Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Trần Hữu Bảo:5 giải pháp giúp người dân sử dụng hệ thống cầu, hầm đi bộ an toàn, thuận tiện

- Xin ông cho biết những công trình cầu, hầm phục vụ người đi bộ có vai trò như thế nào trong hệ thống hạ tầng giao thông nói chung của thành phố Hà Nội?

- Những năm qua, Hà Nội đã quan tâm đầu tư hệ thống cầu vượt, hầm đi bộ trên nhiều tuyến đường, nút giao có mật độ phương tiện và nhu cầu qua đường của người dân lớn. Đây là bộ phận quan trọng trong hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông đô thị, góp phần tổ chức giao thông theo hướng tách dòng giữa người đi bộ và phương tiện cơ giới. Về cơ bản, các công trình cầu, hầm đi bộ đã phát huy hiệu quả, giúp giảm xung đột trực tiếp giữa người đi bộ với dòng phương tiện, qua đó góp phần hạn chế nguy cơ tai nạn giao thông, nâng cao tính an toàn và khả năng thông hành của các tuyến đường.

Đối với hệ thống hạ tầng giao thông đô thị, cầu, hầm đi bộ còn có ý nghĩa trong việc hình thành mạng lưới giao thông an toàn, thuận tiện cho người đi bộ, hỗ trợ phát triển vận tải hành khách công cộng; đặc biệt, tại các khu vực nhà ga đường sắt đô thị, điểm trung chuyển, trường học, bệnh viện, trung tâm thương mại, khu dân cư tập trung… Việc tổ chức các công trình và lối tiếp cận dành riêng cho người đi bộ còn là tiền đề rất quan trọng để hình thành phương thức đi lại văn minh, an toàn.

- Hiện nay, lưu lượng người sử dụng cầu, hầm đi bộ đã đạt mức như mong muốn, theo thiết kế ban đầu hay chưa? Nếu chưa thì nguyên nhân do đâu, thưa ông?

- Có thể khẳng định rằng chưa phải tất cả cầu, hầm đi bộ đều đạt lưu lượng sử dụng như kỳ vọng hoặc tương xứng với năng lực thiết kế. Mức độ sử dụng có sự khác nhau khá rõ giữa các công trình, phụ thuộc vào vị trí, đặc điểm dân cư, tổ chức giao thông và khả năng tiếp cận của người đi bộ. Theo đánh giá của Sở Xây dựng Hà Nội, nguyên nhân chủ yếu nằm ở một số nhóm vấn đề.

Thứ nhất, vị trí và khả năng kết nối toàn hệ thống của công trình cầu, hầm đi bộ có ý nghĩa quyết định. Tại nhiều nơi, công trình này vẫn tồn tại đơn lẻ, thiếu sự kết nối đồng bộ với các loại hình giao thông khác. Nói cách khác, chúng ta chưa hình thành được mạng lưới giao thông cầu, hầm đi bộ đủ rộng và thuận tiện khiến công trình chưa thực sự phát huy hiệu quả, cũng như chưa tạo được thói quen sử dụng trong nhân dân.

Thứ hai, một bộ phận người đi bộ vẫn có tâm lý lựa chọn phương án

đi trực tiếp qua đường nếu thấy khoảng cách tiếp cận cầu, hầm xa hoặc phải di chuyển lên xuống nhiều lần, dẫn đến tình trạng có cầu, hầm nhưng người dân vẫn đi bộ qua đường tại vị trí không được phép hoặc không an toàn.

Thứ ba, một số công trình chưa bảo đảm khả năng tiếp cận thuận tiện, an toàn cho người yếu thế. Đối với người cao tuổi, trẻ em, người khuyết tật, người mang hành lý hoặc người đi cùng trẻ nhỏ, việc phải lên, xuống cầu vượt hoặc đi qua hầm với khoảng cách dài có thể trở thành rào cản.

Thứ tư, công tác quản lý, duy tu, vệ sinh, chiếu sáng và bảo đảm an ninh, an toàn có ảnh hưởng trực tiếp đến tâm lý sử dụng của người dân. Một công trình sạch sẽ, đủ ánh sáng, thông thoáng, an toàn và dễ tiếp cận chắc chắn sẽ có khả năng thu hút người sử dụng cao hơn.

Thứ năm, tại một số vị trí, hạ tầng tiếp cận 2 đầu cầu, hầm chưa đồng bộ; vỉa hè, lối sang đường, điểm dừng xe buýt, biển báo, chiếu sáng và tổ chức giao thông chưa tạo thành chuỗi liên tục, chưa thuận tiện cho người đi bộ...

Từ những nguyên nhân trên có thể thấy, vấn đề không chỉ nằm ở bản thân cầu hoặc hầm, mà phải được nhìn nhận dưới góc độ hệ thống không gian đi bộ hoàn chỉnh.

- Vậy để các cầu, hầm đi bộ phát huy hiệu quả tối đa, cần có những giải pháp gì, thưa ông?

- Chúng tôi cho rằng, muốn nâng cao hiệu quả sử dụng cầu, hầm đi bộ, cần chuyển từ tư duy “đầu tư một công trình” sang “tổ chức một hành trình đi bộ an toàn, thuận tiện”. Các giải pháp cần tập trung vào 5 nhóm chính.

Một là, rà soát và tổ chức lại toàn bộ không gian tiếp cận cầu, hầm đi bộ, bao gồm cả 2 đầu công trình, hệ thống vỉa hè, lối tiếp cận, điểm dừng xe buýt, nhà ga đường sắt đô thị, biển báo, chiếu sáng và các điểm qua đường lân cận để bảo đảm người dân có thể tiếp cận công trình một cách thuận tiện nhất.

Hai là, tăng cường chất lượng quản lý, duy tu, bảo trì, bảo đảm cầu, hầm luôn sạch sẽ, đủ ánh sáng, thông thoáng, không bị lấn chiếm, không phát sinh các điểm mất an ninh, trật tự; đồng thời duy trì thường xuyên hệ thống chiếu sáng, thoát nước, camera và các thiết bị phục vụ người sử dụng.

Ba là, nâng cao khả năng tiếp cận đối với mọi đối tượng. Trong quá trình cải tạo, nâng cấp hoặc xây dựng mới cần chú trọng nhu cầu của người cao tuổi, trẻ em và người khuyết tật; nghiên cứu giải pháp thang máy, đường dốc, tay vịn, chỉ dẫn trực quan và các giải pháp tiếp cận phù hợp nhất.

Bốn là, tăng cường tổ chức giao thông và hướng dẫn người dân với hệ thống biển báo, chỉ dẫn từ xa để người đi bộ nhận biết. Đồng thời tăng cường tuyên truyền, vận động và xử lý các hành vi cố tình đi bộ qua đường tại những vị trí không bảo đảm an toàn.

Năm là, ứng dụng công nghệ trong quản lý và đánh giá hiệu quả. Có thể từng bước xây dựng cơ sở dữ liệu về cầu, hầm đi bộ; theo dõi lưu lượng người sử dụng, tình trạng công trình, chiếu sáng, vệ sinh, an ninh và các vấn đề phát sinh để chuyển từ quản lý thủ công sang quản lý dựa trên dữ liệu.

Trước mắt, cần ưu tiên nâng cao chất lượng khai thác các công trình hiện có. Trong đó, cần tập trung rà soát toàn bộ hiện trạng; cải thiện khả năng tiếp cận; bảo đảm vệ sinh, chiếu sáng, an ninh và duy tu thường xuyên; đồng thời tổ chức giao thông và tuyên truyền để hình thành thói quen sử dụng cầu, hầm của người dân.

- Việc quản lý các cầu, hầm đi bộ hiện nay có sự chồng chéo, bất cập hay không và giải pháp là gì, thưa ông?

- Công tác quản lý cầu, hầm đi bộ liên quan đến nhiều lĩnh vực và nhiều chủ thể, từ quản lý kết cấu hạ tầng, duy tu, bảo trì, vệ sinh môi trường, trật tự đô thị đến an ninh, an toàn giao thông... Vì vậy, nếu không xác định rõ trách nhiệm và đầu mối quản lý, có thể phát sinh những khoảng trống hoặc chồng lấn trong quá trình tổ chức thực hiện.

Để giải quyết những bất cập này cần xác định rõ đơn vị chịu trách nhiệm quản lý tài sản, kết cấu công trình; đơn vị duy tu, bảo trì; trách nhiệm của chính quyền địa phương trong bảo đảm trật tự đô thị, xử lý lấn chiếm và tuyên truyền, vận động người dân; trách nhiệm của lực lượng chức năng trong bảo đảm an ninh, trật tự và an toàn giao thông; cơ chế phối hợp, kiểm tra và xử lý khi phát sinh sự cố... Đặc biệt, cần hạn chế tình trạng “nhiều đơn vị cùng có trách nhiệm nhưng không có đơn vị chịu trách nhiệm đến cùng”. Do đó, Sở Xây dựng đã đề xuất nghiên cứu cơ chế quản lý theo hướng một đầu mối chịu trách nhiệm điều phối, các đơn vị chuyên ngành vẫn thực hiện chức năng được giao và có quy trình phối hợp cụ thể, thời gian xử lý rõ ràng.

- Thời gian tới, Sở Xây dựng có tham mưu với thành phố Hà Nội phát triển, mở rộng hệ thống cầu, hầm đi bộ hay không? Tiêu chí của việc này ra sao, thưa ông?

- Quan điểm của Sở Xây dựng là cần tiếp tục phát triển hệ thống hạ tầng dành cho người đi bộ. Tuy nhiên, việc đầu tư phải được thực hiện có trọng tâm, trên cơ sở đánh giá nhu cầu thực tế và hiệu quả; không đặt mục tiêu tăng số lượng công trình một cách cơ học. Cụ thể, việc đầu tư xây mới hoặc cải tạo, nâng cấp cầu, hầm đi bộ cần dựa trên một số tiêu chí chủ yếu như: Nhu cầu qua đường thực tế của người dân, đặc biệt tại những nơi có lưu lượng người đi bộ lớn; ưu tiên các tuyến đường có lưu lượng phương tiện lớn, tốc độ cao, nhiều làn xe và khó tổ chức sang đường trực tiếp; ưu tiên khả năng kết nối với hệ thống vận tải công cộng, nhất là các nhà ga đường sắt đô thị, điểm trung chuyển xe buýt và các đầu mối giao thông lớn; kết nối với các khu vực tập trung đông người như trường học, bệnh viện, khu dân cư, trung tâm thương mại, khu đô thị, khu công nghiệp; nâng cao khả năng tiếp cận và sử dụng cầu, hầm đi bộ đối với tất cả các nhóm người, đặc biệt là người cao tuổi, trẻ em và người khuyết tật...

Quan điểm xuyên suốt là “Không chỉ xây thêm cầu, hầm đi bộ mà phải làm cho người dân muốn sử dụng và sử dụng chúng một cách an toàn, thuận tiện”.

- Trân trọng cảm ơn ông!