Đề xuất miễn thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân đối với dịch vụ cung cấp suất ăn học đường

Sáng 23-10, tiếp tục chương trình kỳ họp thứ hai, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày tờ trình về 5 dự án: Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất); Luật Đấu thầu (sửa đổi); Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, Luật Thuế thu nhập cá nhân; Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi).

Mở rộng đối tượng được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, Chính phủ đề xuất miễn thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cơ sở giáo dục công lập, cơ sở giáo dục tư thục hoạt động không vì lợi nhuận; miễn thuế đối với thu nhập từ cung cấp suất ăn cho cơ sở giáo dục, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh. Dự thảo Luật cũng bổ sung chính sách miễn thuế sử dụng đất phi nông nghiệp đối với đất giáo dục và đất ở trong hạn mức của người dân tộc thiểu số tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Theo Chính phủ, quy định hiện hành về miễn thuế thu nhập doanh nghiệp đối với tổ chức khoa học và công nghệ công lập, cơ sở giáo dục đại học công lập hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận chưa bao quát đầy đủ hệ thống giáo dục quốc dân, chưa thể hiện trọn vẹn chủ trương tại Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22-8-2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.

Trong khi đó, Luật Viên chức năm 2025 xác định đơn vị sự nghiệp công lập, bao gồm cơ sở giáo dục công lập và tổ chức khoa học, công nghệ công lập, là tổ chức hoạt động không vì lợi nhuận. Các luật về giáo dục cũng đã có quy định về cơ sở giáo dục tư thục hoạt động không vì lợi nhuận.

Từ thực tiễn này, Chính phủ đề xuất sửa đổi, bổ sung khoản 5 Điều 15 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp theo hướng miễn thuế đối với tổ chức khoa học và công nghệ công lập, cơ sở giáo dục công lập và cơ sở giáo dục tư thục hoạt động không vì lợi nhuận. Việc xác định các cơ sở giáo dục thuộc diện được miễn thuế thực hiện theo pháp luật về giáo dục, giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học.

Một chính sách đáng chú ý khác là đề xuất miễn thuế thu nhập doanh nghiệp đối với phần thu nhập của doanh nghiệp từ hoạt động cung cấp suất ăn cho cơ sở giáo dục, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh theo quy định của pháp luật về giáo dục và y tế.

Theo Chính phủ, chính sách này nhằm khuyến khích doanh nghiệp tham gia cung cấp suất ăn bảo đảm chất lượng, an toàn thực phẩm với chi phí phù hợp, góp phần nâng cao sức khỏe học đường và sức khỏe cộng đồng.

Để bảo đảm bình đẳng giữa doanh nghiệp và cá nhân kinh doanh cùng cung cấp dịch vụ này, dự thảo Luật bổ sung quy định miễn thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập của cá nhân cư trú từ kinh doanh cung cấp suất ăn cho cơ sở giáo dục, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh theo quy định của pháp luật.

Dự thảo cũng bổ sung quy định áp dụng miễn thuế đối với doanh nghiệp cung cấp suất ăn, tổ chức khoa học và công nghệ công lập, cơ sở giáo dục công lập nộp thuế thu nhập doanh nghiệp theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu. Qua đó, bảo đảm chính sách miễn thuế được áp dụng phù hợp giữa các đối tượng và phương pháp tính thuế.

Miễn thuế đất đối với cơ sở giáo dục, người dân tộc thiểu số

Đối với thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, Chính phủ đề xuất bổ sung quy định miễn thuế đối với đất sử dụng vào mục đích giáo dục và đào tạo của cơ sở giáo dục, trừ các trường hợp đã thuộc diện không chịu thuế hoặc miễn thuế theo quy định hiện hành.

Đề xuất này nhằm cụ thể hóa chủ trương tại Nghị quyết số 71-NQ/TW về bổ sung các quy định không thu tiền sử dụng đất, giảm tiền thuê đất và tiền thuế đất đối với các cơ sở giáo dục trong nước. Theo Chính phủ, quy định hiện hành chưa bao quát toàn diện các loại hình cơ sở giáo dục công lập và tư thục trực tiếp quản lý, sử dụng đất phục vụ hoạt động giáo dục.

Cùng với đó, dự thảo Luật bổ sung quy định miễn thuế sử dụng đất phi nông nghiệp đối với đất ở trong hạn mức của người dân tộc thiểu số tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi theo quy định của Chính phủ.

Nội dung này nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 28-7-2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan; đồng thời hoàn thiện chính sách ưu đãi thuế đối với các đối tượng chính sách.

Một nội dung mới khác là đề xuất áp dụng thuế suất 0,2% đối với đất bỏ hoang, không đưa vào sử dụng hoặc chậm đưa vào sử dụng; đồng thời không áp dụng hạn mức đối với các loại đất này. Việc xác định đất bỏ hoang, không đưa vào sử dụng, chậm đưa vào sử dụng thực hiện theo quy định của pháp luật về đất đai.

Theo Chính phủ, quy định này nhằm cụ thể hóa chủ trương nghiên cứu xây dựng chính sách tài chính, thuế để sử dụng đất tiết kiệm, hiệu quả, khắc phục tình trạng bỏ hoang đất và chậm đưa đất vào sử dụng.

Làm rõ tác động miễn thuế đối với cơ sở giáo dục tư thục

Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi đề nghị làm rõ căn cứ dự báo giảm thu ngân sách nhà nước khoảng 2.200 tỷ đồng/năm, đồng thời đánh giá đầy đủ tác động của chính sách miễn thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cơ sở giáo dục tư thục, nhất là các trường quốc tế có vốn đầu tư nước ngoài và mức học phí cao.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội cho rằng, các cơ sở giáo dục hiện có sự khác biệt về địa vị pháp lý và chế độ thuế thu nhập doanh nghiệp. Vì vậy, việc sửa đổi chính sách miễn thuế cần được đánh giá kỹ về tác động, tính công bằng và khả năng tổ chức thực hiện.

Đối với cơ sở giáo dục công lập, Ủy ban nhận định, việc miễn thuế thu nhập doanh nghiệp cho các đơn vị sự nghiệp công lập trong lĩnh vực giáo dục có thể chỉ mở rộng phạm vi miễn thuế ở mức không đáng kể đối với các hoạt động kinh doanh phụ trợ. Kết quả khảo sát tại một số cơ quan thuế địa phương cho thấy, số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp của các cơ sở giáo dục công lập không đáng kể so với các cơ sở giáo dục tư thục.

Tuy nhiên, Báo cáo số 887/BC-CP dự kiến tổng số giảm thu ngân sách do chính sách khoảng 2.200 tỷ đồng/năm, trong đó số giảm thu đối với cơ sở giáo dục công lập khoảng 1.120 tỷ đồng/năm, ngoài số thuế đã được miễn, giảm theo quy định hiện hành.

Từ đó, Ủy ban đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo làm rõ căn cứ, cơ sở tính toán mức giảm thu này, trong bối cảnh một số khoản thu nhập từ dịch vụ sự nghiệp công đã được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp từ kỳ tính thuế năm 2025; cơ sở giáo dục đại học công lập hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận đã thuộc diện miễn thuế theo quy định hiện hành; đất của các cơ sở giáo dục công lập cũng không thuộc đối tượng chịu thuế sử dụng đất phi nông nghiệp.

Đối với cơ sở giáo dục tư thục, qua làm việc với cơ quan thuế, Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho biết các đơn vị đang nộp thuế về cơ bản không có vướng mắc. Một số cơ sở được áp dụng thuế suất ưu đãi 10% đối với hoạt động xã hội hóa; một số đơn vị kê khai theo diện miễn thuế đối với thu nhập không chia. Hồ sơ dự án Luật cũng chưa chỉ ra những bất cập thực tế trong quá trình thực hiện quy định hiện hành về thuế thu nhập doanh nghiệp đối với nhóm đối tượng này.

Trong khi đó, đề xuất miễn thuế theo dự thảo sẽ làm thay đổi căn bản chế độ thuế đối với nhiều cơ sở giáo dục tư thục, chuyển từ diện phải nộp thuế thu nhập doanh nghiệp sang diện được miễn thuế. Chính sách có thể mang lại lợi ích đáng kể cho các cơ sở giáo dục, trong đó có trường quốc tế có vốn đầu tư nước ngoài, cung cấp dịch vụ giáo dục từ mầm non đến phổ thông và đại học với mức học phí cao tại các đô thị lớn. Nhiều cơ sở trong số này hiện thuộc nhóm doanh nghiệp nộp thuế lớn.

Vì vậy, Ủy ban đề nghị bổ sung đánh giá tác động chính sách theo từng nhóm đối tượng, làm rõ phạm vi doanh nghiệp chịu ảnh hưởng và khả năng quản lý, hậu kiểm của cơ quan thuế để phân biệt cơ sở giáo dục hoạt động vì lợi nhuận với cơ sở hoạt động không vì lợi nhuận.

Đối với đề xuất miễn thuế thu nhập doanh nghiệp tính trên phần thu nhập hoặc theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu từ cung cấp suất ăn cho cơ sở giáo dục, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, Ủy ban cho rằng việc xác định, hạch toán phần thu nhập hoặc doanh thu được miễn thuế có thể gặp nhiều khó khăn.

Trên thực tế, doanh nghiệp, cá nhân kinh doanh thường không chỉ cung cấp suất ăn cho cơ sở giáo dục, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh mà còn hoạt động trong nhiều lĩnh vực khác. Do đó, việc phân bổ chi phí đầu tư, khấu hao và xác định chính xác phần thu nhập được miễn thuế sẽ phức tạp. Dự thảo nghị định của Chính phủ cũng chưa hướng dẫn cách xác định phần thu nhập hoặc doanh thu thuộc diện miễn thuế.

Ủy ban đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo làm rõ tính khả thi khi triển khai, trách nhiệm xử lý trường hợp thất thu thuế do người nộp thuế kê khai không đầy đủ, không chính xác vì thiếu hướng dẫn cụ thể, cũng như việc thu hồi số thuế đã miễn, tiền chậm nộp và tiền phạt theo quy định.

Bên cạnh đó, cần bổ sung báo cáo về tổ chức thực hiện và hoạt động hậu kiểm của cơ quan thuế đối với các đơn vị được hưởng ưu đãi với điều kiện hoạt động không vì lợi nhuận; làm rõ căn cứ, cơ sở tính toán mức giảm thu ngân sách nhà nước khoảng 2.200 tỷ đồng/năm trong trường hợp các cơ sở giáo dục công lập, tư thục chuyển đổi sang hoạt động không vì lợi nhuận.

Theo Ủy ban Kinh tế và Tài chính, việc hoàn thiện hồ sơ dự án Luật cần bảo đảm đánh giá đầy đủ tác động, tính khả thi và hiệu quả thực tế của các chính sách ưu đãi, làm cơ sở xem xét, quyết định, đồng thời bảo đảm công bằng trong thực hiện nghĩa vụ thuế và an toàn nguồn thu ngân sách nhà nước.