Hà Nội tăng cường kiểm soát an toàn thực phẩm từ sản xuất đến tiêu dùng

Cùng với việc từng bước sắp xếp hoạt động giết mổ theo hướng tập trung, xây dựng mô hình quản lý an toàn thực phẩm tại chợ đầu mối và thúc đẩy truy xuất nguồn gốc, thành phố đang quyết liệt tháo gỡ những “điểm nghẽn” còn tồn tại để bảo đảm an toàn thực phẩm từ sản xuất đến bàn ăn.

“Nút thắt” về giết mổ nhỏ lẻ và truy xuất nguồn gốc

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, thời gian qua, công tác bảo đảm an toàn thực phẩm trong lĩnh vực nông nghiệp trên địa bàn Hà Nội đã có nhiều chuyển biến tích cực. Hoạt động kiểm tra, thanh tra và xử lý vi phạm được tăng cường, với sự phối hợp chặt chẽ giữa ngành Nông nghiệp và Môi trường với lực lượng Công an, Quản lý thị trường và các đơn vị liên quan.

Cùng với công tác kiểm tra, xử lý vi phạm, hoạt động tuyên truyền, truyền thông về an toàn thực phẩm cũng được triển khai bằng nhiều hình thức, hướng tới các nhóm đối tượng là người sản xuất, kinh doanh và người tiêu dùng. Việc nâng cao nhận thức được xác định là một trong những giải pháp quan trọng nhằm từng bước thay đổi hành vi, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của các tổ chức, cá nhân tham gia chuỗi sản xuất, kinh doanh thực phẩm.

Một trong những kết quả đáng chú ý là hoạt động giết mổ động vật trên địa bàn từng bước được sắp xếp theo hướng tập trung. Đến nay, Hà Nội đã chấm dứt hoạt động 273 cơ sở giết mổ nhỏ lẻ, giảm 40,9% so với thời điểm trước khi triển khai Kế hoạch số 283/KH-UBND của UBND thành phố.

Cùng với việc giảm số lượng cơ sở giết mổ nhỏ lẻ, công tác kiểm soát nguồn gốc sản phẩm động vật và truy xuất nguồn gốc thực phẩm cũng có những chuyển biến tích cực, nhất là tại các địa bàn tiêu thụ trọng điểm.

Đáng chú ý, các cơ sở giết mổ tập trung tạm thời tại xã Phúc Lộc và xã Trần Phú bước đầu phát huy hiệu quả, tạo cơ sở thực tiễn để Hà Nội tiếp tục nghiên cứu, nhân rộng mô hình tại những địa bàn phù hợp. Đây được xem là giải pháp trước mắt nhằm từng bước đưa các hộ giết mổ nhỏ lẻ vào hoạt động tập trung, đồng thời tăng cường kiểm soát vệ sinh thú y, an toàn thực phẩm và nguồn gốc sản phẩm…

Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác bảo đảm an toàn thực phẩm trong lĩnh vực nông nghiệp vẫn đang đối mặt với không ít khó khăn.

Một trong những vấn đề cần sớm giải quyết là việc xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu dùng chung về quản lý an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc.

Hiện, việc kết nối, chia sẻ và liên thông dữ liệu giữa các hệ thống quản lý chuyên ngành vẫn chưa hoàn thiện, ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý theo chuỗi và khả năng truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Trong khi đó, ý thức chấp hành pháp luật của một bộ phận cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm nông, lâm, thủy sản, đặc biệt là các hộ kinh doanh nhỏ lẻ, cá thể, vẫn chưa nghiêm. Tình trạng cố tình vi phạm các quy định về an toàn thực phẩm vẫn còn xảy ra, đòi hỏi các cơ quan chức năng tiếp tục tăng cường kiểm tra, giám sát và áp dụng biện pháp xử lý đủ sức răn đe.

Đối với hoạt động giết mổ, việc chuyển đổi từ mô hình nhỏ lẻ sang giết mổ tập trung vẫn gặp nhiều trở ngại. Đầu tư một cơ sở giết mổ tập trung đòi hỏi nguồn vốn lớn, thời gian chuẩn bị dài, trong khi cơ chế thu hút doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực giết mổ, chế biến thực phẩm chưa thực sự hấp dẫn.

Một số địa phương vẫn còn số lượng cơ sở giết mổ nhỏ lẻ lớn, nhất là những địa bàn có truyền thống giết mổ lâu năm như Chương Dương, Bình Minh, Đại Xuyên, Vân Đình, Phúc Sơn, Yên Lãng và Mê Linh.

Tiến độ chấm dứt hoạt động giết mổ nhỏ lẻ tại một số địa phương còn chậm, thậm chí có địa phương đề xuất kéo dài thời gian đến năm 2030 mới hoàn thành việc chấm dứt hoàn toàn các cơ sở không bảo đảm điều kiện.

Trong lĩnh vực quản lý thực phẩm tại chợ đầu mối và chợ dân sinh, khó khăn cũng xuất phát từ đặc thù số lượng tiểu thương nhỏ lẻ lớn. Hoạt động bán lẻ vẫn diễn ra phổ biến ngay tại một số chợ đầu mối, khiến việc kiểm soát và truy xuất nguồn gốc sản phẩm gặp nhiều hạn chế.

Đáng lưu ý, phần lớn sản phẩm thịt gia cầm kinh doanh tại các chợ dân sinh vẫn chưa có dấu kiểm soát giết mổ theo quy định. Trong khi đó, Ban quản lý chợ tại nhiều nơi còn mỏng về nhân lực, thiếu cơ chế và chế tài đủ mạnh để kiểm soát việc chấp hành của các tiểu thương. Việc ghi chép, lưu trữ hồ sơ phục vụ truy xuất nguồn gốc tại một số chợ cũng chưa được thực hiện đầy đủ.

Từng bước siết chặt quản lý từ sản xuất đến tiêu dùng

Để tiếp tục tháo gỡ các “điểm nghẽn”, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Tạ Văn Tường cho biết, Hà Nội tập trung triển khai các giải pháp theo Kế hoạch số 148/KH-SNNMT ngày 24-12-2025 của Sở Nông nghiệp và Môi trường về khắc phục những hạn chế trong công tác bảo đảm an toàn thực phẩm lĩnh vực nông nghiệp và môi trường.

Trong đó, thành phố tiếp tục phối hợp, hướng dẫn và đôn đốc các địa phương đẩy nhanh tiến độ cải tạo, hoàn thiện các khu vực giết mổ lợn tập trung tạm thời; phấn đấu chấm dứt hoạt động của các cơ sở giết mổ nhỏ lẻ không bảo đảm điều kiện. Đồng thời, các hộ giết mổ nhỏ lẻ sẽ được định hướng, sắp xếp vào hoạt động tại các cơ sở giết mổ tập trung hoặc giết mổ tập trung tạm thời.

Cùng với đó, các địa phương tiếp tục triển khai các giải pháp phát triển vùng sản xuất trồng trọt, chăn nuôi an toàn tập trung, giảm dần sản xuất nhỏ lẻ; phát triển các chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ nông, lâm, thủy sản an toàn.

Công tác quản lý việc sử dụng vật tư nông nghiệp trong trồng trọt, chăn nuôi và nuôi trồng thủy sản cũng sẽ được tăng cường. Đặc biệt, Hà Nội sẽ thúc đẩy ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc.

Thành phố tiếp tục phối hợp với các cơ quan của Bộ Nông nghiệp và Môi trường để khảo sát, kết nối hệ thống truy xuất nguồn gốc thực phẩm nông, lâm, thủy sản của Hà Nội với hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản cấp bộ.

Đáng chú ý, Hà Nội đề xuất nghiên cứu hoàn thiện bộ máy quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm theo hướng thống nhất một đầu mối, trên cơ sở hợp nhất các bộ phận chuyên trách quản lý an toàn thực phẩm của ngành Nông nghiệp và Môi trường, Y tế và Công Thương.

Việc tháo gỡ các “điểm nghẽn” về giết mổ nhỏ lẻ, quản lý thực phẩm tại chợ, truy xuất nguồn gốc và dữ liệu dùng chung không chỉ nhằm tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước, mà còn là yêu cầu cấp thiết để xây dựng chuỗi thực phẩm an toàn, minh bạch từ sản xuất đến tiêu dùng. Đây cũng là nền tảng quan trọng để Hà Nội từng bước chuyển từ quản lý theo từng khâu sang kiểm soát an toàn thực phẩm theo chuỗi, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của người dân và thị trường.

Bài viết có sự phối hợp của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội.