Phát triển nhà ở xã hội - Mở rộng cơ hội an cư cho mọi người dân

Hà Nội đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao hơn về tăng trưởng kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh, chất lượng nguồn nhân lực và chất lượng sống đô thị. Trong bối cảnh đó, cùng với phát triển nhà ở cho thuê, thành phố xác định phát triển nhà ở xã hội là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm bảo đảm an sinh xã hội, tạo điều kiện để người dân tiếp cận nhà ở phù hợp với khả năng chi trả, góp phần xây dựng Thủ đô phát triển nhanh và bền vững.

Đáng chú ý, để hiện thực hóa Đề án đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội, nhà ở cho công nhân khu công nghiệp, Hà Nội đang tập trung tháo gỡ các "điểm nghẽn" về cơ chế, quỹ đất và thủ tục đầu tư; đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, chuẩn bị điều kiện để khởi công đồng loạt 114 dự án nhà ở xã hội theo kế hoạch. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm gia tăng nguồn cung nhà ở, đáp ứng nhu cầu an cư ngày càng lớn của người dân.

Chương trình sẽ tập trung phân tích vai trò của nhà ở xã hội trong chiến lược phát triển Thủ đô; mối quan hệ giữa chính sách an cư với mục tiêu phát triển kinh tế và nâng cao năng lực cạnh tranh; những áp lực về nhà ở trong quá trình đô thị hóa; đồng thời, làm rõ các giải pháp tháo gỡ khó khăn về quỹ đất, nguồn vốn, thủ tục hành chính cũng như cơ chế phối hợp giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp để thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội.

Các phóng sự tại hiện trường sẽ phản ánh nhu cầu thực tế về nhà ở của người lao động; công tác giải phóng mặt bằng, chuẩn bị quỹ đất, triển khai các dự án nhà ở xã hội trên địa bàn thành phố; cùng những kỳ vọng của người dân đối với việc mở rộng cơ hội tiếp cận nhà ở trong thời gian tới.

Một nội dung đáng chú ý của chương trình là trao đổi về việc phát triển đồng bộ nhà ở xã hội để bán, nhà ở xã hội cho thuê và nhà ở cho thuê giá phù hợp, hướng tới hình thành hệ sinh thái nhà ở đa dạng, đáp ứng nhu cầu của nhiều nhóm đối tượng và góp phần giữ chân nguồn nhân lực phục vụ phát triển Thủ đô.

Chương trình có sự tham gia của ông Bùi Tiến Thành, Trưởng phòng Phát triển đô thị, Sở Xây dựng Hà Nội và ông Nguyễn Hoàng Nam, Tổng Giám đốc G-Home. Hai khách mời sẽ trao đổi về vai trò của chính sách nhà ở xã hội đối với phát triển kinh tế - xã hội; các giải pháp thúc đẩy nguồn cung nhà ở; cơ chế thu hút doanh nghiệp tham gia đầu tư cũng như định hướng phát triển hệ thống nhà ở phù hợp trong thời gian tới.

Thông qua chương trình, nhiều vấn đề liên quan đến phát triển nhà ở xã hội sẽ được làm rõ, từ công tác chuẩn bị quỹ đất, huy động nguồn lực đầu tư, cải cách thủ tục hành chính đến các giải pháp phát triển thị trường nhà ở theo hướng đồng bộ, bền vững. Qua đó, góp phần mở rộng cơ hội an cư cho người dân, nâng cao chất lượng an sinh xã hội và tạo động lực cho sự phát triển của Thủ đô.

Giải bài toán an cư cho người lao động

Bảo đảm chỗ ở cho người lao động là yếu tố quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội của Thủ đô, nhất là khi Hà Nội bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu tăng trưởng cao.

Theo ông Nguyễn Hoàng Nam, nếu trước đây năng lực cạnh tranh của một địa phương được đo bằng hạ tầng, khu công nghiệp hay chính sách ưu đãi thì nay yếu tố quyết định là chất lượng nguồn nhân lực và khả năng giữ chân người lao động.

Sức cạnh tranh của địa phương gắn liền với chất lượng sống của người lao động, từ y tế, giáo dục đến nhà ở. Vì vậy, một đô thị muốn nâng cao năng lực cạnh tranh không thể tách rời bài toán an sinh xã hội và nâng cao chất lượng sống cho người dân.

Tháo gỡ điểm nghẽn để tăng nguồn cung nhà ở xã hội

Theo ông Bùi Tiến Thành, Trưởng phòng Phát triển đô thị (Sở Xây dựng Hà Nội), trước đây, thủ tục đầu tư là một trong những nguyên nhân khiến nhiều dự án nhà ở xã hội chậm triển khai. Tuy nhiên, cùng với việc hoàn thiện cơ chế, chính sách, các thủ tục đã được đơn giản hóa, tạo chuyển biến tích cực trong phát triển nhà ở xã hội.

Ông Thành cho biết, khi những vướng mắc về thủ tục được tháo gỡ, nguồn cung nhà ở xã hội từng bước tăng lên. Hiện nay, điểm nghẽn về thủ tục đầu tư cơ bản đã được giải quyết. Nhiệm vụ trọng tâm là các địa phương, đặc biệt là cấp xã, cùng các sở, ngành đẩy nhanh hoàn thiện thủ tục sau khi lựa chọn chủ đầu tư và thực hiện chấp thuận chủ trương đầu tư theo hình thức đấu thầu.

Theo ông Thành, thời gian tới, thành phố cần tập trung tháo gỡ hai điểm nghẽn lớn là lập, phê duyệt quy hoạch chi tiết và giải phóng mặt bằng. Đây là những điều kiện tiên quyết để các dự án đủ điều kiện khởi công.

Ông Bùi Tiến Thành nhấn mạnh: "Khi hai khâu này được đẩy nhanh, các dự án sẽ sớm triển khai, nguồn cung nhà ở xã hội tiếp tục tăng, tạo thêm cơ hội để người dân, nhất là người trẻ và lực lượng lao động trẻ, tiếp cận nhà ở xã hội".

Khi tiền thuê nhà "bào mòn" thu nhập

Một thực tế đáng chú ý là nhiều lao động trẻ hiện phải dành 30-40% thu nhập để thuê một căn phòng trọ nhỏ. Theo ông Nguyễn Hoàng Nam, Tổng Giám đốc G-Home, khi phần lớn thu nhập bị "bào mòn" bởi chi phí nhà ở, năng suất lao động, khả năng cống hiến và quyết định gắn bó lâu dài với Hà Nội cũng sẽ bị ảnh hưởng.

Ông Nam cho rằng, chi phí nhà ở ở mức 20-30% thu nhập là hợp lý, kể cả đối với người mua nhà trả góp. Nếu vượt ngưỡng này, người dân sẽ phải cắt giảm các khoản chi cho sinh hoạt, giáo dục, chăm sóc sức khỏe và các nhu cầu thiết yếu khác, làm suy giảm chất lượng cuộc sống.

Theo ông Nam, những vụ cháy chung cư mini trong thời gian qua cũng là hồi chuông cảnh báo về sự cấp thiết phải hoàn thiện chính sách phát triển nhà ở, đặc biệt là nhà ở xã hội.

Phát triển nhà ở vì một Thủ đô bền vững

Từ góc độ quy hoạch và phát triển đô thị, ông Bùi Tiến Thành, Trưởng phòng Phát triển đô thị (Sở Xây dựng Hà Nội) cho rằng, nếu giải quyết tốt bài toán nhà ở xã hội và nhà ở giá phù hợp, thành phố sẽ tạo ra nhiều lợi ích lâu dài.

Theo ông Bùi Tiến Thành, phát triển nhà ở xã hội không chỉ đáp ứng nhu cầu an cư của người dân mà còn thúc đẩy các ngành sản xuất vật liệu xây dựng, thiết bị cấp thoát nước, nội thất và nhiều lĩnh vực liên quan, qua đó tạo thêm việc làm và động lực tăng trưởng kinh tế.

Quan trọng hơn, việc bảo đảm cơ hội tiếp cận nhà ở sẽ giúp giữ chân người lao động, nhất là lực lượng lao động trẻ và nhân lực chất lượng cao. Bên cạnh nhà ở xã hội, Hà Nội sẽ tiếp tục phát triển đa dạng các loại hình nhà ở, trong đó có nhà ở cho thuê, nhằm mở rộng cơ hội tiếp cận chỗ ở cho nhiều nhóm đối tượng.

Ông Bùi Tiến Thành nhấn mạnh: "Phát triển nhà ở không chỉ góp phần bảo đảm an sinh xã hội mà còn thu hút nguồn nhân lực, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội và góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số của Thủ đô".

Nhà ở xã hội - động lực phát triển, thu hút nhân lực chất lượng cao

Theo ông Nguyễn Hoàng Nam, lâu nay nhà ở xã hội chủ yếu được nhìn nhận dưới góc độ an sinh và gắn với người thu nhập thấp. Tuy nhiên, đã đến lúc cần thay đổi cách tiếp cận này.

Ông Nam cho rằng, Việt Nam đã triển khai hiệu quả nhiều chính sách an sinh về nhà ở như xây dựng nhà tình nghĩa, nhà tình thương, xóa nhà tạm, nhà dột nát; sắp tới là phát triển nhà ở cho thuê. Vì vậy, nhà ở xã hội cần được xem là một khoản đầu tư của Nhà nước và chính quyền địa phương cho phát triển, không chỉ bảo đảm an sinh mà còn thu hút, giữ chân nguồn nhân lực chất lượng cao.

Thực tế, nhu cầu mua nhà ở xã hội tại các đô thị lớn như Hà Nội rất lớn. Nhiều dự án có lượng hồ sơ đăng ký vượt xa nguồn cung, người dân phải xếp hàng từ đêm, thậm chí cơ hội mua nhà nhiều khi phụ thuộc vào bốc thăm.

Theo ông Nam, với một siêu đô thị như Hà Nội, việc tiếp cận nhà ở xã hội không nên phụ thuộc vào yếu tố may rủi. Thành phố cần xác định rõ các ngành, lĩnh vực ưu tiên thu hút, đồng thời xây dựng bộ tiêu chí chấm điểm công khai, minh bạch. Những chuyên gia, lao động chất lượng cao trong các lĩnh vực thành phố đang cần phát triển có thể được ưu tiên để tiếp cận nhà ở xã hội.

Ông Nam cho rằng, cách làm này sẽ giúp Hà Nội thu hút đúng nguồn nhân lực phục vụ mục tiêu phát triển lâu dài, đồng thời tạo điều kiện để người lao động ổn định chỗ ở, giảm áp lực phải dành 30-40% thu nhập cho tiền thuê hoặc mua nhà.

Nhà ở phải trở thành “thỏi nam châm” hút nhân tài

Theo ông Bùi Tiến Thành, Trưởng phòng Phát triển đô thị (Sở Xây dựng Hà Nội), để nhà ở thực sự trở thành một đòn bẩy chiến lược trong phát triển Thủ đô, Hà Nội cần thay đổi tư duy từ việc chỉ giải quyết nhu cầu chỗ ở trước mắt sang xây dựng hệ sinh thái sống và làm việc đồng bộ. Với lực lượng lao động trẻ và nhân lực chất lượng cao, nhà ở chỉ là một trong những yếu tố quyết định việc gắn bó lâu dài. Quan trọng hơn là môi trường sống với đầy đủ hạ tầng giáo dục, y tế, không gian xanh, giao thông công cộng và các không gian sáng tạo.

Ông Bùi Tiến Thành cho rằng, cùng với việc cụ thể hóa các cơ chế đặc thù của Luật Thủ đô năm 2026 và các nghị quyết của HĐND thành phố, Hà Nội cần chuyển từ tư duy "ưu tiên trên giấy tờ" sang tạo điều kiện để người lao động thực sự tiếp cận nhà ở. Điều này đòi hỏi phải đơn giản hóa thủ tục, tiêu chí xét duyệt, phát triển đa dạng các mô hình như: Nhà ở xã hội cho thuê, thuê mua dài hạn với chi phí hợp lý, thay vì chỉ tập trung vào hình thức bán.

Một yêu cầu quan trọng khác là tích hợp quy hoạch phát triển nhà ở vào chiến lược phát triển không gian đô thị đến năm 2030, tầm nhìn 2045. Theo đó, quỹ đất phát triển nhà ở cần được bố trí gắn với các trung tâm đổi mới sáng tạo, khu công nghệ cao, các đô thị vệ tinh và những khu vực tạo nhiều việc làm. Cách tiếp cận này sẽ hạn chế tình trạng hình thành các "đô thị phòng ngủ", bảo đảm ở đâu có nhu cầu về nhân lực chất lượng cao thì ở đó phải có hạ tầng nhà ở và dịch vụ đáp ứng.

Bên cạnh quy hoạch, Hà Nội cũng cần đổi mới phương thức huy động nguồn lực để phát triển nhà ở. Theo ông Bùi Tiến Thành, thành phố không thể chỉ dựa vào ngân sách mà cần đẩy mạnh hợp tác công - tư, tạo cơ chế hấp dẫn để doanh nghiệp tham gia phát triển nhà ở xã hội và nhà ở giá phù hợp. Các dự án cần đáp ứng tiêu chí đô thị xanh, thông minh, tiết kiệm năng lượng nhằm nâng cao chất lượng môi trường sống, qua đó, tăng sức hấp dẫn đối với đội ngũ nhân lực chất lượng cao.

“Việc đưa chính sách nhà ở dành cho nhân lực chất lượng cao vào các chương trình, kế hoạch phát triển của thành phố là bước đi đúng hướng. Tuy nhiên, để chính sách phát huy hiệu quả, cần triển khai đồng bộ từ quy hoạch, hạ tầng, cơ chế đến nguồn lực. Khi lấy con người làm trung tâm của quá trình phát triển, nhà ở sẽ không chỉ đáp ứng nhu cầu an cư mà còn trở thành yếu tố quan trọng giúp Hà Nội thu hút và giữ chân nhân tài trong quá trình phát triển”, ông Bùi Tiến Thành nhấn mạnh.

Lấy người dân làm trung tâm, mở rộng cơ hội tiếp cận nhà ở xã hội

Theo ông Nguyễn Hoàng Nam, Tổng Giám đốc G-Home, thước đo quan trọng nhất của chính sách nhà ở là sự hài lòng của người dân. Khi giải quyết được bài toán nhà ở, nhiều vấn đề xã hội cũng sẽ được tháo gỡ, đồng thời củng cố niềm tin của lực lượng lao động trẻ. Bởi với mức thu nhập từ tiền lương trong khi giá nhà liên tục tăng cao, việc sở hữu nhà ở tại Hà Nội ngày càng trở nên khó khăn đối với nhiều người trẻ.

Ông Nam cho rằng, bên cạnh mục tiêu giữ chân người lao động, chính sách nhà ở xã hội cần hướng tới thu hút thêm nguồn nhân lực chất lượng cao đến làm việc và gắn bó với Thủ đô. Định hướng này cũng đã được thể hiện trong Luật Nhà ở năm 2023.

Trước đây, người lao động muốn mua nhà ở xã hội phải có ít nhất một năm làm việc và đóng bảo hiểm xã hội tại địa phương. Tuy nhiên, quy định hiện nay đã thông thoáng hơn. Người dân chỉ cần chưa sở hữu nhà ở và đáp ứng điều kiện về thu nhập theo quy định là có thể tiếp cận chính sách.

Theo ông Nguyễn Hoàng Nam, điều này cho thấy nhà ở xã hội không chỉ nhằm giữ chân người lao động mà còn hướng tới thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao từ các địa phương khác, tạo điều kiện để họ yên tâm sinh sống, làm việc và gắn bó lâu dài với Thủ đô.

Quyết liệt tháo gỡ rào cản, tăng tốc triển khai 114 dự án nhà ở xã hội

Điều khiến nhiều người dân kỳ vọng là lần này Hà Nội đang triển khai phát triển nhà ở xã hội với quyết tâm cao, từ giải phóng mặt bằng, bố trí quỹ đất đến đôn đốc tiến độ các dự án.

Theo ông Bùi Tiến Thành, Trưởng phòng Phát triển đô thị (Sở Xây dựng Hà Nội), thành phố đang có những thay đổi mạnh mẽ trong công tác chỉ đạo, điều hành để bảo đảm khởi công đồng loạt 114 dự án nhà ở xã hội theo kế hoạch.

Trước hết, Hà Nội xác định phát triển nhà ở xã hội là nhiệm vụ trọng tâm trong 6 tháng cuối năm 2026. Lãnh đạo thành phố tổ chức họp định kỳ để rà soát tiến độ, kịp thời tháo gỡ vướng mắc. Cùng với đó, thành phố đã ban hành kế hoạch cụ thể về lập dự án, giải phóng mặt bằng và phân công rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm cho từng sở, ngành, địa phương.

Bên cạnh đó, Hà Nội thành lập tổ công tác đặc biệt để rà soát, xử lý khó khăn đối với từng dự án; đồng thời, chỉ đạo cắt giảm tối đa 50% thời gian giải quyết thủ tục hành chính. Các thủ tục liên quan đến phát triển nhà ở xã hội đều được ưu tiên xử lý theo cơ chế "làn xanh".

Theo ông Bùi Tiến Thành, với sự chỉ đạo quyết liệt của thành phố và sự chủ động của các sở, ngành, địa phương, các thủ tục đang được đẩy nhanh, tạo điều kiện để các dự án khởi công đúng tiến độ.

Niềm tin về nhà ở xã hội đang được củng cố

Theo ông Nguyễn Hoàng Nam, Tổng Giám đốc G-Home, niềm tin của người dân đối với nhà ở xã hội đã thay đổi đáng kể so với vài năm trước. Nếu trước đây, do nguồn cung khan hiếm, tỷ lệ cạnh tranh cao, nhiều người gần như không tin mình có cơ hội mua nhà ở xã hội thì nay, cùng với việc cơ chế, chính sách từng bước được hoàn thiện, khả năng tiếp cận của người dân đã được cải thiện.

Tuy vậy, ông Nam cho rằng tại các đô thị lớn như Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh, việc tiếp cận nhà ở xã hội vẫn không dễ bởi nhu cầu luôn vượt xa nguồn cung. Khi nguồn cung được cải thiện và dần cân bằng với nhu cầu, cơ hội an cư của người dân sẽ tăng lên.

Cùng với đó, nhận thức của người dân về chất lượng nhà ở xã hội cũng thay đổi tích cực. Nếu trước đây nhiều người cho rằng nhà ở xã hội có chất lượng thấp hơn nhà ở thương mại thì thực tế các dự án đã đưa vào sử dụng cho thấy chất lượng không hề thua kém.

Theo ông Nam, hiện không có sự khác biệt về hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật giữa nhà ở xã hội và nhà ở thương mại. Tất cả các dự án đều phải tuân thủ các quy định về xây dựng, phòng cháy, chữa cháy và tiêu chuẩn kỹ thuật; nhiều dự án nhà ở xã hội còn được kiểm tra, nghiệm thu chặt chẽ trước khi bàn giao cho người dân.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Nam cho biết trước đây một dự án nhà ở xã hội có thể mất tới khoảng 9 năm để hoàn thành do vướng mắc về thủ tục đầu tư, khiến doanh nghiệp gặp khó khăn trong thu hồi vốn và tái đầu tư.

Tuy nhiên, với sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ và các địa phương, thời gian triển khai dự án đã được rút ngắn đáng kể. Việc hoàn thiện cơ chế, chính sách và tháo gỡ thủ tục giúp đẩy nhanh vòng quay vốn, tạo động lực để doanh nghiệp tham gia phát triển nhà ở xã hội, góp phần gia tăng nguồn cung và mở rộng cơ hội an cư cho người dân.

Kết hợp hai nguồn cung, mở rộng cơ hội tiếp cận nhà ở xã hội

Hà Nội đang đồng thời triển khai hai giải pháp: Bố trí quỹ đất 20% trong các dự án nhà ở thương mại và phát triển các khu nhà ở xã hội tập trung. Theo ông Bùi Tiến Thành, Trưởng phòng Phát triển đô thị (Sở Xây dựng Hà Nội), hai hướng đi này sẽ bổ trợ lẫn nhau, góp phần bảo đảm nguồn cung nhà ở xã hội ổn định trong nhiều năm tới.

Ông Thành cho biết, quỹ đất 20% được phân bổ trên toàn địa bàn thành phố nhằm tạo điều kiện để người dân tiếp cận nhà ở xã hội ngay tại khu vực sinh sống, hạn chế phải di chuyển hoặc thay đổi quá nhiều điều kiện sinh hoạt và làm việc.

Ông Bùi Tiến Thành cho biết, việc bố trí quỹ đất 20% nhằm bảo đảm tại các khu đô thị, dự án nhà ở thương mại đều có nhà ở xã hội. Cách làm này giúp người dân tiếp cận nhà ở ngay tại khu vực sinh sống, đồng thời góp phần phân bổ hợp lý lực lượng lao động giữa các khu vực, tạo sự cân bằng về cơ cấu dân cư và thúc đẩy phát triển đô thị bền vững.

Đối với các khu đất độc lập, việc phát triển các dự án nhà ở xã hội tập trung sẽ bổ sung nguồn cung quy mô lớn, đáp ứng nhu cầu nhà ở ngày càng tăng của người dân.

Ông Bùi Tiến Thành nhấn mạnh: "Việc kết hợp bố trí quỹ đất 20% trong các dự án nhà ở thương mại với phát triển các khu nhà ở xã hội tập trung sẽ mở rộng cơ hội tiếp cận nhà ở xã hội cho người dân trên địa bàn thành phố".

Doanh nghiệp cần được khơi thông nguồn vốn để phát triển nhà ở xã hội

Ông Nguyễn Hòa Nam, Tổng giám đốc G-Home cho biết: "Trước đây, khi tư vấn cho nhiều doanh nghiệp phát triển nhà ở xã hội, tôi nhận thấy không ít doanh nghiệp e ngại vì quy trình triển khai dự án quá phức tạp. Bên cạnh đó, mức lợi nhuận tối đa chỉ khoảng 10% và chỉ được xác định sau quá trình kiểm toán kéo dài nhiều năm khiến họ không thực sự mặn mà với phân khúc này."

Tuy nhiên, bức tranh hiện nay đã có nhiều thay đổi. Chẳng hạn, Hà Nội đã có kế hoạch triển khai 114 dự án nhà ở xã hội. Điều đó cho thấy đã có những chủ đầu tư có tiềm lực tài chính và năng lực triển khai đủ mạnh được thành phố lựa chọn. Xu hướng này cũng đang diễn ra trên phạm vi cả nước. Những doanh nghiệp tham gia phát triển nhà ở xã hội hiện nay đều là các đơn vị có năng lực về vốn, thi công và quản lý dự án.

Dù vậy, điều doanh nghiệp mong muốn nhất vẫn là được hỗ trợ về nguồn vốn. Với các dự án nhà ở thương mại, doanh nghiệp có thể thế chấp quyền sử dụng đất để vay vốn ngân hàng. Trong khi đó, đối với nhà ở xã hội, do được miễn tiền sử dụng đất nên dù đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, tài sản này vẫn rất khó được ngân hàng chấp nhận làm tài sản bảo đảm. Đây là một trong những nút thắt lớn cần được tháo gỡ.

Trong bối cảnh thị trường bất động sản còn nhiều khó khăn, ngày càng có nhiều doanh nghiệp lớn tìm đến lĩnh vực nhà ở xã hội như một hướng đi an toàn. Dù lợi nhuận không cao, các dự án này vẫn giúp doanh nghiệp duy trì hoạt động, bảo đảm việc làm cho người lao động, giữ được bộ máy và năng lực thi công để sẵn sàng bứt phá khi thị trường phục hồi.

“Tôi cho rằng, niềm tin của cả người dân và doanh nghiệp đối với thị trường nhà ở xã hội đang được cải thiện khá tích cực trong giai đoạn hiện nay”, ông Nguyễn Hoàng Nam nói.

Muốn nhà ở xã hội phát triển nhanh, Nhà nước và doanh nghiệp phải cùng hành động

Theo ông Bùi Tiến Thành, Trưởng phòng Phát triển đô thị (Sở Xây dựng Hà Nội), không có một yếu tố riêng lẻ nào quyết định thành công của chương trình phát triển nhà ở xã hội. Nguồn vốn, quỹ đất, thủ tục hành chính và sự phối hợp giữa cơ quan quản lý với doanh nghiệp đều là những mắt xích quan trọng, tạo nên tính khả thi và tiến độ của mỗi dự án.

Ông Bùi Tiến Thành cho rằng, trước hết Nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính theo hướng đơn giản, minh bạch, rút ngắn thời gian xử lý để nhà đầu tư sớm triển khai dự án. Song song với đó, doanh nghiệp phải có năng lực tài chính thực sự, chủ động bố trí nguồn vốn và tổ chức thực hiện dự án đúng tiến độ.

"Muốn dự án nhà ở xã hội được đẩy nhanh thì phải có sự vào cuộc đồng bộ của cả hai phía. Cơ quan quản lý phải giải quyết nhanh các thủ tục hành chính, còn chủ đầu tư phải đủ năng lực để triển khai dự án ngay trên thực tế", ông Bùi Tiến Thành nhấn mạnh.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Hoàng Nam, Tổng Giám đốc G-Home cho rằng, thành công của chương trình phát triển nhà ở xã hội phụ thuộc vào sự phối hợp đồng bộ của tất cả các khâu, từ hoàn thiện thủ tục đầu tư, giải phóng mặt bằng đến năng lực triển khai của doanh nghiệp.

Theo ông Nam, chỉ khi những “điểm nghẽn” này được tháo gỡ đồng thời, các dự án mới có thể được triển khai nhanh, đáp ứng mục tiêu phát triển nhà ở xã hội theo kế hoạch của Chính phủ và thành phố Hà Nội.

Hướng tới chính sách nhà ở bền vững

Theo ông Nguyễn Hoàng Nam, Tổng Giám đốc G-Home, với quyết tâm của Hà Nội, đặc biệt là việc triển khai 114 dự án nhà ở xã hội và đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, giao quỹ đất sạch, thành phố hoàn toàn có khả năng hoàn thành mục tiêu phát triển nhà ở xã hội trước thời hạn.

Theo kế hoạch, mục tiêu được đặt ra đến năm 2030. Tuy nhiên, với tiến độ hiện nay, Hà Nội có thể cơ bản hoàn thành ngay từ năm 2028.

Tuy nhiên, theo ông Nam, điều quan trọng không chỉ là hoàn thành Đề án phát triển ít nhất 1 triệu căn nhà ở xã hội mà còn phải chuẩn bị cho giai đoạn tiếp theo. Nhu cầu về nhà ở sẽ tiếp tục gia tăng khi các thế hệ trẻ bước vào thị trường lao động và cần có chỗ ở phù hợp.

"Điều cần hướng tới không chỉ là hoàn thành chỉ tiêu trước mắt mà phải xây dựng một chính sách phát triển nhà ở xã hội ổn định, lâu dài, tạo niềm tin để các thế hệ sau yên tâm sinh sống, làm việc và cống hiến. Đó mới là mục tiêu bền vững của chính sách nhà ở xã hội", ông Nam nhấn mạnh.

Rút ngắn khoảng cách từ chính sách đến thực tiễn

Một trong những kỳ vọng lớn nhất của người dân là rút ngắn khoảng cách từ chính sách đến thực tiễn, để các dự án nhà ở xã hội sớm được triển khai nhưng vẫn bảo đảm chất lượng và tính minh bạch.

Trả lời câu hỏi về những khâu cần tiếp tục cải cách, ông Bùi Tiến Thành, Trưởng phòng Phát triển đô thị (Sở Xây dựng Hà Nội), cho rằng yếu tố quan trọng nhất là nâng cao trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, công chức trong giải quyết thủ tục hành chính. Mỗi cán bộ cần gắn trách nhiệm, tâm huyết với từng phần việc cụ thể để rút ngắn thời gian triển khai dự án.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp cần coi việc phát triển nhà ở xã hội như xây dựng những ngôi nhà cho chính mình, từ đó nâng cao chất lượng công trình và đẩy nhanh tiến độ thực hiện. Khi Nhà nước và doanh nghiệp cùng đồng hành, nguồn cung nhà ở xã hội sẽ tiếp tục được gia tăng, đáp ứng tốt hơn nhu cầu an cư của người dân.

Theo ông Bùi Tiến Thành, phát triển nhà ở xã hội không chỉ góp phần bảo đảm an sinh mà còn là giải pháp quan trọng để thu hút, giữ chân người lao động, tạo động lực thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số của Thủ đô và hiện thực hóa Quy hoạch Thủ đô Hà Nội thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Phát triển đồng thời nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê giá hợp lý

Nhiều chuyên gia cho rằng, để mọi người dân đều có cơ hội an cư thì không thể chỉ tập trung vào nhà ở xã hội để bán mà cần phát triển đồng thời nhà ở xã hội cho thuê, nhà ở cho thuê giá hợp lý và các mô hình lưu trú dành cho công nhân, người lao động trẻ. Nói về chiến lược phát triển nhà ở của Hà Nội thời gian tới, ông Bùi Tiến Thành, Trưởng phòng Phát triển đô thị (Sở Xây dựng Hà Nội) cho biết: Thành phố sẽ định hình "hệ sinh thái an cư" đáp ứng nhu cầu đa dạng của từng nhóm đối tượng.

Định hướng này được đề cập trong Luật Thủ đô năm 2026 và Nghị quyết số 72 của HĐND thành phố Hà Nội năm 2024 đã ban hành. Trong đó, quy định cụ thể về việc phát triển nhà ở cho thuê, có cơ chế chính sách cụ thể phát triển nhà ở cho thuê, cũng như cơ chế chính sách ưu đãi đối với chủ đầu tư, trách nhiệm và quyền của chủ đầu tư và người thuê, mua.

Ông Bùi Tiến Thành nhấn mạnh, thành phố cũng ưu tiên cho các đối tượng như: Nhân lực chất lượng cao, người bị thu hồi đất, các trường hợp liên quan đến các đối tượng người trẻ dưới 35 tuổi được mua nhà ở cho thuê, mua nhà theo chính sách trên địa bàn thành phố.

“Thời gian tới, triển khai các nội dung này, thành phố đã và đang ban hành kế hoạch triển khai, để phân công nhiệm vụ cụ thể cho các sở, ngành nhằm tiếp tục phát triển nhà ở cho thuê cùng với nhà ở xã hội, để góp phần an sinh xã hội về nhà ở cho người dân Thủ đô”, ông Bùi Tiến Thành cho hay.

Nhà nước nên hỗ trợ bằng cách không thu tiền sử dụng đất, giảm 5% thuế VAT và ưu đãi vay ngân hàng

Bình luận về quan điểm “lộ trình an cư bền vững”, ông Nguyễn Hoàng Nam, Tổng Giám đốc G-Home cho rằng, bất cứ thị trường nào cũng tuân theo quy luật cung cầu. Khi cung cấp được nguồn cung đầy đủ và bền vững, nguồn cầu sẽ ổn định, giúp cân bằng và kéo giá bất động sản về mức hợp lý hơn.

Tuy nhiên, để phát triển cân bằng và bền vững, cần tính đến việc sau đề án 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội sẽ như thế nào. Các thế hệ tiếp theo vẫn tiếp tục lớn lên, nếu chỉ dừng lại ở 1 triệu căn hộ, thế hệ sau sẽ gặp khó khăn.

Ông Nguyễn Hoàng Nam đề xuất phương án, sự hỗ trợ của Nhà nước đối với nhà ở xã hội không nên để người dân bán sau 5 năm mà không phải nộp lại gì. Sự hỗ trợ nên dành cho giai đoạn ban đầu khi người trẻ đang khó khăn, thông qua việc không thu tiền sử dụng đất, giảm 5% thuế VAT và ưu đãi vay ngân hàng. Khi căn hộ được chuyển nhượng, nghĩa là người dân đã thoát nghèo thành công và không cần trợ giúp nữa, họ cần trả lại cho Nhà nước 5% thuế và tiền sử dụng đất theo giá thời điểm hiện tại. Như vậy, chúng ta luôn có nguồn vốn để phát triển thêm các dự án mới. Ví dụ, sau 14 dự án này, chúng ta lại có nguồn lực tương đương 10 dự án khác để phát triển tiếp theo.

Cũng theo ông Nguyễn Hoàng Nam, ngay cả việc thừa kế cũng vậy, nếu thế hệ sau của người mua nhà ở xã hội vẫn thuộc đối tượng được hưởng chính sách thì có thể cho thừa kế; nếu không, phải trả lại để Nhà nước hỗ trợ những người khác ở thế hệ tiếp theo đang khó khăn hơn. Tôi nghĩ đây là chính sách công bằng, giúp thị trường ổn định, bền vững và giúp các thế hệ tiếp theo có niềm tin vào chính sách của Đảng và Nhà nước.

Cần phát triển nhà ở xã hội theo cơ chế bền vững

Ông Nguyễn Hoàng Nam, Tổng Giám đốc G-Home cho rằng, thị trường bất động sản luôn vận hành theo quy luật cung - cầu. Khi nguồn cung được bổ sung đầy đủ và bền vững, cung - cầu sẽ dần cân bằng, qua đó góp phần đưa giá nhà về mức hợp lý hơn.

Tuy nhiên, theo ông Nam, điều quan trọng không chỉ là hoàn thành Đề án xây dựng ít nhất 1 triệu căn nhà ở xã hội mà còn phải chuẩn bị nguồn lực cho giai đoạn tiếp theo. Nhu cầu nhà ở sẽ tiếp tục gia tăng khi các thế hệ trẻ bước vào thị trường lao động và cần có cơ hội tiếp cận nhà ở với chi phí phù hợp.

Ông Nam đề xuất chính sách hỗ trợ nhà ở xã hội cần được thiết kế theo hướng tạo nguồn lực quay vòng. Trong giai đoạn đầu, Nhà nước hỗ trợ người dân thông qua miễn tiền sử dụng đất, ưu đãi thuế và tín dụng. Khi người mua chuyển nhượng căn hộ hoặc không còn thuộc diện được hỗ trợ, cần có cơ chế hoàn trả phần ưu đãi đã được hưởng để tái đầu tư phát triển các dự án nhà ở xã hội mới.

Tương tự, đối với trường hợp thừa kế, nếu người thừa kế vẫn thuộc đối tượng được hưởng chính sách thì tiếp tục sử dụng; ngược lại, phần hỗ trợ của Nhà nước cần được hoàn trả để bổ sung nguồn lực cho các đối tượng đủ điều kiện khác.

Theo ông Nam, cơ chế này sẽ giúp duy trì nguồn lực phát triển nhà ở xã hội một cách bền vững, đồng thời củng cố niềm tin của người dân vào chính sách của Đảng và Nhà nước.

Phát triển đồng bộ các phân khúc nhà ở, mở rộng cơ hội an cư

Theo ông Bùi Tiến Thành, Trưởng phòng Phát triển đô thị (Sở Xây dựng Hà Nội), Hà Nội cần phát triển đồng bộ các phân khúc nhà ở để đáp ứng nhu cầu của từng nhóm dân cư.

Trong đó, nhà ở thương mại cao cấp phục vụ nhóm khách hàng có khả năng chi trả cao; nhà ở thương mại đáp ứng nhu cầu của người có thu nhập trung bình; còn nhà ở xã hội hướng tới người thu nhập thấp, lao động trẻ và nguồn nhân lực chất lượng cao chưa đủ điều kiện tiếp cận nhà ở thương mại.

Bên cạnh hình thức mua, thành phố cần phát triển đa dạng mô hình thuê và thuê mua nhà ở xã hội, giúp người dân có thêm lựa chọn phù hợp với khả năng tài chính. Đây cũng là định hướng Hà Nội đang tập trung triển khai.

Theo ông Thành, khi mỗi nhóm đối tượng đều có nguồn cung phù hợp, thị trường sẽ dần cân bằng, góp phần ổn định giá nhà. Thực tế, cùng với sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ và việc triển khai đồng bộ tại Hà Nội cũng như nhiều địa phương, thị trường bất động sản đã xuất hiện những tín hiệu tích cực, giá nhà có xu hướng hạ nhiệt.

"Quan trọng hơn cả, người dân sẽ có thêm cơ hội sở hữu hoặc thuê được một căn nhà phù hợp với khả năng tài chính, từ đó yên tâm an cư, lập nghiệp và đóng góp cho sự phát triển kinh tế - xã hội của Thủ đô", ông Bùi Tiến Thành chia sẻ.