Phụ nữ Yên Bài đa dạng hoạt động, nâng cao chất lượng sống

Từ ruộng đồng đến những sinh kế mới

Yên Bài là xã miền núi nằm dưới chân núi Ba Vì, có diện tích tự nhiên hơn 75km², dân số hơn 21.000 người, trong đó khoảng 45% là đồng bào dân tộc Mường. Hội Liên hiệp phụ nữ xã hiện có 9 chi hội với hơn 2.800 hội viên.

Trong đời sống kinh tế của người dân nơi đây, phụ nữ giữ vai trò quan trọng. Trước đây, sinh kế chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp với những công việc quen thuộc như trồng lúa, chè, chăn nuôi lợn, gà, bò. Những năm gần đây, cùng với sự phát triển của du lịch và dịch vụ trên địa bàn, nhiều chị em đã chủ động tìm kiếm việc làm mới, mở rộng sinh kế, từng bước giảm sự phụ thuộc vào sản xuất nông nghiệp.

Ở thôn Bài, câu chuyện của bà Man Thị Thanh là một ví dụ. Trước đây, gia đình bà gắn bó với chăn nuôi và sản xuất nông nghiệp. Những năm gần đây, nhận thấy công việc đồng áng không còn phù hợp, bà chuyển sang làm việc tại một khu du lịch gần nhà.

Công việc của bà là nấu ăn phục vụ du khách. Vốn am hiểu ẩm thực truyền thống của người Mường, cùng sự khéo léo, bà Thanh có thể chế biến nhiều món ăn mang hương vị địa phương, đáp ứng nhu cầu của khách. Công việc ổn định, thu nhập đều đặn hằng tháng giúp cuộc sống gia đình bà có thêm nguồn lực.

Sự phát triển của du lịch tại Yên Bài đang mở thêm nhiều cơ hội việc làm cho phụ nữ địa phương. Ngoài làm việc tại các khu du lịch, homestay, nhiều chị em còn tham gia kinh doanh nhỏ hoặc làm công nhân tại các cơ sở, nhà máy chế biến sữa trong khu vực.

Theo Chủ tịch Hội Liên hiệp phụ nữ xã Yên Bài Hoàng Thị Minh Quyền, Hội luôn chú trọng hỗ trợ hội viên phát triển kinh tế, nhất là tạo điều kiện tiếp cận nguồn vốn ưu đãi. Tổng dư nợ do Hội quản lý hiện hơn 41 tỷ đồng, chủ yếu từ Ngân hàng Chính sách xã hội, giúp hội viên có thêm nguồn lực đầu tư sản xuất, chăn nuôi, kinh doanh và cải thiện đời sống.

Không chỉ hỗ trợ sinh kế, các mô hình tiết kiệm, tương trợ trong hội viên cũng được duy trì hiệu quả. Mô hình “Nuôi lợn nhựa” hiện được triển khai tại 8 cơ sở với hơn 500 hội viên tham gia. Dịp 20-10 hằng năm, các chi hội phát lợn nhựa để hội viên mang về nhà tiết kiệm. Sau một năm, đúng dịp Ngày Phụ nữ Việt Nam, chị em mang lợn đến nhà văn hóa để cùng “mổ lợn”, tạo thành một hoạt động vừa vui, vừa thiết thực.

Những hoạt động thiết thực đó, không chỉ là cơ hội cải thiện kinh tế gia đình mà còn góp phần nâng cao đời sống vật chất, tạo nền tảng để người dân vùng núi từng bước xây dựng cuộc sống ổn định, khấm khá hơn.

Chung tay vì cộng đồng, giữ gìn bản sắc Mường

Một trong những mô hình tạo dấu ấn của phụ nữ Yên Bài là “Ngôi nhà xanh” thu gom phế liệu. Trước tháng 7-2025, toàn xã mới có 9 điểm; đến nay đã phát triển lên 23 điểm đặt tại các thôn.

Khoảng 3-4 tháng một lần, các chi hội tổ chức thu gom phế liệu để bán, gây quỹ giúp đỡ phụ nữ, trẻ em có hoàn cảnh khó khăn. “Tại thôn Muồng Phú Vàng, nguồn quỹ này vừa được sử dụng để hỗ trợ 2 cháu có hoàn cảnh khó khăn”, bà Hoàng Thị Minh Quyền thông tin.

Cùng với đó, Hội phụ nữ triển khai mô hình “Sạch đồng ruộng”, đặt các thùng chứa vỏ bao bì thuốc bảo vệ thực vật tại 3 điểm thuộc khu vực Vân Hòa cũ; xây dựng kế hoạch tổ chức “Ngày cuối tuần xanh”, vận động hội viên tổng vệ sinh nhà cửa, đường làng, ngõ xóm. Hiện, Hội liên hiệp Phụ nữ xã Yên Bài đang phụ trách 22 đoạn đường hoa, góp phần tạo cảnh quan xanh, sạch, đẹp.

Nếu các mô hình môi trường, tiết kiệm tạo nên sự gắn kết trong cộng đồng thì hoạt động văn hóa, văn nghệ lại góp phần làm phong phú đời sống tinh thần của phụ nữ vùng núi.

Phong trào thể dục - thể thao ở Yên Bài phát triển mạnh, đặc biệt là bóng chuyền hơi. Hầu hết các thôn đều có câu lạc bộ, chị em thường tập luyện vào buổi chiều tối, sau khi hoàn thành công việc trong ngày. Những dịp lễ, Tết, các câu lạc bộ còn tổ chức giao lưu, tạo không khí vui tươi, đoàn kết.

Bà Nguyễn Thị Thu, Chi hội trưởng Chi hội phụ nữ thôn Vân Sơn cho biết: Mới đây, thôn Vân Sơn cũng đã ra mắt Câu lạc bộ bóng chuyền hơi nữ với hơn 40 hội viên tham gia. Ngay khi ra mắt, Câu lạc bộ đã tổ chức giải bóng chuyền hơi nữ lần thứ 1 chào mừng Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 2/9 tạo khí thế vui tươi, sôi nổi cho chị em dịp nghỉ lễ.

Đáng chú ý, cùng với phát triển kinh tế, phụ nữ Yên Bài đang trở thành lực lượng quan trọng trong gìn giữ và phát huy văn hóa Mường. Trên địa bàn xã có nhiều khu du lịch, homestay, resort nên các câu lạc bộ văn nghệ thường xuyên được mời biểu diễn phục vụ du khách. Đây không chỉ là cơ hội để chị em thể hiện năng khiếu mà còn tạo thêm thu nhập từ chính vốn văn hóa của cộng đồng.

Bà Phùng Thị Vinh, thôn Bài, cho biết Câu lạc bộ cồng chiêng Yên Bài (trước khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp tháng 7-2025) có 22 thành viên, chủ yếu là nữ. Nhiều khu du lịch trên địa bàn thường xuyên mời câu lạc bộ biểu diễn, giúp du khách có thêm trải nghiệm về văn hóa bản địa.

Tại thôn Muồng, câu lạc bộ cồng chiêng với hơn 20 thành viên cũng thường xuyên luyện tập, biểu diễn phục vụ khách du lịch.

Theo bà Hoàng Thị Minh Quyền, Hội Liên hiệp phụ nữ xã Yên Bài đặc biệt khuyến khích hội viên tham gia các hoạt động bảo tồn văn hóa Mường. Hội mời những người cao tuổi, am hiểu văn hóa truyền thống trực tiếp hướng dẫn thế hệ trẻ về cồng chiêng, các điệu múa và phong tục của đồng bào Mường.

“Phong trào văn nghệ cũng là một hình thức thi đua để nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho hội viên”, bà Quyền chia sẻ.

Từ những con đường hoa, “Ngôi nhà xanh”, những mô hình tiết kiệm đến câu lạc bộ bóng chuyền hơi, tiếng cồng chiêng vang lên giữa những khu du lịch, hình ảnh phụ nữ Yên Bài đang ngày càng năng động và chủ động hơn trong cuộc sống. Chị em vừa tìm kiếm những sinh kế mới, vừa chung tay xây dựng cộng đồng, đồng thời biến những giá trị văn hóa truyền thống thành một nguồn lực để phát triển du lịch. Đó cũng là cách phụ nữ vùng núi Ba Vì vừa giữ hồn quê, giữ bản sắc, vừa từng bước mở ra những cơ hội mới để nâng cao thu nhập và xây dựng cuộc sống ngày càng tốt đẹp hơn.