Phòng ngừa nguy cơ tội phạm người nước ngoài từ cơ sở

Thực tiễn triển khai cho thấy, giải pháp này không chỉ nâng cao tính răn đe mà còn tạo chuyển biến rõ rệt trong ý thức chấp hành pháp luật của các cơ sở lưu trú và người dân trên địa bàn.

Chủ động phòng ngừa các vi phạm pháp luật

Nghị quyết số 56/2026/NQ-HĐND quy định về mức tiền phạt đối với một số hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; giao thông đường bộ liên quan trật tự đô thị trên địa bàn thành phố Hà Nội (thực hiện Điểm b, Khoản 1, Điều 14 Luật Thủ đô năm 2026) được HĐND thành phố Hà Nội khóa XVII thông qua tại kỳ họp thứ tư vừa qua.

Đáng chú ý, Nghị quyết quy định tăng gấp đôi mức tiền phạt đối với 7 hành vi vi phạm các quy định về xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh, cư trú và đi lại. Đây là những hành vi vi phạm mà mức tiền phạt được quy định trong Nghị định số 282/2025/NĐ-CP ngày 30-10-2025 của Chính phủ (về quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội; phòng, chống bạo lực gia đình), không đủ tính răn đe đối với người nước ngoài và chủ cơ sở lưu trú có thể dẫn đến việc che giấu hành vi vi phạm pháp luật khác của người nước ngoài hoặc vì lợi nhuận mà bỏ qua các lỗi vi phạm khác của người nước ngoài.

Thực tế cho thấy, lực lượng làm công tác quản lý người nước ngoài của Công an cấp xã còn mỏng, phải kiêm nhiệm nhiều lĩnh vực. Ý thức chấp hành việc khai báo tạm trú cho người nước ngoài của các cơ sở lưu trú còn hạn chế.

Trong khi đó, công tác tuyên truyền, phổ biến các quy định về quản lý người nước ngoài cư trú và trách nhiệm của các cá nhân, đơn vị liên quan theo Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam còn chưa được thường xuyên, liên tục. Từ đó dẫn đến nhiều cơ sở lưu trú không thông báo cho cơ quan Công an về việc người nước ngoài thuê nhà đã quá hạn tạm trú để xử lý theo quy định.

Công an thành phố Hà Nội nhận định, các hành vi vi phạm trong lĩnh vực xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh, cư trú và đi lại đều được thực hiện với lỗi cố ý, thể hiện ý thức chủ quan của người vi phạm nhằm che giấu thông tin cá nhân, gây ảnh hưởng đến công tác quản lý nhà nước về xuất nhập cảnh.

Đáng chú ý, nhóm hành vi này tiềm ẩn nguy cơ bị lợi dụng để che giấu nhân thân nhằm thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật khác như nhập cảnh, cư trú trái phép... Phương thức, thủ đoạn vi phạm chủ yếu là cố tình che giấu, không khai báo đầy đủ thông tin về người nước ngoài cư trú thực tế.

Một số trường hợp chỉ khai báo tạm trú cho 1-2 người hoặc khai báo cho người Việt Nam, nhưng không khai báo số người nước ngoài đang thực tế lưu trú. Tình trạng này gây khó khăn cho lực lượng Công an cấp cơ sở trong công tác phát hiện, quản lý người nước ngoài cư trú trên địa bàn.

Hiện nay, trên địa bàn Hà Nội có hơn 23.000 cơ sở lưu trú. Loại hình cơ sở lưu trú dành cho người nước ngoài thuê khá đa dạng, trong đó tập trung chủ yếu tại các chung cư cao tầng và nhà ở cho thuê.

Đáng chú ý, các hình thức kinh doanh này không có đăng ký kinh doanh, gây khó khăn trong công tác quản lý của cơ quan chức năng. Ý thức chấp hành của người dân, chủ căn hộ cho thuê nhà còn hạn chế, không ít trường hợp giao toàn bộ việc cho thuê, quản lý căn hộ cho “môi giới”, gây khó khăn cho công tác quản lý người nước ngoài trên địa bàn.

Chỉ tính riêng năm 2025, Phòng Quản lý xuất nhập cảnh (Công an thành phố Hà Nội) đã xử phạt vi phạm hành chính 420 trường hợp cơ sở lưu trú không thực hiện khai báo tạm trú theo quy định (tăng gấp 5 lần so với năm 2024). Mặc dù sau khi Nghị định số 282/2025/NĐ-CP có hiệu lực, chia nhỏ và rõ các hành vi cơ sở lưu trú không thực hiện khai báo thông tin ra để tăng mức xử phạt vi phạm hành chính, song tính răn đe còn chưa cao.

Do đó, việc tăng mức xử phạt đối với hành vi này nhằm bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, đồng thời việc thực hiện khai báo thông tin đầy đủ sẽ là bước ban đầu, tiên quyết để lực lượng quản lý nhà nước nắm rõ hộ dân, người dân, quản lý khâu đầu tiên để phòng ngừa các vi phạm pháp luật như việc hình thành các ổ nhóm nhập cảnh trái phép, hoạt động công nghệ cao trái phép xảy ra trên địa bàn...

Quá trình thẩm tra dự thảo Nghị quyết số 56/2026/NQ-HĐND, Ban Pháp chế HĐND thành phố Hà Nội nhận định, việc tăng mức phạt nhằm nâng cao tính răn đe, phòng ngừa, ngăn chặn vi phạm và tội phạm, góp phần xây dựng môi trường sống văn minh, hiện đại và bảo vệ hình ảnh Thủ đô văn hiến - văn minh - hiện đại.

Ban Pháp chế đã phối hợp chặt chẽ với cơ quan soạn thảo ngay từ giai đoạn xây dựng nghị quyết, tham gia đóng góp ý kiến trong quá trình soạn thảo và tổ chức làm việc để làm rõ các vấn đề còn vướng mắc.

Các ý kiến của Ban Pháp chế về đánh giá tác động của Nghị quyết số 56/2026/NQ-HĐND, việc lựa chọn các hành vi vi phạm, mức tăng phạt và các quy định về tổ chức thực hiện đã được cơ quan soạn thảo nghiên cứu, tiếp thu nghiêm túc và điều chỉnh phù hợp.

Nâng cao ý thức chấp hành pháp luật về cư trú

Thực hiện Nghị quyết số 56/2026/NQ-HĐND, thời gian qua, Công an thành phố Hà Nội đã tích cực triển khai các biện pháp quản lý hành chính về xuất nhập cảnh, cư trú đối với người nước ngoài, qua đó phát hiện và xử lý nghiêm những trường hợp vi phạm.

Ngay trong những ngày đầu tháng 9-2026, công an các xã, phường trên địa bàn Hà Nội đã liên tiếp bắt giữ được nhiều đối tượng truy nã, trong đó có đối tượng truy nã quốc tế liên quan đến ma túy và đối tượng lẩn trốn lâu năm.

Cụ thể, Công an phường Giảng Võ phát hiện, bắt giữ đối tượng người Hàn Quốc Kwon Geonnyeon (sinh năm 1997) bị Tổ chức Cảnh sát hình sự quốc tế (Interpol) phát lệnh truy nã đỏ về hành vi mua bán trái phép chất ma túy. Đối tượng bị phát hiện trong quá trình kiểm tra hành chính về cư trú và được bàn giao cho cơ quan có thẩm quyền xử lý theo quy định. Hay vụ việc Công an xã Vĩnh Thanh phát hiện 2 người mang quốc tịch nước ngoài nhập cảnh trái phép đang tạm trú tại một phòng trọ trên địa bàn...

Là một trong những địa bàn tập trung đông người nước ngoài sinh sống, làm việc của Hà Nội, thay vì chỉ kiểm tra khi có vụ việc phát sinh, Công an phường Tây Hồ thường xuyên rà soát các khách sạn, căn hộ dịch vụ, nhà cho thuê; đồng thời hướng dẫn chủ cơ sở thực hiện đầy đủ quy định về khai báo tạm trú, cập nhật thông tin cư trú trên hệ thống điện tử và tuyên truyền về Nghị quyết số 56/2026/NQ-HĐND, tạo sự đồng thuận và nghiêm túc chấp hành của các chủ cơ sở.

Trung tá Phan Thị Ngọc Anh, cán bộ Công an phường Tây Hồ cho biết, các quy định về xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh, cư trú và đi lại trong Nghị quyết số 56/2026/NQ-HĐND đã góp phần nâng cao ý thức tự giác chấp hành pháp luật của cá nhân, tổ chức trên địa bàn trong các hoạt động liên quan đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội, kéo giảm tình hình tội phạm, các hành vi vi phạm pháp luật khác liên quan đến người nước ngoài.

“Khi người chủ cơ sở kinh doanh dịch vụ lưu trú hiểu rõ trách nhiệm và chủ động phối hợp với lực lượng Công an thì việc quản lý người nước ngoài sẽ hiệu quả hơn, đồng thời tạo thuận lợi cho những người cư trú hợp pháp trên địa bàn”, Trung tá Phan Thị Ngọc Anh chia sẻ.

Nhấn mạnh vai trò của công tác quản lý người nước ngoài trong bảo đảm an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội và phục vụ hiệu quả quá trình phát triển kinh tế - xã hội, Phó Chủ tịch UBND phường Ô Chợ Dừa Nguyễn Đình Phương cho biết, Nghị quyết số 56/2026/NQ-HĐND đã tạo công cụ răn đe hiệu quả, thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật về khai báo, quản lý cư trú đối với người nước ngoài trên địa bàn phường.

Trên cơ sở Nghị quyết số 56/2026/NQ-HĐND, UBND phường đã tổ chức tập huấn cho 200 đại diện các tổ chức, doanh nghiệp, cơ sở kinh doanh dịch vụ lưu trú trên địa bàn, từ đó nâng cao hiệu quả quản lý cư trú và người nước ngoài; đồng thời giải đáp những khó khăn, vướng mắc của các tổ chức, doanh nghiệp, cơ sở kinh doanh dịch vụ lưu trú trong quá trình thực hiện các quy định của pháp luật.

Tại phường Long Biên, thực hiện Nghị quyết số 56/2026/NQ-HĐND, Thượng tá Nguyễn Mạnh Hà, Trưởng Công an phường Long Biên cho biết, đơn vị đã yêu cầu 100% cơ sở lưu trú trên địa bàn ký cam kết chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật về quản lý cư trú đối với người nước ngoài.

Theo đó, các cơ sở lưu trú không để người nước ngoài quá hạn thị thực hoặc không có giấy tờ cư trú hợp lệ lưu trú tại cơ sở; đồng thời chủ động phối hợp với lực lượng Công an trong công tác quản lý, kịp thời thông báo khi phát hiện trường hợp có dấu hiệu vi phạm.

Anh Hoàng Văn Thà, quản lý khách sạn MK Premier Boutique (phường Hoàn Kiếm) cho biết, khi đón khách nước ngoài, khách sạn thường kiểm tra kỹ hộ chiếu, đối chiếu thông tin, đồng thời kiểm tra thị thực và thời hạn được phép nhập cảnh, lưu trú tại Việt Nam.

“Nếu nhận thấy khách có biểu hiện bất thường hoặc thông tin cung cấp không chính xác, chúng tôi sẽ thông báo cho Công an phường hoặc Phòng Quản lý xuất nhập cảnh Công an thành phố Hà Nội”, anh Hoàng Văn Thà nói.

Thực tiễn triển khai đã cho thấy, việc tăng gấp đôi mức tiền phạt vi phạm các quy định về xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh, cư trú và đi lại theo quy định tại Nghị quyết số 56/2026/NQ-HĐND đã nâng cao ý thức tự giác chấp hành pháp luật trong các hoạt động liên quan đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội, góp phần phòng ngừa và kéo giảm tình hình tội phạm, các hành vi vi phạm pháp luật trên địa bàn Thủ đô.