Phường Thanh Liệt: Không thể để các công trình vi phạm trở thành hiểm họa cháy nổ

Hai vụ cháy, một cảnh báo

Chiều 9-8, một vụ cháy nữa đã xảy ra tại điểm thu mua sắt vụn, phế liệu trên đường 25m Tân Triều Mới (phố Vũ Đức Úy), phường Thanh Liệt. Ngọn lửa sau đó lan sang khu lán tạm từng được sử dụng làm quán bia. Lực lượng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ đã kịp thời có mặt, khống chế đám cháy, không để xảy ra thiệt hại về người.

Điều đáng lưu ý là vị trí xảy ra hỏa hoạn ngày 9-8 chỉ cách khu vực từng xảy ra vụ cháy lớn ngày 25-7 khoảng 100m. Vụ cháy trước đó đã thiêu rụi nhiều khu vực nhà xưởng, lán tạm và cơ sở kinh doanh trên tuyến đường này.

Khoảng cách rất gần giữa 2 vụ cháy và trong thời gian mới khoảng nửa tháng cho thấy nguy cơ mất an toàn phòng cháy, chữa cháy tại khu vực vẫn hiện hữu. Đặc biệt, tuyến đường 25m Tân Triều mới còn tồn tại nhiều công trình, nhà xưởng, lán tạm và điểm tập kết vật liệu có nguy cơ cháy cao.

Đây không chỉ là câu chuyện về ý thức phòng cháy, chữa cháy của từng cơ sở. Khi các công trình được xây dựng, sử dụng không đúng quy định, đất sử dụng sai mục đích, hoạt động kinh doanh phát sinh trong những khu vực không bảo đảm điều kiện an toàn, nguy cơ cháy nổ càng trở nên đáng lo ngại.

Trước đó, như Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội đã phản ánh, dọc tuyến đường 25m Tân Triều mới hiện tồn tại rất nhiều công trình được xây dựng trên đất nông nghiệp với quy mô lớn. Không ít khu đất được dựng nhà khung thép, quây tôn, làm bãi đỗ xe, kho chứa hàng, nhà chứa vật liệu xây dựng, quán ăn, quán bia và nhà hàng phục vụ kinh doanh.

Điều đáng nói, mặc dù nhiều công trình đã bị áp dụng biện pháp cắt điện, cắt nước nhằm buộc các chủ cơ sở chấm dứt hoạt động, nhưng trên thực tế, nhiều điểm vẫn tìm cách duy trì kinh doanh. Có nhiều công trình đã cửa đóng then cài nhưng cũng còn không ít nhà hàng, quán bia vẫn đón khách, trong khi các bãi xe vẫn hoạt động gần như bình thường.

Ghi nhận thực tế cho thấy, phần lớn các công trình tại khu vực này đều được xây dựng bằng khung thép, mái tôn, vách tôn hoặc vật liệu dễ cháy, bên trong tập kết nhiều hàng hóa, phương tiện giao thông và các thiết bị sử dụng điện với cường độ lớn.

Trong khi đó, các công trình được bố trí san sát, hình thành những cụm nhà xưởng, bãi xe và cơ sở kinh doanh tự phát, không bảo đảm khoảng cách an toàn về phòng cháy, chữa cháy. Nhiều lối tiếp cận bị thu hẹp bởi xe đỗ, vật liệu tập kết hoặc các hạng mục xây dựng tạm, tiềm ẩn nguy cơ cản trở lực lượng chức năng khi xảy ra sự cố.

Không chỉ trên tuyến đường 25m Tân Triều mới, trên tuyến đường Yên Xá (khu vực đối diện Khu đô thị Tổng cục 5) cũng đang tồn tại nhiều công trình có dấu hiệu vi phạm về đất đai, trật tự xây dựng và trật tự đô thị. Tuyến đường có nhiều nhà hàng, quán ăn, quán bia, cửa hàng kinh doanh không đảm bảo phòng cháy, chữa cháy. Không ít công trình được cơi nới, lắp dựng khung thép, mái tôn để mở rộng diện tích kinh doanh, hình thành các dãy công trình tạm nhưng hoạt động thường xuyên.

Chặn nguy cơ từ những công trình vi phạm

Các vụ cháy vừa qua cho thấy, việc cắt điện, nước nhưng vẫn có nhiều cơ sở hoạt động rồi xảy ra sự cố đáng tiếc. Vì thế, biện pháp này chưa thể được xem là điểm kết thúc của quá trình xử lý. Nếu công trình vẫn còn được sử dụng làm kho, xưởng, nơi tập kết phế liệu hoặc kinh doanh, nguy cơ mất an toàn vẫn còn nguyên.

Đặc biệt, với các điểm thu mua phế liệu, kho chứa hàng, bãi xe, nhà xưởng, việc tập trung nhiều vật liệu dễ cháy trong không gian chật hẹp có thể khiến đám cháy phát triển nhanh, gây khó khăn cho công tác chữa cháy và tiềm ẩn nguy cơ lan sang khu vực xung quanh. Do đó, các vụ cháy liên tiếp vừa rồi cần được nhìn nhận như một cảnh báo đối với công tác quản lý địa bàn. Sau mỗi vụ cháy, việc dập lửa là cần thiết, nhưng quan trọng hơn là phải xử lý nguyên nhân và điều kiện làm phát sinh nguy cơ cháy.

Từ thực tế trên, theo ý kiến của Luật sư Nguyễn Thanh Phương (Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội), vấn đề đặt ra là trách nhiệm của chủ công trình vi phạm và trách nhiệm quản lý Nhà nước cần được xác định như thế nào?

Theo phân tích của Luật sư Nguyễn Thanh Phương, trước hết, chủ sử dụng đất, chủ công trình và chủ cơ sở kinh doanh phải chịu trách nhiệm về hành vi vi phạm của mình, đồng thời có nghĩa vụ chấp hành đầy đủ quyết định xử lý của cơ quan có thẩm quyền. Nếu đã bị đình chỉ nhưng vẫn cố tình hoạt động, tùy tính chất, mức độ, có thể tiếp tục bị áp dụng các biện pháp xử lý theo quy định.

"Khi vi phạm đã được phát hiện, xử lý nhưng vẫn kéo dài hoặc tái diễn, trách nhiệm quản lý cũng cần được xem xét, cần phải xem xét trách nhiệm của chính quyền trước và sau sáp nhập về công tác quản lý. Cốt lõi của quản lý Nhà nước không chỉ là phát hiện, lập biên bản hay ban hành quyết định xử phạt, mà phải bảo đảm quyết định được thực thi trên thực tế", vị luật sư nhận định.

Đối với những công trình đã bị xác định vi phạm nhưng vẫn hoạt động, cần kiểm tra lại toàn bộ hồ sơ, hiện trạng và tình trạng chấp hành. Trường hợp đủ điều kiện áp dụng biện pháp cưỡng chế thì cần xây dựng phương án và tổ chức thực hiện theo đúng trình tự pháp luật, tránh để vi phạm kéo dài gây hệ lụy cho cộng đồng. Đặc biệt, những công trình, cơ sở nằm trong nhóm có nguy cơ cháy cao cần được đưa vào diện kiểm tra, giám sát thường xuyên. Không thể chờ đến khi xảy ra cháy mới xử lý.

Trong khi đó, người dân sống quanh khu vực cho rằng, điều họ mong muốn sau những vụ cháy liên tiếp không chỉ là lực lượng chức năng có mặt kịp thời khi xảy ra sự cố, mà là chính quyền có phương án giải quyết tận gốc những công trình tiềm ẩn nguy hiểm.

Theo người dân, 2 vụ cháy dù đã được khống chế, không gây thiệt hại về người, nhưng là cảnh báo không thể xem nhẹ. Điều cần thiết lúc này là phường Thanh Liệt và các cơ quan chức năng cần phải quyết liệt hơn, khẩn trương rà soát toàn bộ khu vực đường 25m Tân Triều mới, xác định rõ từng trường hợp vi phạm, mức độ nguy hiểm và biện pháp xử lý. Với những công trình đã có quyết định xử lý nhưng chưa chấp hành, cần có lộ trình cụ thể, thời hạn cụ thể và trách nhiệm cụ thể.

Thực tế, ngày 6 và ngày 7-8 vừa qua, phường Thanh Liệt đồng loạt triển khai đợt cao điểm xử lý vi phạm tại khu vực đường đường 25m Tân Triều mới. Theo kết quả rà soát, dọc hai bên đường hiện có 572 công trình vi phạm trên đất nông nghiệp và đất do UBND phường quản lý. Trong đó, 220 trường hợp đã được thiết lập hồ sơ, 352 trường hợp còn lại đang tiếp tục được rà soát, hoàn thiện hồ sơ theo quy định.

Theo đó, phần lớn các công trình được sử dụng làm nhà xưởng, kho bãi, cơ sở sản xuất, kinh doanh hoặc phục vụ sinh hoạt, đều phát sinh trước ngày 1-7-2025 và tồn tại trong thời gian dài. Để thuận lợi cho việc xử lý, toàn bộ các công trình được chia thành 7 khu vực, tập trung nhiều nhà xưởng khung thép, công trình mái tôn, sân thể thao và các hạng mục xây dựng kiên cố trên đất nông nghiệp.

Theo kế hoạch, trước mắt, phường Thanh Liệt tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền bằng nhiều hình thức như niêm yết công khai tại khu vực vi phạm, thông báo trên hệ thống truyền thanh và các nền tảng số để người dân nắm rõ chủ trương, chủ động di dời tài sản, tháo dỡ công trình. Song song với đó, các lực lượng chức năng rà soát hồ sơ qua các thời kỳ, kiểm tra hiện trạng, xác định chủ sử dụng, chủ đầu tư, thời điểm và quy mô vi phạm để hoàn thiện căn cứ pháp lý. Đối với những công trình chưa xác định được chủ sở hữu, Công an phường phối hợp xác minh trước khi lập hồ sơ xử lý.