Phát huy tình làng nghĩa xóm trong công tác hòa giải, giữ bình yên khu dân cư

Kiên trì tháo gỡ mâu thuẫn từ sớm

Với khoảng 1.386 hộ dân, hơn 5.500 nhân khẩu, Thanh Trí là một trong những thôn có mật độ dân cư đông bậc nhất xã Kim Anh. Người dân chủ yếu sinh sống bằng nghề nông nghiệp, đời sống cộng đồng gắn bó, tình hình an ninh trật tự trên địa bàn cơ bản ổn định, không phát sinh điểm nóng hay vấn đề phức tạp.

Trong môi trường dân cư đông đúc, những va chạm trong sinh hoạt, quan hệ gia đình, hàng xóm hoặc liên quan đến đất đai là điều khó tránh khỏi. Bởi vậy, công tác hòa giải ở khu dân cư không chỉ là giải quyết những bất đồng cụ thể, mà còn có ý nghĩa quan trọng trong phòng ngừa tranh chấp, giữ gìn sự bình yên và xây dựng khối đại đoàn kết.

Ông Dương Văn Hiệp, Bí thư Chi bộ, Trưởng ban Công tác mặt trận, Tổ trưởng Tổ hòa giải thôn Thanh Trí cho rằng, muốn làm tốt công tác hòa giải, các thành viên phải gần gũi, bám sát nhân dân, thường xuyên cập nhật kiến thức, nắm vững quy định pháp luật để giải thích, vận động và thuyết phục người dân hiệu quả.

“Các thành viên tổ hòa giải luôn xác định phải chủ động bám sát địa bàn, thường xuyên tiếp xúc, lắng nghe tâm tư, tình cảm của người dân để kịp thời phát hiện những mâu thuẫn phát sinh, từ đó có phương án giải quyết ngay từ đầu. Việc phát hiện những mâu thuẫn nảy sinh trong cư dân từ sớm giữ vai trò quyết định trong việc thành công của công tác hòa giải, nếu để mâu thuẫn tích tụ kéo dài thì việc hòa giải càng trở nên khó khăn hơn”, ông Dương Văn Hiệp nói.

Giữ tình làng nghĩa xóm từ một vụ tranh chấp đất đai

Thực tế tại Thanh Trí cho thấy, hòa giải thành công không chỉ phụ thuộc vào sự thiện chí của các bên, mà còn đòi hỏi sự kiên trì, khéo léo và trách nhiệm của những người đứng ra kết nối, tháo gỡ bất đồng.

Một trong những câu chuyện điển hình là vụ tranh chấp đất đai giữa hai gia đình trong thôn. Tháng 7-2026, bà Nguyễn Thị Nụ làm đơn trình báo chính quyền về việc gia đình ông Phan Văn Triệu xây tường rào lấn sang đất nhà bà (tên các nhân vật trong sự việc này đã thay đổi).

Tiếp nhận vụ việc, Tổ hòa giải thôn Thanh Trí nhận thấy hai gia đình vốn là hàng xóm gần gũi, nhưng nay nảy sinh mâu thuẫn. Những va chạm nhỏ trong đời sống sinh hoạt có thể đã tích tụ theo thời gian, khiến bất đồng trở nên căng thẳng. Nếu không kịp thời tháo gỡ, tranh chấp không chỉ dừng lại ở ranh giới đất đai mà còn có nguy cơ làm tổn thương tình cảm láng giềng.

Thay vì chỉ tập trung vào việc phân định đúng sai, các thành viên tổ hòa giải trực tiếp đến gặp gỡ từng gia đình, tìm hiểu nguyên nhân, phân tích những mặt tích cực và hạn chế trong ứng xử của mỗi bên. Mục tiêu đặt ra là giúp các gia đình nhìn nhận vấn đề thấu đáo hơn, biết nhường nhịn, thông cảm và bỏ qua những điều không đáng, giữ lại tình làng nghĩa xóm.

“Tổ hòa giải thôn Thanh Trí đã trực tiếp đến gặp gỡ các gia đình, tìm hiểu các nguyên nhân, sau đó tiến hành vận động và phân tích để hai bên nhìn nhận rõ những mặt tích cực và cả những hạn chế của mỗi bên trong mối quan hệ với hàng xóm láng giềng. Mục tiêu để các bên nhường nhịn, thông cảm bỏ qua cho nhau những điều không nên không phải, giữ lại tình làng nghĩa xóm”, ông Dương Văn Hiệp cho biết.

Quá trình hòa giải không diễn ra thuận lợi ngay từ đầu. Các thành viên tổ hòa giải phải nhiều lần đi lại, gặp gỡ, giải thích, vận động. Có thời điểm, sự căng thẳng giữa hai gia đình khiến những người làm công tác hòa giải tưởng chừng khó có thể tiếp tục.

Nhìn nhận mặt tích cực trong kinh nghiệm ứng xử của người xưa “bán anh em xa mua láng giềng gần”, tổ hòa giải xem quan niệm này là “chìa khóa” để kiên trì thuyết phục, tìm cách tháo gỡ mâu thuẫn giữa hai bên. Đến tháng 8-2026, hai gia đình đã nhận thức rõ những thiệt thòi nếu tranh chấp kéo dài, họ quyết định bỏ qua hiềm khích, cùng nhau hàn gắn tình cảm hàng xóm.

Am hiểu pháp luật, lấy sự đồng thuận làm đích đến

Theo ông Dương Văn Hiệp, Tổ trưởng Tổ hòa giải, thế mạnh của thôn Thanh Trí là cư dân vốn có lối sống chan hòa, trọng tình trọng nghĩa, tương thân tương ái, sẵn sàng giúp đỡ nhau. Đây chính là nền tảng quan trọng để tổ hòa giải vận dụng trong quá trình giải quyết mâu thuẫn.

Tuy nhiên, tình cảm và sự gần gũi thôi chưa đủ, người làm công tác hòa giải còn phải hiểu biết pháp luật trên nhiều lĩnh vực như đất đai, tài nguyên môi trường, hôn nhân và gia đình… để có cơ sở giải thích, hướng dẫn người dân nhận thức đúng quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của mình.

“Khi những hiềm khích nhỏ nhặt không được thông cảm bỏ qua cho nhau, không chỉ gãy đổ tình cảm xóm giềng, mà có khả năng hai bên sẽ phải đưa nhau ra tòa thì sẽ mất mát nhiều thứ - thời gian, tiền bạc, tâm trí, sức khỏe cũng hao mòn vì theo đuổi các tranh chấp, thậm chí ngay trong gia đình của mỗi bên cũng vì “kiện tụng” mà dẫn đến rạn nứt, sứt mẻ, hậu quả của sự đánh đổi này là rất lớn”, ông Dương Văn Hiệp phân tích.

Từ thực tiễn cho thấy, hòa giải ở cơ sở không đơn thuần là giải quyết những bất đồng, mà còn là phương thức gìn giữ các mối quan hệ xã hội, hạn chế những tổn thương không đáng có và xây dựng nền tảng đoàn kết từ mỗi gia đình, từng ngõ xóm.

Khi người làm công tác hòa giải thực sự gần dân, hiểu dân, có kiến thức pháp luật và đủ kiên trì để kết nối những bên đang bất đồng, những mâu thuẫn có thể trở thành cơ hội để cộng đồng hiểu nhau hơn. Đó cũng là cách giữ gìn bình yên khu dân cư bằng sức mạnh của tình người, sự đồng thuận và trách nhiệm cộng đồng.