Phân cấp, ủy quyền: "Chìa khóa" nâng cao hiệu lực, hiệu quả trong quản trị

Khi phân cấp gắn với giao quyền, giao nguồn lực, chuẩn hóa quy trình, hiệu quả quản trị không chỉ được thể hiện ở tiến độ giải quyết công việc mà còn bằng chi phí xã hội được tiết kiệm và mức độ hài lòng ngày càng cao của người dân, doanh nghiệp.

Đẩy mạnh phân cấp, nâng cao hiệu quả giải quyết công việc

Sau hơn một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Hà Nội tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho các địa phương, gắn với đổi mới tư duy quản trị, cải cách hành chính, chuyển đổi số, nâng cao kỷ luật, kỷ cương hành chính và trách nhiệm người đứng đầu.

Tinh thần được thành phố xác định là “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”, trong đó những nhiệm vụ thuộc cấp nào gần dân, sát dân, giải quyết hiệu quả nhất thì giao cấp đó thực hiện. Từ tháng 3-2026, thành phố tiếp tục giao các sở, ngành, xã, phường đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền và nâng cao hiệu quả giải quyết thủ tục hành chính trên địa bàn.

Để cụ thể hóa chủ trương này, Hà Nội đã rà soát toàn diện 2.007 nhiệm vụ quản lý nhà nước thuộc 14 lĩnh vực. Sau khi thực hiện phân cấp, ủy quyền, tổng số nhiệm vụ cấp xã phải thực hiện là 926 nhiệm vụ. Thành phố đồng thời triển khai 661 thủ tục hành chính được ủy quyền từ thành phố và các sở, ngành xuống cơ sở, tạo điều kiện để người dân và doanh nghiệp giải quyết công việc ngay tại địa phương.

Theo Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội Nguyễn Ngọc Tú, sau một năm triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Hà Nội đã thực hiện tốt chủ trương về sắp xếp đơn vị hành chính, tinh gọn bộ máy và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị nhà nước. Thực tiễn triển khai cho thấy phân cấp, ủy quyền không chỉ là giải pháp đổi mới tổ chức bộ máy mà còn trở thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, tạo nền tảng để thành phố hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng GRDP 2 con số trong giai đoạn 2026-2030.

Hiệu quả của phân cấp, ủy quyền vì thế được thể hiện trước hết ở khả năng giải quyết công việc nhanh hơn, ngay tại địa phương; đồng thời giảm chi phí và tạo thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp. Đây cũng là cơ sở để nâng cao tính chủ động của cấp cơ sở trong thực hiện nhiệm vụ. Kết quả bước đầu cho thấy tác động trực tiếp của việc đưa nhiệm vụ về gần dân. Thời gian giải quyết công việc được rút ngắn từ 3 đến 5 ngày; tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng hạn và trước hạn đạt 95,77%.

Từ ngày 1-7-2025 đến 31-1-2026, thành phố đã giải quyết hơn 2,26 triệu hồ sơ hành chính thông qua cơ chế phân cấp, ủy quyền, tiết kiệm khoảng 63,5 tỷ đồng chi phí xã hội. Riêng 4 tháng đầu năm 2026, tiếp tục tiết kiệm trên 37 tỷ đồng cho người dân và doanh nghiệp. Đáng chú ý, việc ủy quyền nhiều thủ tục trong các lĩnh vực đất đai, xây dựng, đầu tư và đăng ký kinh doanh đã góp phần rút ngắn quy trình xử lý, giảm chi phí tuân thủ, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh và nâng cao mức độ hài lòng của người dân.

Chuẩn hóa quy trình, kết nối dữ liệu để phân cấp thực chất

Việc đưa nhiệm vụ về cơ sở đặt ra yêu cầu đồng thời phải bảo đảm điều kiện để cấp được giao có thể thực hiện hiệu quả. Vì vậy, Hà Nội đang tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền gắn với chuẩn hóa quy trình, số hóa hồ sơ và kết nối dữ liệu.

Theo Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội Cù Ngọc Trang, sau một năm triển khai, chuyển đổi số không còn là nhiệm vụ kỹ thuật đơn lẻ mà đã trở thành nền tảng cho hoạt động quản trị trong bộ máy mới. Dữ liệu được xác định là hạ tầng thiết yếu, phục vụ không chỉ công tác quản lý, điều hành mà còn kết nối chính quyền thành phố với 126 xã, phường và cung cấp dịch vụ công cho người dân. Thành phố đã hình thành nhiều nền tảng dữ liệu quan trọng, từng bước số hóa và kết nối các cơ sở dữ liệu chuyên ngành, hỗ trợ giải quyết gần 4 triệu hồ sơ thủ tục hành chính mỗi năm; đồng thời ban hành khung kiến trúc số và kiến trúc dữ liệu thống nhất.

Cùng với đó, Hà Nội đã thiết lập hệ thống quản lý, giải quyết nhiệm vụ tập trung, thống nhất, xuyên suốt từ thành phố đến cơ sở theo bốn khối, đồng thời kết nối với trung ương. Hệ thống không gian làm việc HanoiWork và nền tảng tương tác số iHanoi được triển khai, tạo kênh để chính quyền tiếp nhận ý kiến, phản ánh của người dân.

Chia sẻ tại Hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền 3 cấp do Bộ Chính trị tổ chức, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng cho biết, Hà Nội đặc biệt chú trọng thực hiện phân cấp, phân quyền theo nguyên tắc "việc gì cấp dưới làm tốt thì giao triệt để"; giao việc phải đi đôi với giao quyền, giao nguồn lực, hướng dẫn và đồng hành, không khoán trắng.

Hiện thành phố đang thực hiện 1.311 nhiệm vụ được Trung ương phân cấp, phân quyền, trong đó giao cấp xã thực hiện 1.070 nhiệm vụ. Toàn bộ các nhiệm vụ sau phân cấp đều được chuẩn hóa quy trình, góp phần nâng cao tính thống nhất trong tổ chức thực hiện và tạo điều kiện để cấp cơ sở chủ động hơn trong giải quyết công việc.

Bên cạnh đó, xây dựng nền hành chính hiện đại trên nền tảng chuyển đổi số và dữ liệu được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Thành phố đã thiết lập hệ thống quản lý, giải quyết nhiệm vụ tập trung, thống nhất, xuyên suốt từ thành phố đến cơ sở theo bốn khối, đồng thời kết nối với Trung ương. Đến nay, thành phố đã cung cấp 2.077 dịch vụ công, trong đó có 1.118 thủ tục đủ điều kiện thực hiện trực tuyến toàn trình và 34 thủ tục cung cấp thông tin trực tuyến. Những kết quả này góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy hành chính, tạo thuận lợi hơn cho người dân và doanh nghiệp trong quá trình giải quyết thủ tục hành chính.

Về năng lực quản trị, việc phân cấp, phân quyền cùng mô hình mới đã tạo điều kiện để thành phố chủ động quyết định nhiều vấn đề quan trọng của Thủ đô, như ban hành các văn bản quy định chi tiết Luật Thủ đô năm 2026, xây dựng quy hoạch tầm nhìn 100 năm, từng bước giải quyết những tồn tại kéo dài về giải phóng mặt bằng, các dự án chậm tiến độ, khắc phục các điểm nghẽn và triển khai nhiều dự án quy mô lớn.

Đối với mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, việc xóa bỏ tầng nấc trung gian, đẩy mạnh cải cách hành chính đã góp phần tạo lập môi trường thuận lợi cho đầu tư và phát triển. Tổng sản phẩm trên địa bàn thành phố năm 2025 và 6 tháng đầu năm 2026 đạt mức cao nhất trong nhiều năm qua. Kinh tế số tiếp tục chiếm tỷ trọng cao; chỉ số thương mại điện tử, thu ngân sách 6 tháng đầu năm đều đạt kết quả tích cực, trong khi tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công đạt trên 50%.

Có thể thấy, từ cải cách thủ tục hành chính đến xử lý những vấn đề lớn của Thủ đô, phân cấp, ủy quyền đang mở ra cách thức quản trị chủ động hơn cho Hà Nội. Khi quyền hạn và trách nhiệm được đặt đúng cấp, cùng với nền tảng dữ liệu và chuyển đổi số, đây sẽ là cơ sở quan trọng để thành phố tiếp tục khơi thông nguồn lực, nâng cao năng lực điều hành và thúc đẩy phát triển trong giai đoạn 2026-2030.