Phát triển thị trường phim và nội dung số Việt Nam: Mở đường cho điện ảnh hội nhập

Đặc biệt, lần đầu tiên thị trường phim và nội dung số Việt Nam được tổ chức trong khuôn khổ liên hoan, mở ra kỳ vọng hình thành không gian giao thương chuyên nghiệp, góp phần đưa điện ảnh Việt Nam tiến sâu hơn vào mạng lưới công nghiệp điện ảnh toàn cầu.

Điểm hẹn mới của ngành Điện ảnh

Diễn ra từ ngày 28-11 đến 2-12 tại Hà Nội, Liên hoan Phim quốc tế Hà Nội lần thứ VIII (HANIFF VIII) với chủ đề “Điện ảnh - Kết nối - Phát triển”, tiếp tục thúc đẩy giao lưu văn hóa, giới thiệu tác phẩm và mở rộng hợp tác giữa các nền điện ảnh. Trong khuôn khổ liên hoan, Thị trường phim và nội dung số Việt Nam (Vietnam Film Market - VFM) được kỳ vọng tạo điểm nhấn, đưa hoạt động kết nối nghề nghiệp và giao thương trở thành một phần quan trọng của sự kiện.

VFM dự kiến được tổ chức từ ngày 28 đến 30-11, hướng tới kết nối các nhà sản xuất, đơn vị phát hành, nhà đầu tư, doanh nghiệp nội dung và đối tác quốc tế. Những cuộc gặp gỡ, trao đổi tại đây có thể mở ra cơ hội mua bán bản quyền, hợp tác sản xuất, phân phối và khai thác nội dung trên nhiều nền tảng, giúp các doanh nghiệp tìm kiếm đối tác, tiếp cận nhu cầu thị trường và mở rộng khả năng đưa phim Việt đến với khán giả quốc tế.

Cục trưởng Cục Điện ảnh (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) Đặng Trần Cường nhận định, điện ảnh Việt cần có một thị trường chuyên nghiệp để kết nối các nhà sản xuất, đơn vị mua bán và phát hành phim. Theo định hướng đó, liên hoan phim phải phát huy vai trò giới thiệu tác phẩm, thúc đẩy giao lưu nghệ thuật và tạo điều kiện cho hoạt động giao thương.

Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Tạ Quang Đông cũng kỳ vọng, VFM sẽ trở thành không gian làm việc thực chất, để doanh nghiệp gặp gỡ trực tiếp, trao đổi chuyên môn và tìm kiếm cơ hội hợp tác. Với người làm phim Việt, các hoạt động như hội thảo, tọa đàm, kết nối doanh nghiệp và giao lưu nghề nghiệp sẽ góp phần giúp họ cập nhật xu hướng, mở rộng mạng lưới đối tác.

Để hiện thực hóa định hướng này, trong tháng 8-2026 vừa qua, Cục Điện ảnh đã ký biên bản ghi nhớ hợp tác với GLOEX - đơn vị có kinh nghiệm tổ chức các hoạt động giao thương trong lĩnh vực nội dung và giải trí. Với 14 năm đồng hành cùng TELEFILM Vietnam, GLOEX dự kiến VFM sẽ quy tụ khoảng 200 gian hàng, với hơn 100 doanh nghiệp, thương hiệu đến từ 15 quốc gia, vùng lãnh thổ. Quy mô đó thể hiện nỗ lực đưa Hà Nội trở thành điểm gặp gỡ của các chủ thể trong ngành; đồng thời mở rộng sự hiện diện của điện ảnh Việt Nam trong mạng lưới hợp tác quốc tế.

Dẫu vậy, hiệu quả của thị trường cần được đánh giá bằng những cơ hội hợp tác thực tế được hình thành. Việc tìm được nguồn vốn, kết nối đối tác đồng sản xuất, thúc đẩy thỏa thuận bản quyền hay mở rộng kênh phát hành sẽ quyết định giá trị lâu dài của VFM.

Tạo hệ sinh thái điện ảnh bền vững

Những năm gần đây, điện ảnh Việt Nam ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực về sức hút phòng vé và khả năng thu hút khán giả trong nước. Năm 2025, tổng doanh thu phòng vé đạt khoảng 6.140 tỷ đồng, với hơn 70 triệu lượt vé bán ra; phim Việt chiếm khoảng 62% thị phần, cùng 55 phim được phát hành.

Tuy nhiên, thị trường có những biến động trong năm 2026. Theo số liệu từ Box Office Vietnam - đơn vị thống kê phòng vé độc lập, trong quý I-2026, doanh thu phim Việt đạt khoảng 1.080 tỷ đồng, thấp hơn mức 1.108 tỷ đồng của cùng kỳ năm trước. Tính đến hết tháng 9-2026, doanh thu phim Việt đạt khoảng 2.910 tỷ đồng, so với 3.852 tỷ đồng trong cùng kỳ năm 2025. Những con số này cho thấy, sức hút phòng vé cần được duy trì bằng nguồn phim có chất lượng, chiến lược phát hành phù hợp và khả năng tiếp cận nhiều nhóm khán giả.

Mặt khác, doanh thu tại rạp mới phản ánh một phần giá trị kinh tế của tác phẩm điện ảnh. Cơ hội khai thác còn nằm ở thị trường quốc tế, nền tảng trực tuyến, truyền hình, bản quyền chuyển thể và các hình thức phát triển tài sản trí tuệ khác. Muốn phát huy những nguồn lực đó, điện ảnh Việt Nam cần một hệ sinh thái liên kết chặt chẽ giữa sáng tạo, sản xuất, đầu tư, phân phối và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.

Theo đánh giá của Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến phát triển điện ảnh Việt Nam Ngô Phương Lan, điện ảnh nước nhà đang có những điểm sáng, song hệ sinh thái vẫn chưa hình thành đồng bộ. Chuỗi hoạt động từ phát triển kịch bản, hoàn thiện dự án, huy động vốn, tổ chức sản xuất đến phát hành và khai thác giá trị lâu dài của tác phẩm còn những mắt xích cần củng cố. Việc thiếu các trường quay quy mô lớn và doanh nghiệp thực hiện nội dung đủ năng lực phát triển dự án dài hạn cũng là những vấn đề cần quan tâm.

Trong bối cảnh đó, VFM có thể trở thành cầu nối giữa các nguồn lực, tạo điều kiện để dự án tiềm năng tiếp cận nhà đầu tư, nhà sản xuất tìm kiếm đối tác đồng sản xuất, đơn vị phát hành mở rộng nguồn phim và doanh nghiệp sở hữu nội dung tìm kiếm cơ hội khai thác bản quyền. Điều quan trọng là những kết nối này cần được duy trì sau khi HANIFF khép lại, từng bước hình thành các quan hệ hợp tác lâu dài.

Định hướng đó phù hợp với yêu cầu phát triển công nghiệp văn hóa được đặt ra trong Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam. Điện ảnh vừa là lĩnh vực sáng tạo nghệ thuật, vừa có khả năng tạo giá trị kinh tế, thúc đẩy giao lưu quốc tế và quảng bá hình ảnh đất nước. Tiềm năng ấy trở thành nguồn lực phát triển khi có cơ chế hỗ trợ phù hợp, đội ngũ làm nghề chuyên nghiệp, doanh nghiệp đủ năng lực cạnh tranh và những kênh đưa sản phẩm đến với công chúng rộng rãi hơn.