Khơi thông “mạch máu” hạ tầng thủ đô: Bài 1: Cuộc đua nghìn tỷ vượt sông Hồng
Người dân Thủ đô nhận xét, chưa bao giờ guồng quay trên các đại công trường giao thông của Hà Nội lại sôi động như hiện nay, tiến độ 32 dự án được kiểm soát hằng tuần . Loạt phóng sự - điều tra 3 kỳ “Khơi thông “mạch máu” hạ tầng Thủ đô” sẽ làm rõ hơn không khí tại các công trình trước dịp Quốc khánh 2-9.
Người dân Thủ đô nhận xét, chưa bao giờ guồng quay trên các đại công trường giao thông của Hà Nội lại sôi động như hiện nay, tiến độ 32 dự án được kiểm soát hằng tuần . Loạt bài 3 kỳ “Khơi thông “mạch máu” hạ tầng Thủ đô” sẽ làm rõ hơn không khí tại các công trình dịp Quốc khánh 2-9.
Thành ủy, UBND TP Hà Nội xác định hạ tầng giao thông là "mạch máu" kinh tế; xóa điểm nghẽn không thể làm manh mún mà phải bằng kỷ cương định lượng và tư duy liên vùng đột phá. Thành phố dồn toàn lực triển khai 32 dự án giao thông trọng điểm, tập trung vào các trục xương sống.
Vành đai 4 – Vùng Thủ đô (dài 112,8 km, tổng vốn hơn 85.000 tỷ đồng): Hành lang chiến lược phân luồng từ xa, mở rộng không gian kinh tế cho cả Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ. Tuyến Vành đai 1 (Hoàng Cầu - Voi Phục), Vành đai 2,5, Vành đai 3,5: Khép kín các vành đai nội đô, giải tỏa dứt điểm các trục ùn tắc xuyên tâm. Cụm 7 cầu vượt sông Hồng (Cầu Tứ Liên, Cầu Trần Hưng Đạo, Cầu Ngọc Hồi, Cầu Thượng Cát...): Kết nối đôi bờ, hiện thực hóa mô hình thành phố đa cực.
Hà Nội xác định, xóa điểm nghẽn giao thông chính là mở đường giải phóng nguồn lực đất đai, bảo đảm an sinh xã hội và tạo sức bật tăng trưởng hai con số bền vững cho Thủ đô.
Để phục vụ công tác điều hành, Thành phố đã có Thông báo số 380-TB/TU ngày 21-4-2026 của Thành ủy Hà Nội; Thông báo số 477/TB-VP ngày 5-6-2026, Văn bản số 14599/VP-ĐT ngày 20-7-2026 của UBND Thành phố, tổng hợp tình hình triển khai các dự án hàng tuần. Ngoài ra, hàng tuần, Thường trực Thành ủy, lãnh đạo UBND Thành phố liên tục có mặt tại các “điểm nóng” chỉ đạo hiện trường.
Trọng tâm của chiến lược tái thiết cấu trúc giao thông Thủ đô nằm ở 7 cây cầu vượt sông Hồng – những công trình mang sứ mệnh kết nối đôi bờ, giải tỏa áp lực mật độ dân cư nội đô lịch sử. Đó là các cây cầu Tứ Liên, Trần Hưng Đạo, Ngọc Hồi, Thượng Cát, Vân Phúc, Hồng Hà và Mễ Sở (hai cầu thuộc tuyến Vành đai 4)
Dự án hoàn thành sẽ kỳ vọng giải tỏa ùn tắc nội đô, chia tải trực tiếp cho các cầu hiện hữu (Chương Dương, Thanh Trì, Vĩnh Tuy), khơi thông các trục hướng tâm và vành đai liên vùng.
Trưởng khoa Kinh tế - Vận tải (ĐHGTVT) PGS.TS Nguyễn Hồng Thái đánh giá 7 chiếc cầu này sẽ tái cấu trúc không gian Thủ đô: Đưa sông Hồng từ ranh giới địa lý trở thành trục cảnh quan trung tâm, kết nối chuỗi đô thị Bắc - Nam sông Hồng. Đồng thời, trở thành đòn bẩy kinh tế, mở rộng không gian phát triển, kích hoạt quỹ đất hàng vạn héc-ta và tăng năng lực logistics cho toàn Vùng Thủ đô.
Theo đó, mốc tiến độ hoàn thành: Cầu Trần Hưng Đạo (tháng 5-2027), Vân Phúc (tháng 6-2027), Ngọc Hồi, Hồng Hà, Mễ Sở (tháng 7-2027), Thượng Cát (tháng 10-2027) và Tứ Liên (tháng 11-2027) được coi là thách thức rất lớn cho các nhà thầu, địa phương liên quan. Điển hình nhất là Cầu Tứ Liên – công trình có mốc ấn định hoàn thành trước Hội nghị APEC tháng 11-2027.
.jpg)
Dưới góc độ giao thông, hệ thống 5 tuyến đường Vành đai của Hà Nội giữ vai trò "bộ khung xương sống", quyết định trực tiếp khả năng giải tỏa áp lực giao thông xuyên tâm và định hình cấu trúc không gian đa cực cho Thủ đô.
Trong đó, Vành đai 1 (Đoạn Hoàng Cầu - Voi Phục) quy mô dài 2,27 km, mặt cắt ngang 50 m, bao gồm 2 cầu vượt trực thông tại các nút giao Giảng Võ - Láng Hạ và Nguyễn Chí Thanh. Khép kín dải vành đai lõi trung tâm, xóa bỏ điểm nghẽn ùn tắc nghiêm trọng nhất khu vực nội đô lịch sử. Thông xe toàn tuyến trước ngày 02-9-2026; hoàn thành toàn bộ công trình trước ngày 31-12-2026.
Vành đai 2,5 là tuyến bổ trợ liên kết nội - ngoại đê với các phân đoạn then chốt như: Tuyến số 5 vào KĐT Tây Hồ Tây, Đầm Hồng - Quốc lộ 1A, đoạn qua phường Vĩnh Hưng, phường Định Công. Kết nối chuỗi đô thị mới phía Tây và phía Nam, phân luồng từ xa cho trục Giải Phóng và Nguyễn Trãi. Tuyến số 5 thông xe trước ngày 10-10-2026; các đoạn tuyến còn lại phấn đấu khép kín trong giai đoạn 2026 - 2027.
Vành đai 3 (Phân đoạn mở rộng phía Bắc qua các xã Đông Anh, Phúc Thịnh, Thư Lâm) chiều dài đoạn bổ sung gần 15 km, quy mô cao tốc đô thị kết hợp đường gom song hành. Tạo hành lang kết nối logistics phía Bắc sông Hồng, khớp nối trục đường sắt liên vùng và các cụm đô thị mới. Thời gian hoàn thành: Dự kiến cán đích vào quý III/2027.
Vành đai 3,5: Tuyến kết nối liên khu vực phía Tây - Nam dài trên 45 km, mặt cắt ngang 60 m, gồm nút giao khác mức với Đại lộ Thăng Long và trục Phúc La - Văn Phú đi cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ. Giảm tải trực tiếp cho Vành đai 3 hiện hữu, mở rộng không gian phát triển cho các chuỗi đô thị vệ tinh Hoài Đức, Hà Đông, Thanh Trì. Thời gian hoàn thành: Các phân đoạn qua xã Hoài Đức đưa vào khai thác từ tháng 8-2026; thông xe kỹ thuật toàn tuyến trong tháng 7-2027.
Vành đai 4 – Vùng Thủ đô: Tổng chiều dài 112,8 km (đoạn qua Hà Nội dài 58,2 km), quy mô cao tốc 6 làn xe hoàn chỉnh kết hợp đường song hành hai bên. Hành lang chiến lược liên kết 3 tỉnh Hà Nội - Hưng Yên - Bắc Ninh, tái cấu trúc kinh tế toàn Vùng Thủ đô. Thời gian hoàn thành: Đưa vào khai thác đường song hành trong năm 2026; thông xe kỹ thuật toàn bộ Dự án thành phần 3 (cao tốc và cầu lớn) trước tháng 7-2027.
Điểm qua các dự án giao thông trọng điểm có thể thấy, ngoài các Ban QLDA trực thuộc, lần này UBND Thành phố Hà Nội đã ủy quyền cho khá nhiều địa phương làm Chủ đầu tư các công trình giao thông trọng điểm. Đó là UBND phường Đông Ngạc với dự án Tuyến đường Tây Thăng Long (đoạn Phạm Văn Đồng - Văn Tiến Dũng), quy mô 19,2 ha. UBND phường Tây Mỗ với dự án Nâng cấp, mở rộng Đường 70 (đoạn Trịnh Văn Bô đến hết địa phận phường Tây Mỗ). UBND xã Đông Anh với dự án Đường kết nối Cầu Tứ Liên (đoạn từ đường Trường Sa đến cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên)...
Nói về điểm mới trong quản lý dự án của Thành phố Hà Nội, TS.Nguyễn Thị Thanh Tâm (Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh) đánh giá: Trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp vận hành từ ngày 01-7-2025, Hà Nội đã trao quyền chủ động rất lớn cho cấp xã, phường và các Ban quản lý dự án chuyên ngành. Đây là một bước đột phá trong phương thức điều hành của Hà Nội, hiện thực hóa đúng tinh thần chỉ đạo của Trung ương Đảng về mạnh dạn phân cấp, ủy quyền tối đa cho cơ sở. Điều này đã giúp Thành phố đồng loạt có thể triển khai nhiều dự án, nhiều công trình nhưng cũng đặt ra thách thức rất lớn cho công tác quản lý, điều hành.
TS. Nguyễn Thị Thanh Tâm chia sẻ, đây là thời điểm quyền hạn gắn liền với trách nhiệm: phân cấp không có nghĩa là buông lỏng, mà đòi hỏi kỷ cương kiểm tra, giám sát tiến độ và chất lượng phải được siết chặt hơn bao giờ hết theo phương châm “6 rõ”. Trong bối cảnh đó, Sở Xây dựng, Văn phòng UBND Thành phố phải thể hiện rõ vai trò là cơ quan tham mưu chiến lược, giúp lãnh đạo UBND Thành phố nắm bắt chính xác tiến độ, vướng mắc để ban hành các quyết định chỉ đạo sát sườn, xử lý ngay tại hiện trường thay vì chờ đợi các cuộc họp định kỳ kéo dài.
(Còn nữa)
Bài: An Thanh
Ảnh: Duy Khánh, Phạm Hùng
Trình bày: Ngọc Minh
