Phường Việt Hưng số hóa di sản, lan tỏa giá trị quê hương

Thêm một lần hiểu và yêu quê hương

Không bảng đen, phấn trắng, tiết học trải nghiệm sáng 3-10 của học sinh lớp 8 Trường THCS Giang Biên (phường Việt Hưng) được mở ra giữa những mái đình, ngôi chùa, tấm bia đá và không gian văn hóa của quê hương. Đặc biệt, tiết học được livestream, giúp những câu chuyện lịch sử không chỉ được kể tại di tích mà còn đến với người dân, học sinh và cộng đồng trên không gian số.

Triển khai Kế hoạch hành động 100 ngày thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm về chuyển đổi số trên địa bàn, sáng 3-10, UBND phường Việt Hưng phối hợp với Trường THCS Giang Biên tổ chức phiên livestream “Theo dấu lịch sử quê hương - Mỗi di tích, một bài học”.

Hành trình đưa học sinh đến 4 điểm: Bia lưu niệm sự kiện lịch sử, Đình Quán Tình, Chùa Thái Linh Quán Tự và Khu Văn chỉ Quán Tình. Tại mỗi điểm đến, các học sinh được nghe kể chuyện, quan sát hiện vật, tìm hiểu những dấu tích còn lưu lại và đặt câu hỏi về lịch sử, văn hóa của quê hương.

Từ Bia lưu niệm sự kiện lịch sử, những câu chuyện về mất mát, hy sinh trong chiến tranh giúp học sinh hiểu hơn giá trị của hòa bình và trách nhiệm gìn giữ những địa chỉ ghi dấu lịch sử.

Tại Đình Quán Tình, các em tìm hiểu những câu chuyện về cộng đồng, tín ngưỡng và đời sống quê hương. Còn tại Khu Văn chỉ, câu chuyện về Khổng Tử, nhà giáo Chu Văn An và truyền thống đạo học gợi nhắc các em về tinh thần tôn sư trọng đạo, coi trọng việc học và trân trọng người làm nghề dạy học.

Đánh giá cao hình thức học tập gắn với di sản địa phương, ông Nguyễn Bá Ngoan, Phó Ban Tiểu ban di tích Đình Quán Tình cho biết, công tác bảo tồn lâu nay luôn được Ban quản lý xác định từ việc giữ gìn hiện trạng, sưu tầm tư liệu, kể lại những câu chuyện lịch sử một cách chân thực để trao truyền cho thế hệ sau.

“Với tiết học thực tế tại di tích, tôi mong mỗi cháu học sinh không chỉ biết về một di tích mà còn biết trân trọng, giữ gìn và lan tỏa những giá trị lịch sử, văn hóa của quê hương”, ông Nguyễn Bá Ngoan kỳ vọng.

Theo Hiệu trưởng Trường THCS Giang Biên Nguyễn Thị Thu Hằng, “một lần trở về với di sản - thêm một lần hiểu và yêu quê hương”. Việc kết hợp cho học sinh trải nghiệm thực tế gắn với livestream tạo nên một không gian học tập mở, trong đó học sinh trực tiếp khám phá di tích, còn người xem trực tuyến có thể theo dõi, trả lời câu hỏi và chia sẻ cảm nhận.

“Điều đọng lại sau hành trình không chỉ là kiến thức về di tích mà còn là ý thức gìn giữ di sản. Mỗi học sinh được nhắc nhở từ những việc nhỏ như trân trọng hiện vật, giữ gìn cảnh quan, ứng xử văn minh và trở thành những ‘hướng dẫn viên nhỏ tuổi’, kể lại câu chuyện lịch sử quê hương cho bạn bè, gia đình”, nhà giáo Nguyễn Thị Thu Hằng nhấn mạnh.

Tiếp tục bảo tồn, lan tỏa giá trị của di sản

Từ những tiết học trải nghiệm, Việt Hưng đang mở rộng cách làm bằng việc đưa di tích lên không gian số. Trước đó, tại Đình Ô Cách, UBND phường đã tổ chức livestream giới thiệu, quảng bá giá trị lịch sử, văn hóa của di tích và nghề truyền thống “se đay”.

Qua hình ảnh trực tiếp từ không gian thờ tự, các nghi lễ truyền thống và những câu chuyện gắn với đời sống cộng đồng được giới thiệu tới người dân, du khách, đặc biệt là thế hệ trẻ. Đây là cách để những giá trị vốn được trao truyền chủ yếu trong cộng đồng có thêm một kênh lưu giữ và giới thiệu trong đời sống hiện đại.

Theo Phó Chủ tịch UBND phường Việt Hưng Nguyễn Thanh Thủy, số hóa di tích là một hướng đi thiết thực, gắn bảo tồn, phát huy giá trị di sản với chuyển đổi số, qua đó đưa lịch sử, văn hóa địa phương đến gần hơn với nhân dân, thế hệ trẻ và du khách.

Theo đó, bảo tồn di tích trước hết phải bảo vệ các giá trị gốc, giữ gìn không gian văn hóa, kiến trúc, cảnh quan và tư liệu lịch sử. Cùng với đó, cần tìm cách để di tích tiếp tục hiện diện trong đời sống đương đại.

“Công nghệ không thay thế di sản. Công nghệ giúp di sản được nhận diện, lưu giữ có hệ thống, tiếp cận thuận tiện và lan tỏa rộng hơn”, Phó Chủ tịch UBND phường Việt Hưng khẳng định.

Từ các nền tảng số, mã QR, hình ảnh và tư liệu trực tuyến, thông tin về di tích có thể được lưu giữ, bổ sung, xác minh và khai thác lâu dài. Học sinh có thêm nguồn tư liệu trực quan để tìm hiểu lịch sử địa phương; người dân, du khách thuận tiện tiếp cận thông tin; những câu chuyện, hình ảnh về di tích có thêm cơ hội được lưu giữ cho các thế hệ sau.

Điều quan trọng, theo lãnh đạo phường Việt Hưng, số hóa không chỉ là việc đưa hình ảnh di tích lên môi trường mạng. Đó còn là quá trình sưu tầm, kiểm chứng, hệ thống hóa tư liệu, câu chuyện và ký ức cộng đồng để hình thành nguồn dữ liệu có giá trị phục vụ giáo dục, tuyên truyền và quảng bá di sản.

Trong quá trình đó, nhà trường, các tổ dân phố, đoàn thể, ban quản lý di tích và người dân cùng tham gia bảo vệ, bổ sung tư liệu và lan tỏa giá trị di sản.

Từ Đình Quán Tình, Chùa Thái Linh Quán Tự, Khu Văn chỉ đến Đình Ô Cách và các di tích trên địa bàn, phường Việt Hưng đang từng bước tạo thêm những “đường dẫn” để di sản đến gần cộng đồng. Nếu không gian di tích là nơi lưu giữ những giá trị gốc, thì không gian số mở rộng khả năng tiếp cận, chia sẻ và trao truyền các giá trị ấy.

Với cách làm này, chuyển đổi số trở thành phương tiện để phường Việt Hưng gìn giữ ký ức quê hương, đưa lịch sử đến gần thế hệ trẻ và nối dài hành trình trao truyền những giá trị văn hóa cho mai sau.