Phát huy giá trị di sản đường sắt gắn với phát triển kinh tế, du lịch

Đây là dịp nhìn lại truyền thống 145 năm hình thành, phát triển của ngành Đường sắt Việt Nam, đồng thời đề xuất giải pháp khai thác hiệu quả nguồn lực văn hóa, di sản phục vụ phát triển kinh tế và du lịch trong giai đoạn mới.

Từ truyền thống 145 năm đến yêu cầu phát triển mới

Năm 1881, tuyến đường sắt Sài Gòn – Mỹ Tho được khởi công, mở đầu lịch sử đường sắt tại Việt Nam. Trong quá trình hình thành và phát triển, đội ngũ công nhân hỏa xa tại các đề-pô Gia Lâm, Trường Thi, Tháp Chàm, Dĩ An… sớm giác ngộ cách mạng, tích cực tham gia phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc.

Sau Cách mạng Tháng Tám, Đường sắt Việt Nam bước sang giai đoạn mới, phục vụ sự nghiệp kiến thiết và bảo vệ Tổ quốc. Ngày 21-10-1946, cán bộ, công nhân viên hỏa xa phục vụ chuyến tàu đặc biệt đưa Chủ tịch Hồ Chí Minh từ Hải Phòng về Hà Nội. Người căn dặn ngành Hỏa xa phải đoàn kết, nỗ lực hoàn thành nhiệm vụ kiến thiết đất nước. Sự kiện này trở thành dấu mốc gắn với Ngày truyền thống ngành Đường sắt Việt Nam.

Nằm trong chuỗi hoạt động kỷ niệm 145 năm Đường sắt Việt Nam (1881-2026) và 80 năm Ngày truyền thống ngành Đường sắt (1946-2026), hội thảo do Bộ Biên tập Tạp chí Cộng sản phối hợp với Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng Tập đoàn Đường sắt quốc gia Việt Nam tổ chức.

Hội thảo dự kiến quy tụ gần 200 đại biểu là các nhà nghiên cứu, nhà khoa học, đại diện cơ quan Trung ương, địa phương, đơn vị đường sắt, cơ sở đào tạo, hiệp hội doanh nghiệp và doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực du lịch, công nghệ, công nghiệp sáng tạo.

Gắn di sản với sản phẩm du lịch và nguồn lực phát triển

Một trong những nội dung trọng tâm của hội thảo là làm rõ vị trí, vai trò của ngành Đường sắt trong phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và kết nối các vùng, miền. Các tham luận dự kiến phân tích quá trình hình thành, phát triển của ngành, tinh thần kiên cường của đội ngũ công nhân đường sắt qua các cuộc kháng chiến và trong công cuộc xây dựng đất nước.

Bên cạnh giá trị lịch sử, hội thảo tập trung đánh giá thực trạng khai thác giá trị kinh tế của di sản đường sắt, phát triển các mô hình du lịch và sản phẩm trải nghiệm. Một định hướng được đặt ra là chuyển từ tư duy vận tải hành khách thuần túy sang cung ứng dịch vụ văn hóa, trải nghiệm du lịch; đưa yếu tố văn hóa vào công tác quản trị và quy trình phục vụ khách hàng. Hiệu quả kinh tế - xã hội và khả năng lan tỏa thương hiệu của các sản phẩm du lịch đường sắt cũng sẽ được xem xét.

Các đại biểu đồng thời thảo luận giải pháp về cơ chế, chính sách, công nghệ và nguồn lực đầu tư để phát huy giá trị di sản. Trong đó, việc thu hút nguồn lực xã hội hóa, nghiên cứu mô hình hợp tác công - tư (PPP) để cải tạo, phát triển hạ tầng di sản và hạ tầng kỹ thuật đường sắt được đặt ra cùng yêu cầu xanh hóa, hiện đại hóa, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế.

Ứng dụng dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, vé điện tử cá nhân hóa và bản đồ số di sản đường sắt cũng là những hướng nghiên cứu nhằm nâng cao trải nghiệm hành khách, quản lý tài sản di sản và lưu giữ ký ức lịch sử trên nền tảng số.

Thông qua các tham luận và trao đổi, hội thảo hướng tới cung cấp luận cứ phục vụ hoạch định chính sách, góp phần khai thác hiệu quả nguồn lực văn hóa, di sản, tạo động lực phát triển kinh tế và du lịch, đồng thời lan tỏa hình ảnh người lao động đường sắt kỷ luật, tận tụy, sáng tạo, phục vụ nhân dân.