Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Hiền, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội: “Thầy cô dạy ta cách sống một cuộc đời có ý nghĩa”

Trở về dự lễ kỷ niệm 75 năm thành lập Khoa Sinh học, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội (1951-2026), 44 năm ngày Nhà giáo Việt Nam (1982-2026), Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Hiền, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, cựu sinh viên của Khoa đã có những chia sẻ xúc động về thầy cô, mái trường và hành trình trưởng thành.

Những cơ hội được trao bằng cả trái tim và khối óc

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Hiền, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội là cựu sinh viên khóa K44, học viên cao học K9, nghiên cứu sinh K25 Khoa Sinh học, nguyên Chủ tịch Hội đồng trường, nguyên Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Hà Nội.

Chia sẻ cảm xúc tại lễ kỷ niệm 75 năm thành lập khoa, ông cho biết, dù đã rời giảng đường gần 30 năm, ông vẫn nhớ rõ hình ảnh từng người thầy, người cô của mình.

Đó là cố nhà giáo Châu Thị Khải với phong thái dịu dàng, đầy ấn tượng mỗi khi lên lớp; thầy Trần Văn Ba trong chiếc áo khoác NATO màu xanh, với nét chữ rất đẹp; thầy Trần Đồng Việt cầm chiếc quạt trên tay, đưa sinh viên vào những chuyến thám hiểm rừng sâu với biết bao điều kỳ thú. Đó còn là cố Giáo sư, Tiến sĩ Khoa học Nguyễn Thành Đạt với những bài giảng về vi sinh vật học; thầy Nguyễn Quang Mạnh, cô Phương với môn động vật không xương sống; cô Bé, cô Sản với những bài học về phân loại thực vật...

Đặc biệt, ông không quên những giờ thực hành đầu tiên được quan sát thế giới vi sinh vật qua kính hiển vi. Chỉ trong một giọt nước nhỏ bé, cả một thế giới sinh động và diệu kỳ hiện ra với trùng đế giày, amíp, trùng bánh xe... Những khám phá đầu đời ấy đã để lại những ấn tượng sâu sắc trong tâm trí người sinh viên năm nào.

Sinh ra từ một vùng quê còn nhiều khó khăn, ông Hiền cho biết, mình may mắn được học tập, trưởng thành trong một môi trường sư phạm chuẩn mực, nhân văn. Ở đó, thầy cô không chỉ truyền đạt tri thức, phương pháp sư phạm mà còn dạy học trò bằng chính lẽ sống và nhân cách của mình.

“Trong suốt những năm tháng học tập tại khoa, đặc biệt khi được các thầy cô tin tưởng bồi dưỡng để trở thành cán bộ giảng dạy, em chưa từng thấy các thầy cô đòi hỏi học trò bất cứ điều gì cho riêng mình. Điều các thầy cô luôn mong mỏi và nhắc nhở học trò chỉ giản dị, đó là hãy chăm chỉ học tập, nghiêm túc rèn luyện, không ngừng phấn đấu để trở thành những người có tri thức, có năng lực và sống có trách nhiệm”, ông Hiền xúc động hồi tưởng.

Nhìn lại chặng đường đã qua, điều khiến ông trân trọng không chỉ là những cơ hội được trao mà còn là cách các thầy cô trao cơ hội cho học trò. Không phân biệt hoàn cảnh, xuất thân hay điều kiện gia đình, các thầy cô luôn tin tưởng, động viên, dìu dắt học trò bằng tất cả trái tim và khối óc. Và ông biết, bản thân mình không phải là trường hợp duy nhất.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Hiền, chính sự uyên bác trong học thuật, mẫu mực trong nhân cách, nghiêm cẩn trong công việc cùng sự vô tư, nhân hậu trong cách đối đãi với học trò đã tạo nên một môi trường sư phạm trong trẻo, mô phạm và nghĩa tình.

Từ tấm gương của các thầy cô, mỗi thế hệ học trò hiểu rằng, cách tri ân thiết thực nhất không chỉ nằm ở những lời cảm ơn mà còn là nỗ lực mỗi ngày để công việc mình làm trở nên có ý nghĩa; để những giá trị tốt đẹp được tiếp nhận từ thầy cô tiếp tục được gìn giữ, trao truyền cho các thế hệ tiếp theo.

Sự trao truyền đẹp đẽ của một mái trường sư phạm

Nhìn lại quá trình học tập và công tác tại Khoa Sinh học, ông Hiền nhận ra những gì mình nhận được còn lớn hơn rất nhiều so với kiến thức chuyên ngành trong các bài giảng. Từ những giờ học lý thuyết, buổi thực hành, chuyến đi thực địa đến các hoạt động giáo dục, sinh viên từng bước hình thành tư duy khoa học, phương pháp nhìn nhận và giải quyết vấn đề mang đặc trưng của ngành Sinh học.

Những bài học về logic trong dạy học Sinh học, học thuyết tiến hóa... từ gần 30 năm trước đã trở thành hành trang để các thế hệ sinh viên phát triển năng lực khái quát hóa, tư duy hệ thống và khả năng kết nối kiến thức với thực tiễn. Đó còn là tư duy biện chứng, biết nhìn nhận sự vật, hiện tượng trong mối quan hệ vận động; tư duy thực nghiệm thông qua quan sát, đặt câu hỏi, xây dựng giả thuyết, tìm kiếm bằng chứng để kiểm chứng.

Quan trọng hơn, sinh viên được hình thành thái độ tôn trọng sự thật, khiêm nhường trước tri thức và ý thức rằng mỗi kết luận khoa học đều phải được nâng đỡ bằng những bằng chứng xác đáng.

Những hành trang ấy đã giúp nhiều thế hệ cựu sinh viên thích ứng với các môi trường công tác khác nhau, tiếp tục trưởng thành và cống hiến. Đáng tự hào, nhiều người đang làm việc trong ngành giáo dục tại các trường phổ thông, cao đẳng, đại học; trở thành những giáo viên giỏi, cán bộ quản lý có năng lực ở nhiều cấp, nhiều địa phương.

Mỗi người đi trên một con đường, đảm nhận một công việc khác nhau, nhưng đều có chung điểm xuất phát đáng tự hào: Được học tập, rèn luyện và trưởng thành từ mái nhà Khoa Sinh học, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội.

Là những người học Sinh học, các cựu sinh viên hiểu rằng sự sống được duy trì bằng quá trình phát triển, trao truyền, kế thừa, biến đổi và thích nghi không ngừng qua các thế hệ. Nhưng theo ông Hiền, còn có một sự trao truyền khác không được mã hóa trong ADN, không thể quan sát dưới kính hiển vi, song sức sống vô cùng bền bỉ. Đó là sự trao truyền tri thức, nhân cách, tình yêu thương và những giá trị làm người.

“Bản thân em và qua những trải nghiệm, sự trưởng thành của các thế hệ, có thể nói rằng, nếu Sinh học giúp chúng em hiểu sự sống được duy trì như thế nào thì chính các thầy cô đã dạy chúng em hiểu rằng một cuộc đời cần sống như thế nào cho có ý nghĩa”, ông Hiền trải lòng.

Từ suy ngẫm ấy, ông cho rằng, nếu hôm nay ở những miền quê, giảng đường, phòng thí nghiệm hay những vị trí công tác khác nhau, các thế hệ học trò của khoa đang tiếp tục làm những điều tốt đẹp thì trong mỗi thành quả ấy đều có phần đóng góp thầm lặng của các thầy cô.

“Các thế hệ thầy cô đi trước đã gieo những hạt giống tốt lành; các thế hệ học trò mang những hạt giống ấy đến nhiều vùng đất mới, để những mùa xanh tiếp tục được sinh thành. Đó cũng chính là sự di truyền đẹp đẽ và diệu kỳ nhất của một mái trường sư phạm...”, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Hiền xúc động bày tỏ.