Phân quyền mạnh mẽ hơn về tổ chức bộ máy và chế độ công vụ

Việc chuyển từ cơ chế “phối hợp, xin ý kiến” sang “tự chủ, tự quyết” cho chính quyền thành phố thể hiện quan điểm tăng cường tính tự chủ, linh hoạt trong quản trị, điều hành, bảo đảm bộ máy tinh gọn, hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển Thủ đô trong giai đoạn mới.

Trao quyền tự chủ…

Điều 7 Luật Thủ đô năm 2026 quy định về nhiệm vụ, quyền hạn về tổ chức bộ máy và chế độ công vụ. Theo đó, có nhiều quy định mới về tổ chức bộ máy HĐND, UBND cấp thành phố, cấp xã. HĐND thành phố có thẩm quyền quy định tỷ lệ đại biểu HĐND hoạt động chuyên trách; số lượng, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn các ban của HĐND thành phố và HĐND cấp xã; số lượng, tiêu chí xác định số lượng đại biểu HĐND cấp xã; số lượng và cơ cấu ủy viên UBND thành phố, UBND cấp xã; quy định việc thành lập, tổ chức và hoạt động của thôn, tổ dân phố phù hợp với mức độ đô thị hóa, điều kiện thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội của Thủ đô.

HĐND thành phố cũng có thẩm quyền quy định số lượng, việc thành lập, tổ chức lại, giải thể cơ quan chuyên môn, tổ chức hành chính khác thuộc phạm vi quản lý của thành phố; quyết định thay đổi tên gọi, điều chỉnh chức năng của các cơ quan chuyên môn, tổ chức hành chính khác thuộc phạm vi quản lý của thành phố.

Đối với các đơn vị sự nghiệp công lập thuộc phạm vi quản lý của thành phố, HĐND thành phố có thẩm quyền quy định việc thành lập, tổ chức lại, giải thể, chế độ tự chủ về tổ chức bộ máy, nhân sự, tài chính và việc thực hiện nhiệm vụ; quy định việc thuê, tuyển dụng, bổ nhiệm người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập và doanh nghiệp nhà nước thuộc phạm vi quản lý của thành phố.

Luật sư Nguyễn Trung Tiệp (Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội) lưu ý, điểm mới là Luật Thủ đô năm 2026 trao quyền cho HĐND thành phố tự chủ trong: Vị trí việc làm, biên chế, quản lý, sử dụng công chức, viên chức. HĐND thành phố được quyết định biên chế các cơ quan trong hệ thống chính quyền của thành phố thay vì phụ thuộc vào khung định mức chung của Trung ương như Luật Thủ đô năm 2024; quy định vị trí việc làm công chức, viên chức thuộc phạm vi quản lý của thành phố; quy định đột phá theo nguyên tắc “người đứng đầu cơ quan, đơn vị trực tiếp sử dụng công chức, viên chức thực hiện tuyển dụng, đánh giá”. Luật cũng tiếp tục giao HĐND thành phố quy định chính sách về thu nhập đối với cán bộ, công chức, viên chức và người lao động hưởng lương từ ngân sách các cấp của thành phố.

Được quy định cơ chế phát huy dân chủ ở cơ sở

Việc được phân quyền quy định chính sách về thu nhập của cán bộ, công chức, viên chức và người lao động hưởng lương từ ngân sách các cấp của thành phố giúp họ bảo đảm đời sống, yên tâm công tác, cống hiến lâu dài, có hiệu quả cho sự phát triển Thủ đô.

Luật Thủ đô năm 2026 giao HĐND thành phố có thẩm quyền quy định nội dung chi từ nguồn thực hiện chính sách tiền lương của thành phố (Điểm a, Khoản 5, Điều 21) và không quy định cứng tổng mức chi nguồn cải cách tiền lương không vượt quá 0,8 lần quỹ lương cơ bản của cán bộ, công chức, viên chức thuộc phạm vi quản lý của thành phố như trong Luật Thủ đô năm 2024. Bên cạnh đó là những quy định về tăng cường cơ chế tự quản tại địa phương.

Cụ thể, UBND thành phố được quy định cơ chế, biện pháp phát huy dân chủ ở cơ sở, huy động sự tham gia của người dân trong quản trị địa phương; cơ chế khoán việc và cơ chế khác để phát huy vai trò tự quản của thôn, tổ dân phố (Điểm b, Khoản 2, Điều 7); quy định chính sách, biện pháp tổ chức thực hiện nền hành chính số và công vụ số.

Cũng theo luật sư Nguyễn Trung Tiệp, Luật Thủ đô năm 2026 đã cụ thể hóa chính sách thu hút và đãi ngộ nhân lực chất lượng cao một cách toàn diện, đồng bộ. Luật không chỉ đề cập đến chính sách thu nhập mà còn mở rộng sang các chính sách về tiền lương, tiền thưởng, nhà ở, điều kiện làm việc, cơ chế đặc thù đối với chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý và các đối tượng có trình độ cao. Đây là một bước tiến rất quan trọng so với quy định hiện hành.

Thực tiễn cho thấy, việc thu hút nhân tài không thể chỉ dựa vào một yếu tố đơn lẻ, mà cần một hệ thống chính sách tổng thể, bao gồm cả điều kiện sống, môi trường làm việc và cơ hội phát triển nghề nghiệp. Các chính sách này sẽ tạo một môi trường hấp dẫn, giúp Hà Nội thu hút và giữ chân được nguồn nhân lực chất lượng cao trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt giữa các địa phương và giữa khu vực công với khu vực tư.

“

Tại kỳ họp thứ tư (khai mạc hôm nay, ngày 12-6), HĐND thành phố Hà Nội khóa XVII dự kiến xem xét, thông qua 56 nội dung, trong đó có 50 nội dung triển khai thi hành Luật Thủ đô năm 2026 với nhiều nghị quyết liên quan đến tổ chức bộ máy và chế độ công vụ.