Phường Yên Nghĩa: Gỡ mâu thuẫn từ những chuyện nhỏ trong khu dân cư

Chủ động tháo gỡ từng mâu thuẫn

Trong đời sống khu dân cư, không phải mâu thuẫn nào cũng bắt nguồn từ những vấn đề lớn. Đôi khi, chỉ một lối đi bị cản trở, tiếng ồn trong sinh hoạt, việc nuôi vật nuôi gây ảnh hưởng đến hàng xóm hay cách ứng xử thiếu kiềm chế cũng có thể dẫn đến bất hòa giữa các gia đình. Nếu không được giải quyết kịp thời, những chuyện tưởng chừng nhỏ nhặt ấy có thể kéo dài, ảnh hưởng đến tình làng nghĩa xóm và an ninh trật tự tại địa bàn.

Ông Lê Đại Hùng, Tổ trưởng tổ dân phố (TDP) Do Lộ, phường Yên Nghĩa, đồng thời là người tham gia công tác hòa giải ở cơ sở lâu năm, cho biết, có những vụ việc phải đến tận nhà, gặp từng người, thậm chí tranh thủ buổi tối mới có thể trao đổi, tìm hướng tháo gỡ.

Điển hình như việc một số hộ cho thuê nhà trọ khiến phương tiện ra vào thường xuyên, gây cản trở lối đi chung. Trước phản ánh của người dân, ông Hùng đã báo cáo cảnh sát khu vực, đồng thời trực tiếp đến gặp chủ hộ vào buổi tối để trao đổi, nhắc nhở, đề nghị chấn chỉnh nhằm bảo đảm việc đi lại của các gia đình xung quanh.

Đáng chú ý, có những mâu thuẫn không xuất phát từ tranh chấp tài sản mà liên quan đến nếp sống, thói quen sinh hoạt. Trên địa bàn từng xảy ra bất đồng giữa hai hộ gia đình do việc nuôi gà cảnh gây ảnh hưởng đến hàng xóm. TDP đã phối hợp với cán bộ chuyên môn của phường kiểm tra, lập biên bản và tiếp tục vận động các bên tìm tiếng nói chung. Tuy nhiên, việc tiếp cận chủ hộ gặp khó khăn do người này thường xuyên đi công tác, nhiều lần tổ trưởng đến nhà nhưng chỉ gặp người thân.

Những vụ việc trên cho thấy, hòa giải ở cơ sở không đơn thuần là tổ chức một cuộc gặp để các bên trình bày ý kiến. Đó còn là quá trình kiên trì tiếp cận, nắm bắt tâm tư, phân tích đúng sai và vận động người dân tự điều chỉnh hành vi. Người làm công tác hòa giải phải hiểu địa bàn, nắm được hoàn cảnh từng gia đình, có uy tín và sự kiên nhẫn để tạo dựng niềm tin.

Thực tế tại TDP Do Lộ cũng cho thấy, không phải vụ việc nào tổ hòa giải cũng có thể giải quyết trọn vẹn. Đối với những tranh chấp liên quan đến quyền thừa kế, phân chia tiền bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất, nếu các thành viên trong gia đình không thống nhất việc ký xác nhận thủ tục thì vấn đề đã vượt quá khả năng giải quyết của TDP.

Trong những trường hợp này, TDP chủ động báo cáo cấp ủy, hướng dẫn người dân chuyển hồ sơ đến Ban Tiếp công dân UBND phường để được xem xét, giải quyết theo thẩm quyền. Theo ông Hùng, TDP đã hướng dẫn hai trường hợp cụ thể thực hiện việc này.

Việc nhận diện đúng giới hạn thẩm quyền, không tự ý giải quyết những tranh chấp phức tạp cũng là yêu cầu quan trọng đối với người làm công tác hòa giải. Bởi mục tiêu không chỉ là giải quyết được mâu thuẫn mà còn phải bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân.

Để hòa giải cơ sở phát huy hiệu quả

Bên cạnh những kết quả bước đầu, hoạt động hòa giải tại TDP Do Lộ cũng gặp không ít khó khăn, nhất là trong bối cảnh địa bàn vừa trải qua quá trình sắp xếp, sáp nhập các TDP.

Theo ông Lê Đại Hùng, trước đây, địa bàn gồm 4 cụm dân cư, tương ứng với 4 TDP cũ, mỗi tổ đều có tổ hòa giải riêng. Sau khi sáp nhập từ ngày 1-7-2026, một số thành viên tổ hòa giải cũ chuyển đi hoặc không tiếp tục tham gia.

Ông Hùng chia sẻ, khó khăn lớn nhất là kiến thức pháp luật của một số thành viên còn hạn chế, nhất là khi phải vận dụng các quy định, thông tư, nghị định vào những vụ việc cụ thể. Phần lớn việc hòa giải hiện nay vẫn dựa vào kinh nghiệm, sự am hiểu địa bàn, tình làng nghĩa xóm và uy tín cá nhân. Trong khi đó, để người dân tin tưởng, người hòa giải không chỉ cần có trách nhiệm mà còn phải nắm chắc quy định pháp luật, biết phân tích và hướng dẫn các bên giải quyết đúng quy định.

Một vấn đề khác là sự thay đổi về cơ cấu dân cư và cách ứng xử trong cộng đồng. Trên địa bàn có những hộ sinh sống lâu năm, bên cạnh các gia đình từ nơi khác đến mua đất, xây nhà, kinh doanh và cho thuê trọ. Sự khác biệt về điều kiện kinh tế, thói quen sinh hoạt, quan niệm sống đôi khi dẫn đến những va chạm. Có những bất đồng ban đầu rất nhỏ nhưng do các bên đều giữ quan điểm riêng, thiếu sự chia sẻ nên việc hòa giải kéo dài, phải gặp gỡ nhiều lần mới có chuyển biến.

Đặc biệt, kinh phí hoạt động cũng là vấn đề khiến những người làm công tác hòa giải băn khoăn. Theo ông Hùng, nhiều vụ việc không thể giải quyết trong một lần gặp. Thành viên tổ hòa giải phải dành thời gian, công sức, có khi đến nhà người dân vào buổi tối, đi lại nhiều lần để vận động các bên.

Từ thực tế đó, ông Hùng kiến nghị cần tổ chức nhiều lớp tập huấn về kiến thức pháp luật, kỹ năng tiếp cận, vận động và xử lý tình huống. Cùng với đó, cần có cơ chế phối hợp cụ thể giữa TDP với công an khu vực, bộ phận tư pháp, các đơn vị chuyên môn và Ban Tiếp công dân để kịp thời hỗ trợ những vụ việc vượt quá khả năng giải quyết ở cơ sở.

Từ câu chuyện ở TDP Do Lộ có thể thấy, Tổ hòa giải cơ sở là một mắt xích quan trọng trong việc giải quyết mâu thuẫn ngay từ địa bàn dân cư. Những người tham gia hòa giải thường là người gần dân, hiểu dân, nắm rõ hoàn cảnh và quan hệ giữa các hộ gia đình. Khi được phát huy đúng vai trò, họ có thể giúp ngăn ngừa những bất đồng nhỏ phát triển thành tranh chấp phức tạp, góp phần giữ gìn an ninh trật tự và xây dựng cộng đồng đoàn kết.