Từ đổi mới phương thức thu gom theo giờ, phát huy vai trò tự quản của tổ dân phố đến triển khai hệ thống camera giám sát, phường Tương Mai đang thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp nhằm xử lý các điểm tập kết rác tự phát, ngăn chặn hành vi đổ rác sai quy định.
Đồng bộ giải pháp, xử lý từ gốc
Với mật độ dân cư đông, nhiều tuyến phố kinh doanh sầm uất và hệ thống ngõ nhỏ đan xen, công tác vệ sinh môi trường luôn là vấn đề được phường Tương Mai quan tâm. Tuy nhiên, tình trạng người dân đổ rác ra đường không đúng giờ, tập kết tại chân cột điện, đầu ngõ, vỉa hè từng gây ảnh hưởng đến mỹ quan đô thị, sinh hoạt của cộng đồng là điều không hiếm thấy.

Theo thống kê của phường Tương Mai, toàn địa bàn có khoảng 40 điểm thường xuyên phát sinh tình trạng tập kết rác sai giờ quy định, như ngã ba Trần Đại Nghĩa - Sông Sét, đầu ngõ 106 Nguyễn An Ninh và khu vực trước Trường Mầm non 10-10.
Một trong những nguyên nhân được chỉ ra là thói quen mang rác ra đường của người dân từ khoảng 16 giờ, trong khi khung giờ thu gom của công ty môi trường là 20-23 giờ. Bên cạnh đó, một số hộ kinh doanh chưa chủ động thu gom rác sau khi kết thúc hoạt động buôn bán khiến rác tồn đọng trên vỉa hè.
Để khắc phục tình trạng trên, phường Tương Mai đã phối hợp với Công ty Cổ phần Dịch vụ môi trường Thăng Long triển khai phương án thu gom theo “điểm hẹn giờ”, bằng cả phương pháp cơ giới và thủ công. Tại các tuyến ngõ rộng dưới 3m, việc thu gom bằng xe đẩy tay chuyên dụng được duy trì để phù hợp với điều kiện thực tế.
Theo phương án này, người dân đưa rác trực tiếp lên xe thu gom hoặc vào dụng cụ chứa được bố trí theo từng khu vực, đúng khung giờ quy định. Sau khi kết thúc giờ thu gom, các dụng cụ chứa được thu hồi, hạn chế tình trạng rác tồn đọng kéo dài và hình thành những điểm tập kết tự phát mới.
Cùng với điều chỉnh phương thức thu gom, phường Tương Mai cũng tăng cường tuyên truyền, vận động các hộ gia đình, hộ kinh doanh chấp hành quy định về thời gian, địa điểm bỏ rác. Phát huy vai trò của tổ dân phố và các đoàn thể trong giám sát, nhắc nhở.
Hiệu quả của cách làm dựa vào cộng đồng đã thể hiện rõ tại Tổ dân phố số 8. Theo bà Nguyễn Thị Huyền Linh, Tổ trưởng tổ dân phố, sau hơn một năm triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, cả 4 “điểm đen” rác thải tại đây đã được xóa bỏ. Trong thời gian đầu, cán bộ tổ dân phố trực tiếp có mặt tại các vị trí thường phát sinh rác để nhắc nhở người dân, phối hợp với lực lượng an ninh cơ sở duy trì kiểm tra. Những nơi từng tập kết rác được quét dọn, bố trí bàn ghế, cây xanh và biển nhắc nhở. Người dân cũng được vận động chỉ đưa rác ra khi xe thu gom đến trong khung giờ từ 20 đến 23 giờ.

Không chỉ trực chốt, tổ dân phố còn kê bàn ghế, đặt bình nước và quét dọn sạch sẽ ngay tại các vị trí từng là nơi tập kết rác tự phát. Những điểm từng nhếch nhác dần biến thành góc sinh hoạt nhỏ với cây xanh và biển nhắc nhở giữ gìn vệ sinh môi trường. "Trước đây là đống rác, giờ sạch sẽ rồi thì người dân tự nhiên cũng ngại mang rác ra bỏ", bà Linh chia sẻ.
Kết quả này cho thấy, để xóa bỏ các “điểm đen rác thải” yếu tố quyết định là duy trì được sự chuyển biến trong thói quen của người dân, không để các điểm đã xử lý tái phát sinh.
Giám sát bằng camera, nâng cao trách nhiệm cộng đồng
Cùng với tổ chức lại hoạt động thu gom và tăng cường tự quản tại khu dân cư, phường Tương Mai tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý vệ sinh môi trường.
Vào đầu tháng 10-2026 vừa qua, Công an phường Tương Mai phối hợp với Ủy ban MTTQ phường và các đơn vị liên quan tổ chức ký kết triển khai dự án “Lắp đặt hệ thống camera theo dõi an ninh, trật tự - vệ sinh môi trường”. Dự án có tổng kinh phí gần 1,4 tỷ đồng, được huy động từ nguồn xã hội hóa.

Hệ thống camera wi-fi có khả năng quan sát 360 độ được đầu tư tại các tổ dân phố, tuyến đường, ngõ phố, cùng thiết bị lưu trữ dữ liệu và kinh phí lắp đặt, bảo trì. Hình ảnh thu được hỗ trợ Công an phường và các lực lượng chức năng nắm tình hình, kiểm tra, xác minh các vụ việc liên quan đến an ninh, trật tự, trật tự đô thị và vệ sinh môi trường.
Đối với những vị trí thường xuyên tái diễn tình trạng đổ rác sai quy định, camera giúp tăng khả năng phát hiện hành vi vi phạm, xác định thời điểm xảy ra vụ việc và hỗ trợ thu thập chứng cứ phục vụ xử lý theo quy định. Việc giám sát thường xuyên cũng góp phần nâng cao ý thức chấp hành của người dân, hộ kinh doanh, hạn chế tâm lý tùy tiện đổ rác khi vắng lực lượng chức năng.
Theo Chủ tịch UBND phường Tương Mai Đào Thị Thu Hằng, địa phương không chấp nhận môi trường sống bị xuống cấp và càng không chấp nhận sự thờ ơ trước những vấn đề chung của cộng đồng. Quan điểm này đặt ra yêu cầu không chỉ làm sạch các điểm rác tồn đọng mà còn phải duy trì kết quả lâu dài, xử lý nghiêm hành vi vi phạm và nâng cao trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân. Camera là công cụ hỗ trợ quan trọng, song cần được kết hợp với kiểm tra thực tế, tuyên truyền và quy trình xác minh, xử lý đúng quy định.
Từ việc xóa bỏ 4 “điểm đen” rác thải tại Tổ dân phố số 8 đến triển khai hệ thống camera trên địa bàn, Tương Mai đang từng bước kết hợp giải pháp kỹ thuật với sức mạnh cộng đồng. Để những chuyển biến ấy bền vững, chính quyền cần tiếp tục rà soát các vị trí có nguy cơ tái phát sinh rác, công khai khung giờ thu gom, kiểm tra trách nhiệm của đơn vị dịch vụ và kịp thời xử lý các trường hợp cố tình vi phạm.
Xóa “điểm đen” rác thải không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng vệ sinh môi trường hay chính quyền cơ sở. Khi mỗi người dân bỏ rác đúng giờ, đúng nơi quy định và chủ động phản ánh hành vi vi phạm, những tuyến phố, ngõ nhỏ sạch đẹp sẽ được duy trì thường xuyên, góp phần xây dựng phường Tương Mai văn minh, sáng, xanh, sạch, đẹp.
(*) Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội.