Phát huy sức mạnh các thành viên trong "ngôi nhà chung" Mặt trận

Ủy viên Đoàn Chủ tịch, Trưởng ban Tổ chức, Kiểm tra Cơ quan Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Nông Thị Mai Huyền; Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội Bùi Huyền Mai; Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội Trần Thị Phương Hoa chủ trì hội thảo.

Không chỉ là “cánh tay nối dài”

Phát biểu đề dẫn, Trưởng ban Tổ chức, Kiểm tra Cơ quan Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Nông Thị Mai Huyền khẳng định, các tổ chức thành viên là lực lượng tạo nên bản chất và sức mạnh của MTTQ Việt Nam, là “cánh tay nối dài” của Mặt trận. Ở cấp tỉnh, hệ thống tổ chức thành viên rất đa dạng, gồm các tổ chức chính trị - xã hội, hội, hiệp hội, liên hiệp hội và các tổ chức xã hội hoạt động trên nhiều lĩnh vực. Mỗi tổ chức có đối tượng tập hợp, thế mạnh chuyên môn, phương thức hoạt động riêng, cùng với đó là mạng lưới đoàn viên, hội viên đông đảo.

Theo báo cáo của 34 tỉnh, thành phố, hiện tổng số tổ chức thành viên của MTTQ Việt Nam cấp tỉnh là 1.035 tổ chức. Đây là nguồn lực xã hội lớn, song trong bối cảnh mới, yêu cầu phát huy nguồn lực này đang đặt ra cấp thiết hơn.

Việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, cấp xã và tổ chức mô hình chính quyền địa phương 2 cấp tạo ra những thay đổi lớn. Nếu phát huy tốt mạng lưới đoàn viên, hội viên, thế mạnh chuyên sâu và khả năng tiếp cận xã hội của các tổ chức thành viên, đây sẽ là nguồn lực quan trọng giúp MTTQ Việt Nam nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động.

Vấn đề đặt ra là không chỉ là “có” tổ chức thành viên, mà quan trọng hơn là làm thế nào để mỗi tổ chức phát huy đúng thế mạnh, tham gia thực chất và tạo thành sức mạnh chung trong hệ thống Mặt trận.

Để trí thức, người dân tham gia sâu hơn vào hoạch định chính sách

Từ thực tiễn Thủ đô, TS Lê Xuân Rao, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật thành phố Hà Nội nhấn mạnh, lợi thế đặc biệt của Thủ đô khi tập trung đông đảo trường đại học, viện nghiên cứu, tổ chức khoa học - công nghệ, chuyên gia, nhà khoa học và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Theo ông Lê Xuân Rao, trong bối cảnh Hà Nội phải giải quyết ngày càng nhiều vấn đề phức tạp như quy hoạch, giao thông, môi trường, chuyển đổi số, đô thị thông minh, trí tuệ nhân tạo…, việc hoạch định chính sách cần phát huy tốt hơn vai trò của đội ngũ trí thức, chuyên gia, nhà khoa học.

Điểm đáng chú ý là cần thay đổi cách thức tham gia của trí thức: Thay vì chỉ tham vấn khi văn bản đã cơ bản hoàn thiện, cần tạo điều kiện để đội ngũ này tham gia từ sớm và xuyên suốt quá trình xây dựng, thực hiện, giám sát, đánh giá chính sách.

TS Lê Xuân Rao đề xuất tăng cường cơ chế phối hợp thường xuyên giữa MTTQ và các tổ chức thành viên trí thức; xây dựng mạng lưới chuyên gia tư vấn chính sách; chuyển từ “xin ý kiến” sang “đặt hàng bài toán”; đồng thời thiết lập cơ chế phản hồi sau phản biện, hình thành chu trình phản biện - tiếp thu - thực hiện - giám sát - đánh giá.

TS Lê Xuân Rao đề xuất nghiên cứu lựa chọn Hà Nội làm địa bàn thí điểm mô hình “Mặt trận - Liên hiệp hội - chuyên gia - chính quyền - nhân dân”, qua đó tăng khả năng kết nối và phát huy nguồn lực trí tuệ xã hội trong xây dựng, thực thi chính sách, phục vụ phát triển Thủ đô.

Ở góc độ khác, PGS.TS Bùi Thị An, Chủ tịch Hội Nữ trí thức thành phố Hà Nội, cho rằng trong bối cảnh khoa học - công nghệ, trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số và kinh tế xanh phát triển nhanh, lợi thế cạnh tranh lâu dài của Thủ đô ngày càng phụ thuộc vào chất lượng nguồn nhân lực, khả năng sáng tạo và năng lực học tập suốt đời.

Hà Nội đã được UNESCO công nhận là “Thành phố học tập toàn cầu”. Theo PGS.TS Bùi Thị An, đây mới là điểm khởi đầu. Từ thực tiễn hoạt động, bà Bùi Thị An đề nghị chuyển từ cách làm “mời trí thức đóng góp ý kiến” sang “đặt hàng trí thức giải quyết vấn đề”; xây dựng mạng lưới chuyên gia nữ thường xuyên đồng hành cùng thành phố; tạo cơ hội để những nữ trí thức giàu kinh nghiệm tiếp tục đóng góp sau khi nghỉ hưu và hỗ trợ thế hệ trẻ.

Để làm được điều đó, Hội Nữ trí thức thành phố Hà Nội đề xuất xây dựng cơ sở dữ liệu về nữ chuyên gia, nhà khoa học; hình thành mạng lưới chuyên gia nữ; tăng cường kết nối giữa nhà nước - nhà trường - viện nghiên cứu - doanh nghiệp - cộng đồng và đội ngũ trí thức; triển khai các chương trình cố vấn, truyền tri thức giữa các thế hệ. Đặc biệt, hiệu quả đóng góp của trí thức cần được nhìn từ kết quả thực tế số kiến nghị được tiếp thu, sáng kiến được áp dụng, nghiên cứu được chuyển giao và những vấn đề của người dân, doanh nghiệp, thành phố được giải quyết tốt hơn.

Đổi mới thực chất, phát huy sức mạnh tổng hợp

Tại hội thảo, các chuyên gia, nhà khoa học, đại diện các tổ chức thành viên và đại biểu tập trung làm rõ cơ sở lý luận, thực tiễn về tổ chức thành viên của MTTQ Việt Nam; đánh giá quyền, trách nhiệm và hoạt động của các tổ chức thành viên, từ đó đề xuất giải pháp phát huy hiệu quả trong mô hình tổ chức bộ máy mới...

Trao đổi tại hội thảo, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội Bùi Huyền Mai, cho rằng, việc phát huy vai trò của các tổ chức thành viên trước hết phải bắt đầu từ nhận thức đúng về vị trí, vai trò của từng tổ chức trong hệ thống Mặt trận. Khi tổ chức bộ máy được sắp xếp theo hướng cùng về “ngôi nhà chung”, phải phát huy được đặc trưng và thế mạnh riêng của từng tổ chức, qua đó quy tụ thành sức mạnh chung của nhân dân.

Theo đồng chí Bùi Huyền Mai, sức mạnh của Mặt trận cốt lõi là ở khả năng tập hợp, lắng nghe và phản ánh tiếng nói của nhân dân. Vì vậy, cùng với chức năng đoàn kết, tập hợp, giám sát và phản biện xã hội phải trở thành một phương thức quan trọng để Mặt trận thể hiện vai trò của mình trong đời sống xã hội.

Từ thực tiễn Hà Nội, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố cho biết, để nâng chất lượng giám sát, Mặt trận không chỉ dựa vào báo cáo mà còn huy động mạng lưới chuyên gia đi cơ sở, đối chiếu giữa các yếu tố như quy định pháp luật, cơ chế, chính sách đặc thù của Thủ đô và thực tiễn đời sống. Cách làm này giúp nhận diện rõ khoảng cách giữa chính sách và thực tế, từ đó kiến nghị có địa chỉ, sát vấn đề…

Một nội dung khác được đồng chí Bùi Huyền Mai nhấn mạnh là chuyển đổi số. Hà Nội đang xây dựng hệ thống Mặt trận số, kết nối với nền tảng iHanoi để tiếp nhận, xử lý phản ánh của người dân; đồng thời từng bước hình thành cơ sở dữ liệu về đoàn viên, hội viên của các tổ chức thành viên. Theo đồng chí, giá trị của dữ liệu không chỉ nằm ở việc “biết có bao nhiêu đoàn viên, hội viên”, mà quan trọng hơn là biến dữ liệu thành căn cứ hoạch định chính sách...