Bảo vệ vùng trời Thủ đô trong tình hình mới: Kỳ 3: Bảo đảm an toàn vùng trời từ thành phố đến cơ sở
Xã hội - Ngày đăng : 10:11, 29/09/2026
Bảo vệ vùng trời Thủ đô không dừng ở các mục tiêu trọng yếu, hay những hệ thống giám sát chuyên dụng. Dưới sự tham mưu, tổ chức và phối hợp của Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội, nhiệm vụ này còn được triển khai xuống từng địa bàn, gắn với lực lượng cơ sở và ý thức của cộng đồng, nhất là tại những khu vực có yêu cầu cao về an toàn hàng không.
Một vùng trời an toàn không thể được bảo vệ chỉ bằng các phương tiện kỹ thuật hiện đại. Trong điều kiện UAV, flycam và nhiều loại vật thể bay có thể xuất hiện từ bất cứ khu dân cư nào, khả năng nắm tình hình tại chỗ trở thành một yếu tố quan trọng.
Theo phân công quản lý, Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội giữ vai trò chủ trì trong quản lý, giám sát hoạt động bay trên địa bàn Thủ đô. Tại xã, phường, lực lượng quân sự địa phương trực tiếp nắm địa bàn, phối hợp với Công an và các đơn vị liên quan để phát hiện, xử lý những hoạt động bất thường.
Cách tổ chức này hình thành một mạng lưới theo chiều dọc từ thành phố xuống cơ sở. Những thông tin được phát hiện tại khu dân cư có thể được báo cáo nhanh lên các cấp có thẩm quyền, giúp quá trình đánh giá và xử lý tình huống diễn ra kịp thời hơn.
Tại các khu vực có yêu cầu đặc biệt về an toàn hàng không, cơ chế phối hợp càng được chú trọng. Thực tế tại xã Nội Bài là một lát cắt cho thấy nhiệm vụ bảo vệ vùng trời được triển khai như thế nào ở tuyến cơ sở. Đây không phải là chủ thể chính của toàn bộ hệ thống quản lý, nhưng đặc thù địa bàn nằm trong khu vực có Cảng Hàng không quốc tế Nội Bài khiến công tác giám sát, phòng ngừa có những yêu cầu cao hơn.
Ban Chỉ huy quân sự xã chủ động phối hợp, hiệp đồng chặt chẽ với Công an, các phòng, ban, ngành, tổ chức chính trị thuộc xã, Cảng Hàng không quốc tế Nội Bài, Ban Chỉ huy khẩn nguy, Đài Kiểm soát không lưu, đơn vị quản lý bay xây dựng và ban hành quy chế phối hợp, kết hợp sử dụng công nghệ chế áp hiện đại, lực lượng dân quân tổ chức tuần tra, quan sát mặt đất, kịp thời phát hiện sớm, ngăn chặn từ xa các phương tiện bay, tổ chức xử lý, nghiêm túc, đúng quy định của pháp luật.
Từ tháng 1-2026 đến thời điểm cung cấp thông tin, địa bàn ghi nhận 2 lần phát hiện sử dụng drone đồ chơi trái quy định và 3 lần thả diều, chủ yếu liên quan đến trẻ nhỏ từ nơi khác về quê nghỉ hè.
Những trường hợp trên không lớn về số lượng, nhưng lại cho thấy một đặc điểm quan trọng của công tác bảo vệ vùng trời: nguy cơ không phải lúc nào cũng xuất phát từ những hoạt động có chủ ý phức tạp. Một thiết bị đồ chơi, hoặc một cánh diều được sử dụng không đúng khu vực cũng có thể trở thành vấn đề nếu xuất hiện gần đường cất, hạ cánh. Từ góc độ quản lý, phòng ngừa vì thế phải bắt đầu ngay từ những hoạt động rất bình thường trong cộng đồng.
Khi đề cập đến bảo vệ vùng trời, nhiều người thường nghĩ tới UAV hoặc flycam. Thực tế tại khu vực phụ cận sân bay cho thấy phạm vi nguy cơ rộng hơn nhiều. Diều và bóng bay là những ví dụ điển hình. Khi được thả lên cao tại khu vực đường bay, các vật thể này có thể ảnh hưởng đến hoạt động của tàu bay.
Đèn laser, đèn pha công suất lớn hoặc nguồn sáng mạnh nếu hướng lên bầu trời có khả năng gây chói, ảnh hưởng tới khả năng quan sát của phi công, đặc biệt trong những giai đoạn quan trọng như tiếp cận và hạ cánh.
Những hoạt động trên mặt đất cũng có thể tạo ra nguy cơ. Đốt rơm rạ hoặc rác thải ở khu vực gần sân bay tạo ra lượng khói lớn, có thể ảnh hưởng đến tầm nhìn. Chim nuôi thả tự do tại khu vực phụ cận cũng tiềm ẩn nguy cơ va chạm với tàu bay.
Công trình xây dựng và các vật dụng ngoài trời là một nhóm yếu tố khác cần được lưu ý. Mái tôn, biển quảng cáo nếu lắp đặt không chắc chắn có thể bị giông lốc cuốn lên không trung; việc tự ý cơi nới công trình, dựng ăng-ten hoặc cột phát sóng vượt giới hạn cho phép cũng có khả năng hình thành chướng ngại đối với hoạt động bay.
Những nguy cơ này cho thấy bảo đảm an toàn vùng trời không thể tách rời công tác quản lý đô thị và đời sống dân cư. Một chính sách quản lý UAV tốt nhưng người dân vẫn thả diều tại khu vực không phù hợp, chiếu laser lên bầu trời, hay đốt rơm tạo khói gần sân bay thì nguy cơ vẫn tồn tại.
Bởi vậy, nếu các lực lượng chuyên trách tạo ra lớp bảo vệ bằng hệ thống kỹ thuật, pháp luật và phương án xử lý, thì cộng đồng chính là lớp phòng ngừa giúp hạn chế nguy cơ trước khi tình huống phát sinh.
Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội xác định công tác tuyên truyền pháp luật là một trong những nội dung quan trọng của quản lý vùng trời. Việc tuyên truyền được triển khai bằng nhiều hình thức, từ hệ thống truyền thanh cơ sở, cổng thông tin điện tử, mạng xã hội đến trường học và các tổ chức, câu lạc bộ có liên quan đến UAV, flycam.
Điểm quan trọng của tuyên truyền không chỉ là phổ biến văn bản pháp luật. Mục tiêu lớn hơn là giúp người dân nhận biết những hành vi tưởng như bình thường nhưng có khả năng ảnh hưởng đến an toàn hàng không.
Tại xã Nội Bài, nội dung này được cụ thể hóa thông qua hệ thống phát thanh, cổng thông tin điện tử, chính quyền các thôn và trường học. Việc đưa kiến thức về bảo đảm an toàn vùng trời vào tuyên truyền cho học sinh có ý nghĩa thiết thực, bởi thực tế, một số trường hợp sử dụng drone đồ chơi hoặc thả diều trên địa bàn có liên quan đến trẻ nhỏ.
Các khuyến cáo đối với cộng đồng cũng được xác định rõ: không tự ý điều khiển thiết bị bay tại khu vực cấm, hạn chế bay, hoặc phụ cận sân bay; không chiếu nguồn sáng mạnh về phía tàu bay; không thả diều, diều sáo, bóng bay, đèn trời tại khu vực đường cất, hạ cánh.
Khi phát hiện phương tiện hoặc vật thể bay lạ hoạt động bất thường, người dân cần thông tin kịp thời cho Công an, cơ quan quân sự hoặc lực lượng an ninh hàng không.
Những việc làm này không đòi hỏi người dân phải có kiến thức chuyên sâu về hàng không. Điều quan trọng là nhận thức được khu vực mình sinh sống có những yêu cầu đặc biệt nào và hành động nào cần tránh.
Từ góc độ tổ chức quản lý, mạng lưới từ thành phố xuống cơ sở cũng tạo điều kiện để thông tin được truyền đi theo hai chiều. Cấp trên cung cấp quy định, phương án, dữ liệu khu vực cần bảo vệ; lực lượng tại chỗ phản ánh tình hình thực tế và những vấn đề phát sinh.
Khi hai chiều thông tin vận hành hiệu quả, khả năng phòng ngừa từ sớm sẽ được tăng cường. Trong mạng lưới ấy, người trực tiếp sở hữu và điều khiển UAV, flycam có trách nhiệm đặc biệt. Nếu cộng đồng nói chung cần tránh những hành vi gây ảnh hưởng tới vùng trời, thì người sử dụng phương tiện bay còn phải hiểu rõ các điều kiện pháp lý trước khi cất cánh.
Điều đó cũng dẫn tới câu hỏi thiết thực nhất đối với nhiều người hiện nay: Nếu có một chiếc UAV, hoặc flycam, làm sao để sử dụng đúng quy định?
