Phấn đấu khởi công Vành đai 5 - Vùng Thủ đô trong quý III-2027

Đầu tư trước 116km, chuẩn bị đồng bộ mặt bằng

Đại diện Ban Quản lý dự án Thăng Long cho biết đang phối hợp với các cơ quan, địa phương liên quan lấy ý kiến, hoàn thiện dự thảo Nghị quyết của Chính phủ triển khai Nghị quyết số 38/2026/QH16 của Quốc hội về chủ trương đầu tư dự án Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội. Dự kiến, dự thảo Nghị quyết của Chính phủ được hoàn thiện trong tháng 9-2026 và trình cấp có thẩm quyền trong tháng 10-2026.

Theo phương án được xác định, giai đoạn 2026-2030 sẽ bố trí gần 61.400 tỷ đồng để đầu tư khoảng 116km tuyến chính cao tốc qua 4 địa phương, gồm Ninh Bình, Hưng Yên, Hải Phòng và Bắc Ninh. Đây là khu vực được xác định có vai trò động lực phát triển kinh tế, đồng thời có khả năng kết nối với các tuyến cao tốc Cầu Giẽ - Ninh Bình và Hà Nội - Bắc Giang.

Việc ưu tiên đầu tư đoạn tuyến phía Đông được kỳ vọng tạo thêm trục giao thông liên kết vùng, phân luồng phương tiện từ xa, góp phần giảm áp lực giao thông cho Hà Nội và phát huy hiệu quả các tuyến đường cao tốc đã được đầu tư. Các đoạn còn lại sẽ được nghiên cứu, huy động nguồn lực phù hợp để từng bước hoàn thành toàn tuyến dài khoảng 349km, đi qua Hà Nội và 6 địa phương: Ninh Bình, Hưng Yên, Hải Phòng, Bắc Ninh, Thái Nguyên và Phú Thọ.

Dự án được triển khai theo hình thức đầu tư công. Tuyến chính cao tốc có quy mô hoàn chỉnh 6 làn xe, cùng hệ thống đường song hành được đầu tư đồng bộ, đồng thời. Tại mỗi địa phương, dự án dự kiến được tổ chức thành 3 dự án thành phần, gồm: bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; xây dựng tuyến chính; xây dựng đường song hành.

Trong đó, ngân sách Trung ương bố trí vốn đầu tư tuyến chính và công tác giải phóng mặt bằng phục vụ tuyến chính. Ngân sách địa phương bảo đảm vốn đầu tư đường song hành và giải phóng mặt bằng đường song hành. Cách tổ chức này đòi hỏi các địa phương phải chủ động cân đối nguồn lực, triển khai công tác chuẩn bị mặt bằng song song với quá trình hoàn thiện hồ sơ dự án.

Sau khi Nghị quyết của Chính phủ được ban hành, cơ quan chủ quản sẽ làm việc với Bộ Tài chính để bố trí vốn chuẩn bị đầu tư, đồng thời tuyển chọn tư vấn lập dự án. Theo tính toán, thời gian chuẩn bị dự án khoảng 4-6 tháng. Nếu các phần việc được triển khai đồng thời, cơ quan chức năng phấn đấu khởi công dự án trong quý III-2027, thậm chí có thể sớm hơn.

Để bảo đảm mục tiêu này, công tác giải phóng mặt bằng phải được chuẩn bị từ sớm. Dự kiến, tại thời điểm khởi công, các dự án cần có khoảng 50-70% mặt bằng sạch; toàn bộ công tác giải phóng mặt bằng phải hoàn thành trước quý II-2028.

Hai vấn đề đang được xác định cần tập trung xử lý là dự án BOT (xây dựgng - kinh doanh - chuyển giao) cầu Thái Hà nằm trong phạm vi đường song hành và việc bố trí vốn giải phóng mặt bằng đường song hành tại các địa phương. Nếu không được tháo gỡ kịp thời, những nội dung này có thể ảnh hưởng đến tính đồng bộ của dự án, nhất là khi tuyến chính và đường song hành được triển khai cùng thời điểm.

Phát huy cơ chế đặc thù, linh hoạt huy động vốn

Một điểm đáng chú ý của dự án Vành đai 5 là việc áp dụng cơ chế đặc thù về huy động và phân bổ nguồn lực. Đây là dự án đường bộ đầu tiên được nghiên cứu áp dụng cơ chế chia sẻ nguồn thu từ phát triển các khu đô thị, khu chức năng xung quanh tuyến giữa Trung ương và địa phương.

Cơ chế này được kỳ vọng tạo thêm nguồn lực đầu tư, đồng thời gắn phát triển hạ tầng giao thông với khai thác hiệu quả giá trị đất đai và không gian phát triển hai bên tuyến. Đối với các đoạn tuyến chưa được bố trí vốn từ ngân sách Trung ương, cơ chế đặc thù cũng cho phép nghiên cứu chuyển đổi hình thức đầu tư dự án thành phần mà không phải thực hiện lại thủ tục quyết định chủ trương đầu tư.

Mặc dù dự án tổng thể được xác định là đầu tư công, các dự án thành phần có thể được xem xét áp dụng hình thức BT (xây dựng - chuyển giao) hoặc BOT, tùy thuộc khả năng huy động vốn và điều kiện thực tế. Đây là cơ sở để các địa phương chủ động nghiên cứu phương án đầu tư phù hợp, giảm áp lực cho ngân sách, đồng thời đẩy nhanh tiến độ triển khai những đoạn tuyến có điều kiện.

Bên cạnh đó, UBND cấp tỉnh được quyết định việc thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đối với khu vực bãi đổ chất thải xây dựng. Quy định này được kỳ vọng giúp rút ngắn thời gian xử lý thủ tục, chủ động bố trí bãi đổ thải và bảo đảm điều kiện thi công trong quá trình triển khai dự án.

Đại diện Ban Quản lý dự án Thăng Long cho rằng, các cơ chế đặc thù đã được nghiên cứu tương đối kỹ, có phạm vi bao quát nhiều vấn đề thường phát sinh tại các dự án giao thông trọng điểm. Nếu được triển khai thống nhất, các cơ chế này sẽ góp phần tháo gỡ vướng mắc về nguồn vốn, giải phóng mặt bằng, vật liệu xây dựng và tổ chức đầu tư, qua đó tạo điều kiện đẩy nhanh tiến độ dự án.

Tuy nhiên, để cơ chế thực sự phát huy hiệu quả, các bộ, ngành và địa phương cần sớm cụ thể hóa trách nhiệm, tiến độ và nguồn lực thực hiện. Trong đó, việc hoàn thiện hồ sơ, xác định phạm vi giải phóng mặt bằng, rà soát các nút giao, chuẩn bị nguồn vật liệu, bãi đổ thải và xử lý các dự án có liên quan phải được thực hiện đồng bộ, tránh tình trạng tuyến chính triển khai trước nhưng các hạng mục kết nối chưa sẵn sàng.

“

Theo chủ trương được Quốc hội thông qua, dự án đường Vành đai 5 Vùng Thủ đô Hà Nội có tổng chiều dài khoảng 349km thuộc địa phận 7 tỉnh, thành phố: Hà Nội, Ninh Bình, Hưng Yên, Hải Phòng, Bắc Ninh, Thái Nguyên, Phú Thọ; hình thức đầu tư công.
Sơ bộ tổng mức đầu tư của dự án là 288.268 tỷ đồng.
Theo kế hoạch, dự án được chuẩn bị đầu tư từ năm 2026; thực hiện từ năm 2027; phấn đấu hoàn thành toàn tuyến trước năm 2035. Trong đó, các dự án thành phần sử dụng ngân sách trung ương được cân đối vốn giai đoạn 2026 - 2030 (116km) cơ bản hoàn thành năm 2030, đưa vào vận hành, khai thác năm 2031.
Các dự án thành phần sử dụng vốn ngân sách địa phương, các địa phương căn cứ khả năng cân đối vốn, chủ động triển khai thực hiện.