Các đại biểu Quốc hội “hiến kế” để đạt tăng trưởng hai con số

Nâng cao hiệu quả chính quyền địa phương 2 cấp gắn với đẩy mạnh phân cấp, phân quyền

Thảo luận tại Tổ Hà Nội, dưới sự điều hành của Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội Trần Đức Thắng, đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà đề nghị Chính phủ tập trung tháo gỡ những bất cập phát sinh trong thực tiễn, nhất là về giải phóng mặt bằng, y tế học đường, chính sách cán bộ dôi dư và quản lý tài sản công sau sắp xếp đơn vị hành chính.

Về giải phóng mặt bằng các dự án hạ tầng trọng điểm, đại biểu cho rằng, những bất cập trong xác định giá đất bồi thường, nghĩa vụ tài chính khi chuyển mục đích sử dụng đất vườn, ao và chênh lệch giữa giá đất thu hồi với giá đất tái định cư đang ảnh hưởng đến tiến độ triển khai dự án.

Vì thế, đại biểu đề nghị nghiên cứu cơ chế hỗ trợ phù hợp đối với công trình nhà ở hình thành ổn định trên đất vườn, ao; xem xét mức thu tiền sử dụng đất khi chuyển mục đích và ưu tiên phương án tái định cư tại chỗ hoặc đổi đất, bảo đảm sinh kế lâu dài cho người dân.

Đối với giáo dục và y tế học đường sau sáp nhập, đại biểu chỉ ra nguy cơ thiếu cơ sở vật chất đạt chuẩn, thiếu nhân viên y tế tại các điểm trường lẻ và khoảng trống chính sách về dinh dưỡng, tổ chức bán trú.

Vì thế, đại biểu đề nghị rà soát, điều chỉnh tiêu chí trường chuẩn quốc gia phù hợp với mô hình trường liên cấp, nhiều điểm trường; bổ sung nhân viên y tế và xây dựng tiêu chuẩn bắt buộc về dinh dưỡng học đường, đồng thời hoàn thiện chính sách hỗ trợ tiền ăn bán trú và nhân viên cấp dưỡng.

Về chính sách cán bộ dôi dư và quản lý nhân sự trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, đại biểu đề nghị ban hành quy định chuyển tiếp hợp lý, bảo đảm quyền lợi chính đáng của những cán bộ đã hoàn thành thủ tục sáp nhập và có nguyện vọng nghỉ công tác trước thời điểm quy định mới có hiệu lực. Đồng thời, cần xác định rõ đầu mối tham mưu, giải quyết các vấn đề về tổ chức bộ máy, biên chế, tiền lương và ngạch bậc đối với công chức khối HĐND.

Đại biểu cũng nhấn mạnh tình trạng lãng phí trụ sở, nhà đất công dôi dư sau sắp xếp, trong khi một số cơ sở giáo dục, y tế và thiết chế văn hóa vẫn thiếu không gian sử dụng. Đại biểu đề nghị phân cấp mạnh hơn thẩm quyền xử lý tài sản công cho địa phương, rút gọn thủ tục thanh lý, đấu giá hoặc chuyển đổi công năng các cơ sở phù hợp, tránh để tài sản xuống cấp, bỏ hoang kéo dài.

Đại biểu Nguyễn Thị Hồng Chương cơ bản tán thành với đánh giá của Chính phủ về kết quả hoàn thiện tổ chức bộ máy hành chính nhà nước và vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp trong năm 2026.

Theo đại biểu, tổ chức bộ máy bên trong các bộ, cơ quan ngang bộ tiếp tục được hoàn thiện; việc giao thoa chức năng, nhiệm vụ từng bước được xử lý; sắp xếp thôn, tổ dân phố đã hoàn thành; các đơn vị sự nghiệp công lập tiếp tục được tinh gọn. Cơ chế đặc thù nhằm đẩy nhanh xử lý nhà, đất dôi dư sau sắp xếp cũng đã được ban hành.

Đại biểu cho rằng, mặc dù mô hình chính quyền địa phương 2 cấp vận hành ổn định, nhưng chất lượng hoạt động chưa đồng đều, nhất là ở cấp cơ sở. Một trong những nguyên nhân là việc phân cấp chưa gắn đầy đủ với nguồn lực, dữ liệu, công cụ, năng lực cán bộ và cơ chế kiểm soát.

Đại biểu đề nghị Chính phủ tiếp tục hoàn thiện tổ chức bộ máy; rà soát, sắp xếp các đơn vị sự nghiệp, doanh nghiệp nhà nước và đầu mối bên trong các cơ quan, tổ chức thuộc hệ thống chính trị. Đồng thời, cần tập trung tháo gỡ khó khăn, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của chính quyền địa phương 2 cấp, gắn với đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, phân bổ nguồn lực và nâng cao năng lực thực thi của cấp dưới.

Theo đại biểu, một số địa phương, trong đó có Hà Nội và các thành phố lớn, đô thị đặc biệt, đang chịu áp lực do khối lượng hồ sơ hành chính lớn, trong khi nguồn lực và năng lực chuyên môn chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu. Điều này gây khó khăn cho cả tổ chức, cá nhân và cơ quan nhà nước, kéo dài thời gian giải quyết thủ tục hành chính.

Từ thực tế trên, đại biểu đề nghị Chính phủ chỉ đạo sơ kết, đánh giá kỹ lưỡng kết quả phân cấp, phân quyền trong từng lĩnh vực; làm rõ mức độ phù hợp, tính khả thi và những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện nhiệm vụ được giao cho chính quyền địa phương 2 cấp.

Sử dụng vốn hiệu quả để thúc đẩy tăng trưởng

Đại biểu Tô Huy Vũ đồng tình với mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên và các chỉ tiêu chủ yếu của kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2027.

Theo đại biểu, kết quả tăng trưởng 9 tháng năm 2026 là cơ sở quan trọng để đặt ra những mục tiêu phát triển cao hơn. Tuy nhiên, bối cảnh kinh tế quốc tế còn nhiều bất ổn, giá năng lượng, lạm phát, lãi suất và tỷ giá tiếp tục gây áp lực, đòi hỏi phải có giải pháp đồng bộ để huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực.

Đại biểu cho rằng, không thể chỉ dựa vào mở rộng tín dụng và tăng quy mô đầu tư để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, mà cần đa dạng hóa nguồn vốn, giảm chi phí vốn và nâng cao hiệu quả đầu tư. Trong đó, cần có cơ chế, lộ trình tăng vốn điều lệ cho các ngân hàng thương mại nhà nước, giúp nâng cao năng lực cung ứng tín dụng, phát huy vai trò dẫn dắt thị trường; đồng thời, tăng cường giám sát tăng trưởng tín dụng tại các tổ chức tín dụng yếu kém, kiểm soát rủi ro thanh khoản và hạn chế áp lực lên mặt bằng lãi suất.

Bên cạnh chính sách tiền tệ, chính sách tài khóa cần chủ động hơn trong huy động nguồn lực dài hạn. Đại biểu đề nghị khai thác dư địa nợ công thông qua phát hành trái phiếu Chính phủ, trái phiếu chính quyền địa phương; cải thiện thủ tục tiếp cận vốn ODA, vốn vay ưu đãi và đa dạng hóa các kênh huy động vốn quốc tế. Đồng thời, cần phát triển thị trường trái phiếu doanh nghiệp, thị trường cổ phiếu, thúc đẩy cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước và các hình thức hợp tác công - tư để thu hút nguồn lực xã hội cho đầu tư phát triển.

Đại biểu cũng đề nghị tiếp tục tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, giảm áp lực dòng tiền và đẩy nhanh vòng quay vốn. Trong đó, cần nghiên cứu cơ chế giãn, phân kỳ nghĩa vụ tài chính về đất đai phù hợp với tiến độ thực hiện dự án, nhất là dự án nhà ở xã hội và dự án sản xuất, kinh doanh có hiệu quả; đồng thời đẩy nhanh nghiệm thu, thanh toán khối lượng công trình đã hoàn thành, giải quyết hoàn thuế đúng thời hạn.

Đại biểu Huỳnh Quyết Thắng đánh giá thu ngân sách nhà nước năm 2026 ước đạt 3.055,7 nghìn tỷ đồng, vượt 20,8% dự toán, trong bối cảnh đã miễn, giảm, gia hạn thuế khoảng 360 nghìn tỷ đồng, là kết quả đáng ghi nhận. Tuy nhiên, thu vượt dự toán chủ yếu đến từ tiền sử dụng đất, dầu thô và cổ tức, trong khi một số khoản thu như thuế thu nhập cá nhân và thuế bảo vệ môi trường còn đạt thấp.

Đại biểu đề nghị Chính phủ rà soát các giả định xây dựng dự toán, tính đến kịch bản thị trường bất động sản diễn biến không thuận lợi và có phương án điều chỉnh chi tương ứng nếu thu tiền sử dụng đất không đạt kế hoạch. Đồng thời, cần quy định rõ điều kiện, thẩm quyền đánh giá hoàn thành nhiệm vụ theo dự toán điều chỉnh, tránh làm giảm kỷ luật ngân sách.

Về phân chia nguồn thu giữa ngân sách trung ương và ngân sách địa phương, đại biểu ủng hộ mục tiêu nâng tỷ trọng thu ngân sách trung ương lên trên 53%, đồng thời đồng tình với việc phân chia 34 địa phương thành bốn nhóm. Tuy nhiên, đại biểu đề nghị làm rõ cơ sở xác định tỷ lệ điều tiết đối với từng nhóm địa phương, tránh điều tiết quá cao về trung ương làm giảm động lực tăng thu của địa phương.

Đối với Hà Nội, theo dự thảo Nghị quyết, tỷ lệ ngân sách thành phố được hưởng đối với thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế thu nhập cá nhân giảm từ 32% trong giai đoạn 2023-2026 xuống còn 25%; thuế tiêu thụ đặc biệt là 10% và thuế bảo vệ môi trường là 20%, áp dụng ổn định lâu dài.

Đại biểu nhấn mạnh Hà Nội vừa là địa phương đóng góp lớn cho ngân sách, vừa phải thực hiện những nhiệm vụ đầu tư hạ tầng quy mô lớn, nhất là đường sắt đô thị và đường Vành đai 4. Dự toán năm 2027 cho thấy bội chi của Hà Nội khoảng 127,3 nghìn tỷ đồng, chiếm khoảng 84% tổng bội chi ngân sách địa phương cả nước, trong khi bổ sung có mục tiêu từ ngân sách trung ương cho thành phố khoảng 47,1 nghìn tỷ đồng.

Từ thực tế này, đại biểu đề nghị Chính phủ đánh giá đầy đủ tác động của tỷ lệ phân chia nguồn thu mới đối với cân đối ngân sách của Hà Nội và các địa phương; bảo đảm thống nhất với cơ chế tài chính đặc thù của Luật Thủ đô năm 2026, nhất là cơ chế khai thác giá trị gia tăng từ đất và hợp tác công - tư.

Đồng thời, cần cân đối mức hỗ trợ có mục tiêu tương xứng với nhu cầu triển khai các dự án đường sắt đô thị, Vành đai 4 và sớm tháo gỡ vướng mắc về giải phóng mặt bằng khi sửa đổi Luật Đất đai.

Làm rõ tác động “4 sắc thuế” đến ngân sách của Hà Nội

Phát biểu kết luận tại thảo luận Tổ Hà Nội, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội Trần Đức Thắng nhấn mạnh yêu cầu nâng cao chất lượng tăng trưởng, sử dụng hiệu quả nguồn lực và bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô trong bối cảnh đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Đánh giá tình hình kinh tế - xã hội, Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng cho biết, các đại biểu ghi nhận những kết quả quan trọng trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành của Trung ương và Chính phủ, tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển mới. Tuy nhiên, yêu cầu đặt ra không chỉ là tăng trưởng cao mà còn phải duy trì ổn định vĩ mô, cải thiện năng suất và bảo đảm hiệu quả của nguồn vốn đầu tư.

Đáng chú ý, đối với thị trường bất động sản, Bí thư Thành ủy Hà Nội nhấn mạnh yêu cầu lành mạnh hóa thị trường, gắn với tháo gỡ khó khăn, vướng mắc pháp lý để giải phóng nguồn lực cho nền kinh tế. Cùng với đó, về vốn tín dụng cần được điều hành theo hướng giảm lãi suất, có sự phối hợp đồng bộ giữa chính sách tiền tệ, tài khóa, ngân hàng chính sách và các chính sách liên quan.

Về kế hoạch năm 2027, mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên, CPI bình quân khoảng 4,5%, theo đồng chí Trần Đức Thắng, việc này đòi hỏi các kịch bản điều hành phải cụ thể, có thể kiểm chứng theo từng quý, ngành và địa phương. Tăng trưởng cần dựa nhiều hơn vào sản xuất, dịch vụ có giá trị gia tăng cao, công nghệ và năng suất lao động; cần phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tài khóa tiền tệ, bảo đảm nguồn cung xăng, dầu, điện, lương thực, thực phẩm, vật liệu xây dựng…

“Điều hành giá phải có lộ trình tránh dồn điều chỉnh vào cùng một thời điểm, giảm chi phí logistic, chi phí tuân thủ, tăng cạnh tranh, chống găm hàng thao túng giá nhất là trong giai đoạn những tháng cuối năm 2026 và năm 2027”, đồng chí Trần Đức Thắng nêu rõ.

Một nội dung đáng chú ý trong phát biểu của Bí thư Thành ủy Hà Nội là phương án phân chia nguồn thu giữa ngân sách Trung ương và ngân sách địa phương đối với bốn khoản thuế: Thu nhập doanh nghiệp, thu nhập cá nhân, tiêu thụ đặc biệt và bảo vệ môi trường.

Theo đồng chí Trần Đức Thắng, các đại biểu đề nghị Chính phủ, Bộ Tài chính cung cấp phương án tính toán theo nhóm địa phương, bảo đảm công khai, minh bạch và lượng hóa mức tăng, giảm thu của Hà Nội cũng như các địa phương chịu tác động. Việc đánh giá cần được thực hiện theo từng sắc thuế, từng năm, đồng thời làm rõ ảnh hưởng đến chi thường xuyên, đầu tư phát triển, khả năng trả nợ và tiến độ các dự án trọng điểm.

Đối với Hà Nội, yêu cầu này càng có ý nghĩa khi thành phố được giao những nhiệm vụ phát triển lớn, với mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân 11%/năm trong nhiệm kỳ. Nguồn lực ngân sách vì vậy cần được tính toán tương xứng với trách nhiệm và các mục tiêu đã đề ra.

Bí thư Thành ủy Hà Nội nhấn mạnh: “Tinh thần là thành phố chấp hành nghiêm túc kết luận của Quốc hội, của Trung ương nhưng phải tìm ra giải pháp để duy trì và giữ được đà tăng trưởng cho thành phố”.