Phòng cháy từ cơ sở: Khắc phục nguy cơ, nâng kỹ năng thoát nạn

Chủ động từ cơ sở

Thực hiện Kế hoạch số 222/KH-UBND ngày 10-6-2026 của UBND thành phố về sáp nhập tổ dân phố, phường Ô Chợ Dừa hiện có 23 tổ dân phố. Cùng với việc sắp xếp lại địa bàn dân cư, phường đã kiện toàn 23 đội dân phòng PCCC, 23 tổ liên gia an toàn PCCC và duy trì 233 điểm chữa cháy công cộng, qua đó củng cố lực lượng, phương tiện tại chỗ phù hợp với tình hình thực tế địa bàn.

Cùng với việc củng cố lực lượng tại chỗ, phường chú trọng nâng cao kỹ năng PCCC cho các cơ sở. Tại một buổi tập huấn do UBND phường Ô Chợ Dừa phối hợp với Phòng Cảnh sát PCCC và cứu nạn, cứu hộ (CNCH), Công an thành phố Hà Nội tổ chức cho hơn 200 đại diện cơ sở kinh doanh, cơ quan, đơn vị thuộc diện quản lý của phường, các đại biểu được phổ biến quy định pháp luật, hướng dẫn nhận diện nguy cơ cháy, nổ, cách sử dụng điện, nguồn lửa, nguồn nhiệt an toàn và kỹ năng xử lý tình huống ban đầu.

Dưới sự hướng dẫn của cán bộ chuyên môn, người tham gia trực tiếp sử dụng bình chữa cháy để xử lý đám cháy giả định, thực hành tình huống cháy liên quan đến bình gas. Việc trực tiếp thao tác trong điều kiện có lửa, khói và nhiệt giúp người tham gia làm quen với phương tiện, tránh lúng túng khi xảy ra sự cố.

Ông Phạm Văn Hưởng, đại diện một hộ dân trên địa bàn phường Ô Chợ Dừa cho biết, sau khi được tuyên truyền, hướng dẫn, gia đình sẽ thường xuyên kiểm tra các điều kiện an toàn PCCC, duy trì lối thoát nạn thông thoáng, quản lý chặt nguồn lửa, nguồn nhiệt và chủ động trang bị kỹ năng xử lý khi xảy ra sự cố.

Theo quyền Chủ tịch UBND phường Ô Chợ Dừa Nguyễn Đình Phương, người đứng đầu các cơ sở phải xác định bảo đảm an toàn PCCC và CNCH là nhiệm vụ xuyên suốt trong quá trình hoạt động, không được chủ quan hoặc chỉ chú trọng khi có lực lượng chức năng kiểm tra. Các cơ sở cần thường xuyên tự kiểm tra, kịp thời khắc phục tồn tại và hướng dẫn kỹ năng PCCC cho người lao động.

Không chỉ với các cơ sở kinh doanh, việc hình thành kỹ năng xử lý tình huống cho người dân cũng được chú trọng tại các khu dân cư. Ở phường Khương Đình, hoạt động này được triển khai theo hướng tăng cường trải nghiệm, thực hành. Tại Trung tâm trải nghiệm, giáo dục cộng đồng về PCCC và CNCH ở ngõ 320 đường Khương Đình, người dân được tiếp cận các mô hình cảnh báo sớm, phương tiện cứu nạn, thực hành sử dụng bình chữa cháy và kỹ năng thoát nạn trong môi trường có khói. Theo Phó Chủ tịch UBND phường Khương Đình Lưu Đình Lượng, phương châm “mắt thấy, tai nghe, tay thực hành” sẽ giúp người dân tự tin hơn khi xử lý tình huống ban đầu.

Trước đó, tại nhà ở nhiều căn hộ số 166 + 168 đường Khương Đình, phường đã tổ chức diễn tập tình huống giả định cháy do chập điện tại khu vực sạc xe máy, xe đạp điện dưới tầng hầm, qua đó rèn kỹ năng chữa cháy, thoát nạn, sơ cứu và di chuyển người bị nạn.

Từ khu dân cư, kỹ năng phòng cháy và thoát nạn cũng được đưa vào trường học để hình thành ý thức, phản xạ an toàn cho học sinh ngay từ sớm. Tại Trường Tiểu học Phương Mai, Công an phường Kim Liên phối hợp với Đội Cảnh sát chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ khu vực 10 tổ chức cho học sinh thực hành kỹ năng thoát hiểm khi xảy ra cháy, nổ.

Các em được hướng dẫn nhận biết nguy cơ cháy, cách báo động, di chuyển thấp người, bảo vệ đường hô hấp khi thoát qua khu vực có khói và làm quen với một số phương tiện chữa cháy ban đầu. Việc trực tiếp thực hành giúp học sinh từng bước hình thành phản xạ bình tĩnh và biết cách tự bảo vệ khi có sự cố.

Nếu tại trường học, trọng tâm là trang bị kỹ năng phòng ngừa và thoát nạn, thì với những cơ sở còn tồn tại về an toàn PCCC, yêu cầu đặt ra là phải khắc phục thực chất. Cũng trên địa bàn phường Kim Liên, Chợ Kim Liên là một trường hợp như vậy. Sau thời gian dài khai thác, cơ sở hạ tầng chợ xuống cấp và còn một số nội dung chưa bảo đảm điều kiện an toàn PCCC.

Qua kiểm tra, Phòng Cảnh sát PCCC và CNCH, Công an thành phố Hà Nội đã yêu cầu khắc phục, đồng thời xử phạt vi phạm hành chính. Trên cơ sở kết quả rà soát, UBND phường Kim Liên quyết định dừng hoạt động chợ cho đến khi các điều kiện an toàn PCCC và điều kiện liên quan được bảo đảm theo quy định.

Phòng ngừa từ sớm, từ xa, từ cơ sở

Theo cơ quan chức năng, trên địa bàn thành phố vẫn còn công trình xây dựng không phép, trái phép, vi phạm quy định về đất đai, trật tự xây dựng, kéo theo những bất cập về an toàn PCCC. Đáng lưu ý, nguy cơ cháy liên quan đến hệ thống, thiết bị điện vẫn chiếm tỷ trọng lớn.

Theo số liệu Công an thành phố Hà Nội công bố cuối tháng 9-2026, trong quý III-2026, toàn thành phố xảy ra 154 vụ cháy, trong đó 104 vụ do sự cố hệ thống, thiết bị điện, chiếm 67,5%. Điều này cho thấy phòng ngừa phải bắt đầu từ việc phát hiện, loại trừ nguy cơ tại từng hộ gia đình, cơ sở sản xuất, kinh doanh.

Một khó khăn khác là đặc điểm hạ tầng đô thị. Hà Nội có gần 8.000 ngõ sâu trên 200m và hơn 16.000 ngõ sâu từ 50m đến 200m mà xe chữa cháy không tiếp cận được. Để khắc phục, Công an thành phố đã bổ sung các vị trí thường trực, phương tiện cơ động phù hợp với ngõ nhỏ; đồng thời xây dựng phương án xử lý cháy đối với từng tuyến ngõ, ngách và tích hợp thông tin về đường tiếp cận, nguồn nước, lực lượng, phương tiện lên bản đồ số.

Theo Đại tá Phạm Trung Hiếu, Trưởng phòng Cảnh sát PCCC và CNCH, Công an thành phố Hà Nội, chữa cháy dù tốt đến đâu vẫn là xử lý hậu quả khi sự cố đã xảy ra. Nếu nguy cơ không được phát hiện, khắc phục từ trước, lối thoát nạn bị bịt kín thì khi xảy ra cháy, khả năng cứu chữa sẽ rất hạn chế. Vì vậy, phòng ngừa phải được đặt lên hàng đầu, từ sử dụng điện an toàn, trang bị thiết bị cảnh báo, phương tiện chữa cháy ban đầu đến mở lối thoát nạn thứ hai và nâng cao kỹ năng tự bảo vệ.

Ở góc độ cơ sở, Quyền Chủ tịch UBND phường Ô Chợ Dừa Nguyễn Đình Phương cho rằng, công tác PCCC phải được triển khai thường xuyên, gắn với trách nhiệm của từng cơ sở, hộ dân. Bên cạnh kiểm tra, xử lý vi phạm, điều quan trọng là giúp các cơ sở tự nhận diện nguy cơ, duy trì điều kiện an toàn và kịp thời khắc phục tồn tại.

Trong điều kiện nhiều khu dân cư có ngõ nhỏ, sâu, khả năng xử lý tại chỗ càng có ý nghĩa. Việc duy trì lực lượng dân phòng, điểm chữa cháy công cộng và trang bị kỹ năng cho người dân sẽ góp phần phát hiện, báo cháy sớm, hỗ trợ thoát nạn và xử lý đám cháy ngay từ khi mới phát sinh.

Theo Đại tá Phạm Trung Hiếu, lực lượng chuyên nghiệp là nòng cốt, nhưng nền tảng vững chắc nhất vẫn là “thế trận lòng dân”. Khi lực lượng ở gần dân, hiểu địa bàn và người dân chủ động tham gia thì công tác phòng ngừa mới thực sự hiệu quả.