa bàn phải xác định rõ trách nhiệm xử lý, không để xảy ra tình trạng nơi này chờ nơi khác, ảnh hưởng đến tiến độ chung.

Thực tế cho thấy, một dự án đã được phê duyệt nhưng chưa triển khai, một nguồn vốn đã bố trí nhưng chưa giải ngân đều là những nguồn lực chưa phát huy giá trị. Khi thời gian trở thành yếu tố quyết định hiệu quả đầu tư, năng lực nhận diện điểm nghẽn, phối hợp xử lý và đưa ra quyết định kịp thời chính là thước đo trách nhiệm thực thi.

Kết quả tăng trưởng quý III tạo tín hiệu tích cực nhưng cũng cho thấy thách thức lớn trong chặng đường còn lại. Theo kịch bản tại Chỉ thị số 17/CT-UBND, Hà Nội đặt mục tiêu GRDP quý III tăng 12,54%, quý IV tăng 14,26% để phấn đấu hoàn thành mục tiêu tăng trưởng 11% cả năm. Thực tế, quý III tăng 10,02%, thấp hơn 2,52 điểm phần trăm so với kịch bản, khiến áp lực dồn nhiều hơn vào quý cuối cùng.

Phó Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội Đỗ Thu Hằng cho biết, thành phố sẽ rà soát phần tăng trưởng còn thiếu, xác định giá trị gia tăng cần tạo ra trong quý IV và xây dựng ba phương án tăng trưởng ở các mức cao, trung bình, thấp. Các kịch bản được cụ thể hóa đến từng sở, ngành, xã, phường, gắn với theo dõi tiến độ các chỉ tiêu và dự án chủ lực.

Việc điều chỉnh kịch bản có ý nghĩa quan trọng bởi điều hành kinh tế không thể chỉ dựa vào những mục tiêu được xác lập từ đầu năm. Điều cần thiết là cập nhật dữ liệu, nhận diện những lĩnh vực còn dư địa và lựa chọn đúng các nhiệm vụ có thể tạo ra giá trị gia tăng trong thời gian còn lại, tránh phân bổ nguồn lực dàn trải.

Đầu tư công và xây dựng tiếp tục là những động lực thành phố có thể chủ động thúc đẩy. Đến hết tháng 9-2026, lũy kế giải ngân vốn đầu tư công đạt 115.574 tỷ đồng, bằng 96,32% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, nhưng mới tương ứng 69,91% kế hoạch thành phố giao. Khoảng cách này cho thấy khối lượng công việc còn lớn, đòi hỏi các chủ đầu tư tiếp tục đẩy nhanh tiến độ trong những tháng cuối năm.

Tuy nhiên, giải ngân không phải đích đến cuối cùng. Hiệu quả đầu tư chỉ thực sự hình thành khi dòng vốn chuyển thành khối lượng thi công, công trình hoàn thành và năng lực phục vụ nền kinh tế. Tương tự, đối với khu vực tư nhân và đầu tư nước ngoài, vốn đăng ký chỉ trở thành động lực tăng trưởng khi được hiện thực hóa bằng nhà xưởng, thiết bị, sản phẩm và việc làm.

Bên cạnh đầu tư, thương mại, dịch vụ và du lịch là những lĩnh vực có thể tiếp tục phát huy lợi thế trong quý IV. Hà Nội có quy mô thị trường lớn, sức mua cao, cùng nhiều hoạt động văn hóa, du lịch và nhu cầu tiêu dùng cuối năm. Việc tổ chức tốt các hoạt động xúc tiến thương mại, kết nối cung cầu, mở rộng thị trường và nâng cao chất lượng dịch vụ có thể tạo thêm đóng góp cho tăng trưởng.

Những dự báo của cộng đồng doanh nghiệp chế biến, chế tạo về triển vọng quý IV cũng là tín hiệu đáng quan tâm. Dù phần lớn doanh nghiệp kỳ vọng tình hình ổn định hoặc tốt hơn, khả năng biến kỳ vọng thành kết quả vẫn phụ thuộc vào đơn hàng, thị trường tiêu thụ và chi phí đầu vào. Vì vậy, các chính sách hỗ trợ cần tập trung vào những khó khăn thực tế, tạo điều kiện để doanh nghiệp chủ động khai thác cơ hội.

Dẫu vậy, bài toán tăng trưởng không thể giải quyết bằng cách thúc đẩy mọi lĩnh vực cùng tăng tốc. Trong chặng nước rút, cần ưu tiên những dự án có khả năng hoàn thành khối lượng, những hoạt động sản xuất, kinh doanh có thể mở rộng thị trường và những nguồn lực có thể sớm chuyển thành giá trị gia tăng. Đồng thời, phải tránh đánh đổi chất lượng đầu tư và hiệu quả sử dụng vốn để đạt được tốc độ tăng trưởng trước mắt.

Sâu xa hơn, mục tiêu tăng trưởng hai con số không nên chỉ được nhìn nhận như cuộc chạy đua với một chỉ tiêu thống kê. Đối với Hà Nội, đây còn là quá trình nâng cao năng lực của nền kinh tế, từ hiệu quả sử dụng vốn, năng suất lao động đến khả năng đổi mới công nghệ và sức cạnh tranh của doanh nghiệp. Thành quả tăng trưởng chỉ thực sự có ý nghĩa khi tạo thêm việc làm, nâng cao thu nhập và mở rộng cơ hội phát triển cho người dân.

Quý IV-2026 là phép thử đối với cả tốc độ tăng trưởng lẫn năng lực điều hành của Hà Nội. Quyết tâm chính trị đã được xác lập, nhiệm vụ và trách nhiệm đã được phân công. Kết quả của chặng nước rút không chỉ quyết định khả năng hoàn thành mục tiêu tăng trưởng 11% trong năm 2026, mà còn góp phần tạo nền tảng cho một giai đoạn phát triển nhanh hơn, hiệu quả hơn và bền vững hơn.

Thực hiện: Bảo Hân
Thiết kế: Thanh Nga