Phương án nào chinh phục hơn 60 triệu người tiêu dùng thị trường nông thôn?

Doanh nghiệp chưa chú trọng khai thác

Thông tin từ Bộ Công Thương cho thấy, dự kiến tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng cả năm 2026 có thể 305 tỷ USD. Riêng thị trường bán lẻ tại khu vực nông thôn có quy mô ước tính khoảng 50 tỷ USD. Kết quả khảo sát mức sống dân cư do Cục Thống kê thực hiện cho thấy thu nhập của người dân vùng nông thôn Việt Nam tính đến cuối giai đoạn 2021-2025 đạt khoảng 58 triệu đồng/người/năm, tăng khoảng 1,4 lần so với giai đoạn năm 2020.

Mặc dù mức sống của người dân khu vực nông thôn đã được cải thiện nhưng khu vực nông thôn, nơi sinh sống của khoảng 65% dân số vẫn chủ yếu dựa vào chợ truyền thống và các cửa hàng tạp hóa nhỏ lẻ. Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu kinh doanh và hỗ trợ doanh nghiệp (BSA) Vũ Kim Anh cho biết: Người tiêu dùng nông thôn đang hướng đến các địa điểm mua sắm hiện đại và tiện nghi hơn với các sản phẩm như: Máy giặt, máy nước nóng, tivi, máy điều hòa nhiệt độ… không thua kém các gia đình ở thành thị.

Tiềm năng là vậy, song không ít doanh nghiệp Việt vẫn chưa đầu tư khai thác thị trường này. Giám đốc Hành vi Khách hàng Công ty Nielsen Việt Nam Đặng Thúy Hà cho biết: Những năm qua, hệ thống siêu thị của doanh nghiệp Việt Nam đã thực hiện nhiều chuyến bán hàng lưu động về nông thôn, nhưng những chuyến hàng này hầu như không có lãi bởi doanh nghiệp phải tự thực hiện với chi phí tài chính và nhân lực lớn, nhưng nguồn thu không đạt như mong muốn. Có lẽ vì vậy không nhiều các "ông lớn" trong ngành bán lẻ Việt Nam đầu tư khai thác thị trường này.

Dưới góc độ doanh nghiệp bán lẻ, Giám đốc siêu thị Co.op Mart Hà Đông Nguyễn Thị Kim Dung cho biết: Khó khăn lớn nhất của doanh nghiệp bán lẻ khi tiếp cận thị trường này chính là phần lớn người tiêu dùng nông thôn vẫn thường so sánh giá bán giữa hàng hóa chính hãng của công ty phân phối và hàng không rõ nguồn gốc do tiểu thương lưu thông để đưa ra quyết định mua hàng. Chính vì thế, doanh thu bán hàng của doanh nghiệp bán lẻ khi mở hệ thống cửa hàng tại khu vực nông thôn bị ảnh hưởng không nhỏ.

Tìm cách tiếp cận hiệu quả

Để khai thác thị trường nông thôn thời gian qua doanh nghiệp bán lẻ đã tìm cách tiếp cận thị trường này thông qua việc mở rộng hệ thống cửa hàng. Theo Giám đốc WinCommerce Nguyễn Thị Phương, hiện Công ty Cổ phần VinCommerce đã sở hữu 5.000 cửa hàng bán lẻ WinMart+ tại 3 miền Bắc - Trung - Nam. Hướng tới mục tiêu có ít nhất 1 mini-mart WinMart + ở mỗi xã/phường, điểm bán WiN+ ở mỗi thôn/tổ dân phố, WinCommerce đặt mục tiêu sẽ sở hữu 10.000 cửa hàng VinMart khắp các tỉnh thành trong cả nước, qua đó phục vụ nhu cầu tiêu dùng hàng ngày của người dân.

Tương tự, trong 6 tháng đầu năm 2026, Bách Hóa Xanh đầu tư mở thêm 632 cửa hàng bán lẻ, nâng số cửa hàng hiện có lên 3.191 cửa hàng trên toàn quốc. Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Thế Giới di động (Doanh nghiệp đầu tư khai thác hệ thống siêu thị, cửa hàng Bách Hóa Xanh) Vũ Đăng Linh cho biết: Với tốc độ mở mới trung bình đạt khoảng 3,5 cửa hàng mỗi ngày, năm 2026 sẽ là bản lề để Bách Hóa Xanh hiện thực hoá tham vọng mở mới 1.000 cửa hàng mỗi năm qua đó đạt mục tiêu doanh thu 10 tỷ USD trước 2030.

Mặc dù doanh nghiệp bán lẻ đã đầu tư khai thác thị trường nông thôn, nhưng để thu hút nguồn vốn đầu tư hệ thống bán lẻ vào thị trường này các chuyên gia kinh tế cho rằng nhà nước cần có chính sách, cơ chế khuyến khích đầu tư xây dựng hệ thống bán lẻ.

Về lĩnh vực này, TS Lâm Tuấn Hưng, Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương (Bộ Công Thương) cho rằng: để khai thác thị trường bán lẻ nông thôn cần có sự phối hợp giữa Nhà nước – doanh nghiệp - hiệp hội ngành hàng. Trong đó, Nhà nước phải đi đầu trong việc cải thiện môi trường kinh doanh; hỗ trợ nâng sức cạnh tranh cho doanh nghiệp bán lẻ; phát triển đầu tư hạ tầng và logistics hiện đại… Trong khi đó doanh nghiệp xây dựng chiến lược đầu tư và phát triển sản phẩm tại khu vực nông thôn.

“Để thực hiện được điều đó các doanh nghiệp khác ngành nghề nên liên kết xây dựng hệ thống bán hàng xuyên suốt qua đó ổn định sản xuất. Tránh tình trạng lúc phải làm hết công suất nhưng có thời điểm chẳng sản xuất được bao nhiêu. Hoạt động này giúp doanh nghiệp vừa có đơn hàng tốt, vừa giảm được chi phí quản lý”, ông Hưng hiến kế.

Đề xuất giải pháp khai thác thị trường nông thôn, chuyên gia kinh tế TS Lê Đăng Doanh cho rằng: Để khai thác thị trường nông thôn, doanh nghiệp phải xác định đâu là điểm cần tập trung bán hàng. Ngoài ra, doanh nghiệp cũng cần có chiến lược maketing tại khu vực nông thôn khác với thành phố bởi tâm lý tiêu dùng khu vực nông thông không giống khu vực thành thị. Bên cạnh đó, doanh nghiệp phải hiểu được nhu cầu, mức sống, khả năng chi tiêu của người tiêu dùng nông thôn để làm ra đúng sản phẩm đáp ứng nhu cầu chi tiêu của họ với giá hợp lý.

Dưới góc độ chuyên gia ngành bán lẻ Chủ tịch Hiệp hội các doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam Trần Thị Phương Lan nêu rõ, doanh nghiệp cần hiểu rõ tập quán, thói quen, hành vi mua hàng của người tiêu dùng nông thôn theo hương mang những sản phẩm mà thị trường chưa có và cần thiết tới cuộc sống thường ngày “Có thể thời gian đầu, doanh nghiệp tiếp cận thị trường nông thôn chỉ bằng những mặt hàng thực phẩm thiết yếu với mức giá bình dân rồi sau đó mới đến những sản phẩm đắt tiền khác. Doanh nghiệp bán lẻ phải nắm bắt được tâm lý tiêu dùng của người dân qua đó tiếp tục duy trì hệ thống bán lẻ cố định đã có, vừa phát triển hệ thống phân phối mới đưa hàng đến tận tay người dân”-bà Lan nhấn mạnh.