Nhà văn hóa, điểm sinh hoạt cộng đồng là nơi thu hút đông đảo người dân tham gia các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao, góp phần gắn kết cộng đồng dân cư.
Tuy nhiên, tại phường Từ Liêm (Hà Nội), hệ thống thiết chế văn hóa này vẫn còn nhiều bất cập về diện tích, cơ sở vật chất và trang thiết bị. Trước thực tế đó, chính quyền phường tập trung tháo gỡ, từng bước hoàn thiện để các thiết chế văn hóa đáp ứng nhu cầu sinh hoạt của nhân dân.

Mỗi sáng, nhà văn hóa tổ dân phố 19 Mễ Trì đều có người dân đến tập thể dục, tham gia câu lạc bộ dân vũ; buổi chiều là hoạt động bóng chuyền hơi, giao lưu, hội họp. Không chỉ phục vụ các cuộc họp, nơi đây còn là không gian gắn kết cộng đồng, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt thường xuyên của người dân.
Tổ trưởng tổ dân phố 19 Mễ Trì Lê Xuân Kế cho biết: “Nhờ có địa điểm và điều kiện cơ sở vật chất tương đối thuận lợi, nhà văn hóa được khai thác thường xuyên, phục vụ nhiều hoạt động khác nhau của nhân dân. Đây cũng là minh chứng cho thấy khi có thiết chế phù hợp, người dân sẽ chủ động tham gia, góp phần làm phong phú đời sống văn hóa ở khu dân cư”.
Tuy nhiên, không phải tổ dân phố nào ở phường Từ Liêm cũng có điều kiện như vậy. Sau sắp xếp, phường có 39 tổ dân phố, 31 nhà văn hóa và 3 điểm sinh hoạt cộng đồng, được hình thành qua nhiều giai đoạn. Quy mô công trình chênh lệch lớn, từ 15m² đến 2.679m², trong đó, nhiều địa điểm chật hẹp, xuống cấp, thiếu trang thiết bị hoặc chưa có nơi sinh hoạt ổn định.
Hiện phường Từ Liêm có 29 tổ dân phố sinh hoạt tại 31 nhà văn hóa; trong đó, 16 tổ sử dụng một nhà văn hóa, 5 tổ sử dụng hai nhà văn hóa và 8 tổ phải sử dụng chung nhà văn hóa. 3 tổ dân phố sinh hoạt tại 4 điểm sinh hoạt cộng đồng; trong đó, hai tổ dân phố số 1 và số 4 Mai Dịch có địa điểm chỉ rộng từ 15 đến 31m²; 7 tổ dân phố chưa có nhà văn hóa, phải mượn địa điểm của các cơ sở khác hoặc khu chung cư.

Tại tổ dân phố 4 Mai Dịch, nhà văn hóa chỉ rộng 31,6m², gây khó khăn khi tổ chức hoạt động đông người. Tổ trưởng tổ dân phố 4 Mai Dịch Vũ Bá Hòa cho biết: “Địa điểm này chỉ đáp ứng các cuộc họp cấp ủy, sinh hoạt đoàn thể, tập văn nghệ và hoạt động quy mô nhỏ. Những chương trình đông người chúng tôi đều phải nhờ Trường Đại học Thương mại”.
Sau sắp xếp, tổ dân phố 1 Mai Dịch có hai địa điểm sinh hoạt, một nơi chỉ rộng 21m², nơi còn lại rộng hơn nhưng thiếu trang thiết bị, chưa đáp ứng công năng nhà văn hóa. Phó Bí thư Chi bộ tổ dân phố 1 Mai Dịch Đỗ Thị Tám cho biết: “Mỗi khi họp thường kỳ hoặc đột xuất, tổ dân phố lại phải tìm địa điểm khác cho phù hợp”.
Qua rà soát, phường Từ Liêm có 15 nhà văn hóa cần sửa chữa, nâng cấp; 10 nhà văn hóa cần bổ sung âm thanh, loa đài, bàn ghế và phương tiện phòng cháy, chữa cháy. Ngoài ra, 8 tổ dân phố có trên 200 đảng viên nhưng hội trường nhà văn hóa chưa đáp ứng yêu cầu sinh hoạt chi bộ định kỳ. Hai tổ dân phố 17 Mễ Trì và 37 Mỹ Đình đã có địa điểm quy hoạch xây dựng nhà văn hóa nhưng chưa được triển khai.

Tại nhà văn hóa tổ dân phố 36 Mỹ Đình, một phần diện tích bị ảnh hưởng bởi khu vực đặt tủ điện; trần nhà, mái tôn từng bị sập, hệ thống điện, nước xuống cấp. Tổ trưởng tổ dân phố 36 Mỹ Đình Nguyễn Thị Như Mai cho biết: “Âm ly hư hỏng nên mỗi khi hội họp, tổ dân phố phải mượn loa kéo”.
Rà soát tổng thể để xây dựng, nâng cấp nhà văn hóa
Dù còn nhiều hạn chế, các tổ dân phố vẫn nỗ lực duy trì hoạt động. Nhiều nơi huy động xã hội hóa để mua sắm bàn ghế, loa đài, ti vi, điều hòa; tự chi trả tiền điện, nước, vệ sinh và sửa chữa hư hỏng nhỏ. Các câu lạc bộ văn nghệ, dân vũ, thể dục, thể thao được duy trì, góp phần làm phong phú đời sống tinh thần, tăng tình đoàn kết trong khu dân cư.
Để các thiết chế văn hóa phát huy hiệu quả, cần sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền địa phương. Chủ tịch UBND phường Từ Liêm Nguyễn Thanh Bình cho biết, thời gian tới, UBND phường sẽ rà soát tổng thể hệ thống nhà văn hóa, đánh giá hiện trạng công trình, tài sản, trang thiết bị, tình hình khai thác và nhu cầu sinh hoạt của người dân tại từng khu dân cư.

Phường cũng rà soát hồ sơ pháp lý, đơn vị được giao quản lý và trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân; hoàn thiện hoặc điều chỉnh quy chế quản lý, sử dụng nhà văn hóa phù hợp quy định và thực tế. Việc kiểm tra thu, chi, quản lý tài sản, hoạt động khai thác sẽ được tăng cường để kịp thời chấn chỉnh thiếu sót, xử lý vi phạm theo thẩm quyền.
Trên cơ sở rà soát, UBND phường sẽ xây dựng kế hoạch sửa chữa, bảo dưỡng, nâng cấp theo thứ tự ưu tiên. Những vấn đề ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn, vệ sinh môi trường và nhu cầu sinh hoạt thiết yếu sẽ được giải quyết trước, bảo đảm đầu tư đúng trọng tâm, tránh dàn trải, phù hợp nguồn lực.
UBND phường cũng sẽ đề cao vai trò, trách nhiệm của tổ trưởng tổ dân phố, ban quản lý và cá nhân được giao nhiệm vụ; tăng cường kiểm tra định kỳ, kiểm tra khi có phản ánh, gắn trách nhiệm quản lý với kết quả thực hiện nhằm khắc phục tình trạng công trình khai thác kém hiệu quả, tài sản hư hỏng chưa được kiểm kê, xử lý, không gian sinh hoạt bị chiếm dụng.

Việc hoàn thiện hệ thống nhà văn hóa, điểm sinh hoạt cộng đồng ở phường Từ Liêm cần được triển khai bằng những việc làm cụ thể, có lộ trình và phân công rõ trách nhiệm. Khi những điểm nghẽn về địa điểm, cơ sở vật chất và quản lý được tháo gỡ, các thiết chế văn hóa sẽ phát huy tốt hơn vai trò, góp phần nâng cao đời sống tinh thần cho nhân dân.
(*) Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội.