Phúc Lộc khai thác tiềm năng di sản, phát triển du lịch

Kết nối các giá trị bản địa

Tham luận tại tọa đàm, ông Nguyễn Minh Trọng, Trưởng phòng Hạ tầng - Nông nghiệp và Môi trường xã Phúc Lộc phân tích những lợi thế về nông nghiệp, sản phẩm OCOP, làng nghề truyền thống, ẩm thực và khả năng kết nối các điểm đến. Theo đó, tiềm năng du lịch địa phương cần được khai thác trên cơ sở kết nối đồng bộ các giá trị văn hóa, nông nghiệp và làng nghề.

Theo ông Trọng, đình Vân Cốc có thể trở thành điểm giới thiệu, trưng bày, tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp, sản phẩm OCOP và đặc sản địa phương, kết hợp tổ chức các hoạt động trải nghiệm tại vườn cây, vùng sản xuất. Địa phương cũng có lợi thế phát triển du lịch làng nghề, nhất là nghề làm bún, bánh cuốn tại thôn Linh Chiểu. Du khách có thể tham quan quy trình sản xuất, trực tiếp trải nghiệm và thưởng thức sản phẩm. Cùng với khai thác ẩm thực truyền thống, việc kết nối đình Vân Cốc với các di tích, điểm du lịch sinh thái, làng nghề trong và ngoài xã sẽ tạo nên những tuyến tham quan đa dạng.

Ở góc độ bảo tồn di sản, ông Đặng Minh Vệ, Phó Giám đốc Bảo tàng Hà Nội nhấn mạnh, đình Vân Cốc không chỉ là di tích tâm linh tiêu biểu mà còn là thiết chế văn hóa cộng đồng đặc biệt, gắn kết người dân ba xã cùng thờ Tam vị Đức Thánh Hoàng làng. Di tích có lợi thế kết nối với hệ thống di tích thờ Hai Bà Trưng và các danh tướng ven sông Đáy, qua đó hình thành những tour du lịch văn hóa, tâm linh giàu giá trị lịch sử.

Tuy nhiên, bảo tồn di sản không nên chỉ dừng ở tu bổ kiến trúc, chống xuống cấp mà cần chuyển từ “bảo tồn tĩnh” sang “bảo tồn động”, đưa di tích trở lại đời sống cộng đồng, nhất là với thế hệ trẻ. Khi người dân thực sự trở thành chủ thể gìn giữ, thực hành và phát huy giá trị di sản, ngôi đình sẽ tiếp tục thực hiện vai trò cố kết cộng đồng, đồng thời trở thành nguồn lực phát triển địa phương.

Từ góc độ doanh nghiệp lữ hành, Tiến sĩ Vũ Văn Tuyên, Công ty Du lịch Travelogy Việt Nam cho rằng, Phúc Lộc có thể học hỏi cách làm du lịch từ những làng nghề đã thành công như Quảng Phú Cầu, làng Chuông, Tri Lễ. Thực tế cho thấy, du lịch có thể tạo thêm giá trị cho hoạt động sản xuất truyền thống. Chẳng hạn, tại làng hương Quảng Phú Cầu, mỗi hộ làm hương có thể tăng nguồn thu từ vé tham quan; tại các làng nghề làm nón, sản phẩm được cải tiến, thêu trang trí phục vụ khách du lịch cũng có giá trị cao hơn sản phẩm thông thường.

Đánh giá đình Vân Cốc là "điểm chạm" đầu tiên khi du khách đến Phúc Lộc, ông Vũ Văn Tuyên đề xuất địa phương quan tâm tu bổ, chỉnh trang di tích, xây dựng đội ngũ thuyết minh viên, hướng dẫn viên am hiểu lịch sử, văn hóa bản địa. Cùng với đó, những sản phẩm nông nghiệp đặc trưng như bưởi Tam Vân có thể trở thành điểm nhấn phát triển du lịch miệt vườn, tạo thêm thu nhập cho người dân thông qua hoạt động tham quan, trải nghiệm.

Bà Lê Thu Hà, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần A&K Group nhận định, mỗi điểm đến cần có câu chuyện và bản sắc riêng để tạo sức hút. Với đình Vân Cốc, bên cạnh lợi thế sẵn có, sản phẩm du lịch hiện còn đơn điệu, chưa được chuẩn hóa. Từ thực tế tổ chức tour, tuyến và nhu cầu du khách, bà gợi mở xây dựng sản phẩm phù hợp từng nhóm khách: Học sinh trải nghiệm dâng hương, nghe kể chuyện lịch sử; khách quốc tế kết hợp tham quan Đường Lâm với đình Vân Cốc, trải nghiệm làm bún, chế biến món ăn địa phương; khách nội địa tham quan di tích, thưởng thức văn nghệ, mua sản phẩm OCOP; khách gia đình tham quan đình Vân Cốc gắn với trải nghiệm tại vườn bưởi, tổ chức bữa ăn và nghỉ ngơi trong không gian nhà vườn.

Ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và giáo dục di sản cũng được các đại biểu đề cập. Cô giáo Đặng Thị Huyền, Hiệu trưởng Trường THCS Vân Cốc cho biết, nhà trường định hướng thành lập Câu lạc bộ tiếng Anh gắn với giáo dục di sản. Qua đó, học sinh được tìm hiểu lịch sử, văn hóa quê hương, rèn luyện kỹ năng giao tiếp và thực hành giới thiệu di tích cho du khách. Mô hình có sự phối hợp giữa nhà trường, chính quyền địa phương và tiểu ban bảo vệ di tích, góp phần bồi đắp tình yêu quê hương, nâng cao trách nhiệm của thế hệ trẻ trong gìn giữ di sản.

Thống nhất với các đề xuất tại tọa đàm, bà Phạm Diễm Hảo, Phó Trưởng phòng Lữ hành, Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội cho biết, Sở sẽ tiếp tục phối hợp, hướng dẫn địa phương trong công tác quản lý nhà nước về du lịch; hỗ trợ định hướng xây dựng sản phẩm, kết nối đơn vị lữ hành và tăng cường quảng bá điểm đến.

Đưa di sản vào đời sống

Từ các ý kiến tham luận, có thể thấy phát triển du lịch tại Phúc Lộc không chỉ là khai thác một di tích riêng lẻ mà cần hình thành hệ sinh thái sản phẩm, trong đó di sản văn hóa là hạt nhân kết nối nông nghiệp, làng nghề, ẩm thực và đời sống cộng đồng.

Phó Chủ tịch UBND xã Phúc Lộc Đinh Xuân Hanh cho rằng, để di sản thực sự trở thành nguồn lực phát triển, cần kết nối đồng bộ giữa bảo tồn, giáo dục, quảng bá, du lịch và phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng. Đây cũng là yêu cầu đặt ra trong quá trình xây dựng định hướng phát triển du lịch địa phương, bảo đảm hài hòa giữa gìn giữ giá trị truyền thống và khai thác hiệu quả tiềm năng sẵn có.

Phát biểu kết luận tọa đàm, Chủ tịch UBND xã Phúc Lộc Lê Văn Thu đánh giá cao những ý kiến tâm huyết, trách nhiệm của các chuyên gia, nhà quản lý, nhà trường và doanh nghiệp. Theo đồng chí, các tham luận đã giúp nhận diện rõ hơn những giá trị lịch sử, văn hóa, kiến trúc, tín ngưỡng và truyền thống quê hương; đồng thời gợi mở hướng đi để di sản trở thành nguồn lực nội sinh, đóng góp thiết thực vào phát triển kinh tế - xã hội.

Nhấn mạnh di sản văn hóa là tài sản vô giá, là căn cốt tạo nên bản sắc và sức mạnh tinh thần của cộng đồng dân cư Phúc Lộc, Chủ tịch UBND xã yêu cầu thay đổi tư duy từ bảo tồn thụ động sang bảo tồn chủ động, gắn bảo tồn với phát huy giá trị và phát triển bền vững. Di sản phải trở thành di sản sống trong đời sống cộng đồng, chứ không chỉ là những công trình được bảo vệ, lưu giữ trong không gian tĩnh. Xã xác định văn hóa và di sản là những nguồn lực quan trọng để phát triển Phúc Lộc giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Trên tinh thần đó, Chủ tịch UBND xã định hướng 5 nhiệm vụ trọng tâm: Phát triển du lịch tâm linh gắn với bảo tồn giá trị lịch sử, văn hóa và kiến trúc di tích; phát triển du lịch trải nghiệm, giáo dục di sản, đưa giá trị truyền thống đến gần hơn với thế hệ trẻ; khai thác du lịch nông nghiệp, trải nghiệm sinh thái gắn với không gian ven sông Hồng và sản phẩm đặc trưng của Phúc Lộc; xây dựng sản phẩm du lịch có khả năng vận hành thực tế, tránh phát triển theo phong trào; đẩy mạnh chuyển đổi số, quảng bá hình ảnh và kết nối thị trường du lịch.

Đồng chí Lê Văn Thu cũng nhấn mạnh, để các định hướng đi vào thực tiễn, cần sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền, cơ quan chuyên môn, doanh nghiệp, nhà trường và người dân. Trong đó, cộng đồng dân cư vừa là chủ thể bảo tồn, vừa trực tiếp tham gia cung cấp dịch vụ, tạo sản phẩm và hưởng lợi từ hoạt động du lịch. Đây là yếu tố quan trọng để gìn giữ di sản lâu dài, đồng thời tạo sinh kế, nâng cao đời sống người dân.

Tại tọa đàm, xã Phúc Lộc đã công bố các quyết định thành lập, ra mắt Câu lạc bộ văn hóa, văn nghệ trên địa bàn; đồng thời khen thưởng các tập thể, cá nhân có nhiều thành tích trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản.