Phiên tòa giả định - “lớp học pháp luật sống động” cho học sinh, sinh viên Thuận An

Một trong những mô hình tiêu biểu là việc tổ chức “phiên tòa giả định” ngay trong trường đại học, nơi sinh viên được “chạm” vào pháp luật bằng những tình huống thật, cảm xúc thật và bài học bổ ích.

Từ bục giảng đến “phòng xử án”

Công an xã Thuận An đã phối hợp với Văn phòng Luật sư Hà Lan và Cộng sự (Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội), Trường Đại học Công nghiệp và Thương mại Hà Nội cùng Trung tâm Thực hành pháp luật (Trường Đại học Luật Hà Nội) tổ chức phiên tòa giả định với chủ đề tuyên truyền, phổ biến pháp luật về phòng, chống ma túy trong cộng đồng. Chương trình thu hút hơn 500 giảng viên, sinh viên tham gia.

Điểm đặc biệt của hoạt động lần này không chỉ nằm ở quy mô, mà còn ở sự chủ động hoàn toàn trong xây dựng nội dung. Từ kịch bản, nhân vật cho đến tình tiết vụ án đều được “mã hóa” từ một vụ việc có thật, bảo đảm tính chân thực và tính giáo dục cao. Sự phối hợp liên ngành giữa lực lượng công an, luật sư và các cơ sở đào tạo luật đã tạo nên một “diễn đàn pháp lý thu nhỏ” ngay trong giảng đường.

Không gian hội trường quen thuộc bỗng chốc trở thành một phòng xử án nghiêm trang. Từng vai diễn, từ thẩm phán, kiểm sát viên, luật sư đến bị cáo đều được tái hiện đầy đủ, mang lại cảm giác chân thực cho người tham dự.

Phiên tòa giả định tái hiện vụ án “Tàng trữ trái phép chất ma túy” với hai bị cáo đều là sinh viên: B.A.T. (sinh năm 2006) và L.Q.H. (sinh năm 2007). Chỉ vì tò mò và thiếu hiểu biết, các bị cáo đã phải đứng trước vành móng ngựa.

Theo nội dung vụ án, B.A.T. là người chủ động mua 12 gam nhựa cần sa và 2 gam MDMA thông qua mạng xã hội Telegram để sử dụng. Trong khi đó, L.Q.H. dù không trực tiếp mua ma túy nhưng đã chở bạn đi giao dịch và cho vay 400.000 đồng, hành vi được xác định là “giúp sức” trong đồng phạm.

Phiên xét xử được điều hành bởi Thẩm phán – Chủ tọa là Luật sư Lưu Thị Ngọc Lan, cùng sự tham gia của các luật sư giàu kinh nghiệm trong vai trò hội đồng xét xử, kiểm sát viên và người bào chữa. Các vai bị cáo, đại diện nhà trường do sinh viên và thực tập sinh ngành luật đảm nhận; lực lượng công an tham gia dẫn giải, bảo đảm tính nghiêm túc của phiên tòa.

Từng câu hỏi, từng lập luận tranh tụng được đưa ra chặt chẽ, logic, giúp sinh viên theo dõi rõ diễn biến vụ án và hiểu sâu hơn về cấu thành tội phạm, đặc biệt là hành vi “tàng trữ trái phép chất ma túy” và vai trò đồng phạm.

Tương tác trực tiếp, góp phần xây dựng “hệ miễn dịch”

Sau quá trình xét xử công khai, hội đồng xét xử đã tuyên phạt bị cáo B.A.T. 24 tháng tù và bị cáo L.Q.H. 18 tháng tù, nhưng cho hưởng án treo do có nhân thân tốt và thái độ thành khẩn khai báo.

Bản án không chỉ thể hiện sự nghiêm minh của pháp luật, mà còn mang tính nhân văn, mở ra cơ hội sửa sai cho những người trẻ. Đây cũng chính là thông điệp sâu sắc mà phiên tòa muốn gửi gắm: Chỉ một phút nông nổi, thiếu hiểu biết cũng có thể dẫn đến hậu quả pháp lý nặng nề, ảnh hưởng lâu dài đến tương lai.

Không dừng lại ở phần xét xử, chương trình còn dành thời gian cho hoạt động giao lưu, trao đổi giữa các luật sư và sinh viên. Đây là phần được nhiều bạn trẻ hưởng ứng nhất, bởi họ có cơ hội đặt câu hỏi và nhận được những tư vấn thiết thực.

Các chuyên gia pháp lý đã cảnh báo nhiều “cạm bẫy” hiện đại mà sinh viên dễ gặp phải, như lừa đảo qua mạng, tống tiền bằng hình ảnh nhạy cảm, “bắt cóc online” hay việc bị lợi dụng tài khoản ngân hàng để rửa tiền. Những tình huống tưởng chừng xa vời nhưng lại rất gần với đời sống sinh viên trong thời đại số.

Bên cạnh đó, sinh viên cũng được hướng dẫn cách bảo vệ thông tin cá nhân, từ căn cước công dân, dữ liệu khuôn mặt cho đến tài khoản ngân hàng, những yếu tố có thể bị lợi dụng nếu thiếu cảnh giác. Thông qua phần tương tác này, kiến thức pháp luật không còn là những điều khoản khô cứng, mà trở thành “lá chắn” giúp người trẻ tự bảo vệ mình trước những rủi ro trong cuộc sống.

Bạn Nguyễn Hoàng Hải, sinh viên Trường Đại học Công nghiệp và Thương mại Hà Nội chia sẻ: “Trước đây mình nghĩ ma túy là chuyện rất xa nhưng khi xem phiên tòa, thấy các bị cáo cũng là sinh viên như mình, mình thực sự giật mình. Mình hiểu rằng chỉ cần một quyết định sai lầm là có thể trả giá rất đắt”.

Bạn Trần Minh Quân bày tỏ: “Cách học này rất dễ hiểu và ấn tượng. Mình không chỉ nhớ quy định pháp luật mà còn hiểu rõ hậu quả. Đặc biệt, phần giao lưu giúp mình biết thêm nhiều kỹ năng để tránh bị lừa trên mạng”.

Nhiều sinh viên khác cũng cho rằng, việc “hóa thân” vào các vai diễn trong phiên tòa giúp họ hiểu sâu hơn về quy trình tố tụng, từ đó hình thành ý thức tuân thủ pháp luật một cách tự nhiên.

Đại diện Trường Đại học Công nghiệp và Thương mại Hà Nội đánh giá: “Đây là cách tiếp cận pháp luật hiệu quả nhất đối với sinh viên. Việc được trực tiếp quan sát các luật sư tranh tụng và giải quyết tình huống giúp các em thay đổi nhận thức một cách bền vững”.

Thông qua phiên tòa giả định, thông điệp “nói không với ma túy” được truyền tải một cách sinh động và thuyết phục. Không chỉ giúp sinh viên hiểu luật, chương trình còn góp phần xây dựng lối sống lành mạnh, có trách nhiệm với bản thân và cộng đồng.

Với cách làm sáng tạo, gần gũi và giàu tính thực tiễn, xã Thuận An đang từng bước đưa pháp luật đến gần hơn với giới trẻ. Những “phiên tòa trong giảng đường” không chỉ là hoạt động tuyên truyền, mà còn là hành trình gieo mầm ý thức pháp lý, nền tảng quan trọng để xây dựng một xã hội an toàn, văn minh trong tương lai.