Sáng 20-11, tiếp tục chương trình kỳ họp thứ hai (đợt 2), Quốc hội đã biểu quyết thông qua Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi).

Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi) thay thế Luật Nuôi con nuôi năm 2010 gồm 4 chương, 31điều . Luật có nhiều điểm mới, tiến bộ nhằm bảo vệ tối đa quyền lợi của trẻ em và phù hợp với thực tiễn quản lý hiện nay.
Luật quy định mở rộng đối tượng được nhận làm con nuôi và làm rõ khái niệm pháp lý. Trong đó, nâng độ tuổi người được nhận làm con nuôi: Đối với trường hợp nuôi con nuôi trong phạm vi gia đình, độ tuổi được nhận làm con nuôi được mở rộng lên người dưới 18 tuổi, thay vì giới hạn chung dưới 16 tuổi như trước đây.
Luật bổ sung khái niệm "Trẻ em không nơi nương tựa", quy định cụ thể các trường hợp trẻ em có cha, mẹ đẻ nhưng cha, mẹ mất tích, mất năng lực hành vi dân sự, đang chấp hành hình phạt tù, cai nghiện bắt buộc, bị hạn chế quyền làm cha mẹ hoặc trẻ em bị tạm thời cách ly khỏi cha mẹ.
Luật lần đầu tiên đưa khái niệm "ghép trẻ" và quy định nguyên tắc thực hiện khách quan, đánh giá toàn diện sự phù hợp giữa người nhận nuôi và trẻ. Đặc biệt, ưu tiên ghép các trẻ là anh, chị, em ruột cho cùng một gia đình hoặc cùng địa phương, quốc gia để duy trì liên hệ.
Trẻ em từ đủ 7 tuổi trở lên phải có sự đồng ý bằng văn bản khi được nhận làm con nuôi (giảm từ mức đủ 9 tuổi so với Luật hiện hành). Trẻ và cha mẹ đẻ có quyền thay đổi ý kiến cho đến trước thời điểm giao nhận con nuôi.
Khẳng định quyền bất khả xâm phạm của con nuôi được biết về nguồn gốc; hồ sơ nuôi con nuôi được lưu trữ vĩnh viễn. Trường hợp trẻ bị bỏ rơi đã có cha mẹ nuôi mà sau đó tìm được cha mẹ đẻ thì không sửa lại phần cha mẹ trên giấy khai sinh hiện tại, nhưng thông tin cha mẹ đẻ sẽ được cập nhật vào hồ sơ để cung cấp khi cần.
Cha đẻ, mẹ đẻ chỉ được đồng ý cho con làm con nuôi sau khi con đã được sinh ra ít nhất 30 ngày (tăng từ 15 ngày so với trước đây) nhằm tránh những quyết định vội vàng sau sinh. Ngay cả khi việc giải quyết nuôi con nuôi có sai sót về thủ tục hoặc giấy tờ giả, cơ quan có thẩm quyền sẽ không thu hồi, hủy bỏ quyết định nếu việc đó gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến lợi ích tốt nhất của con nuôi là người chưa thành niên hoặc người mất khả năng lao động, nhận thức.
Luật cũng mở rộng trường hợp cấm nhận con nuôi. Cụ thể, bổ sung quy định cấm nhận con nuôi đối với người đã từng bị xử lý vi phạm hành chính về bạo lực gia đình, xâm hại trẻ em; hoặc từng bị kết án về các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự, tội phạm ma túy, mua bán người, xâm hại tình dục...
Bắt buộc các cơ sở trợ giúp xã hội định kỳ 6 tháng phải rà soát, đánh giá tình trạng của trẻ để đề nghị chuyển sang hình thức nuôi con nuôi, tránh để trẻ sống tập trung lâu dài ảnh hưởng đến sự phát triển. Việc không thực hiện trách nhiệm này được đưa vào nhóm các hành vi bị nghiêm cấm.
Lần đầu tiên quy định cụ thể thành phần và nhiệm vụ của người làm công tác xã hội, bao gồm cả người làm công tác bảo vệ trẻ em và văn hóa xã hội cấp xã trong suốt quá trình tư vấn tâm lý, đánh giá hoàn cảnh, tham gia ghép trẻ, hỗ trợ hòa nhập sau nhận nuôi và hỗ trợ tìm về nguồn gốc. Kinh phí này do ngân sách Nhà nước chi trả.
Dữ liệu điện tử về nuôi con nuôi trở thành một bộ phận cấu thành của Cơ sở dữ liệu hộ tịch, bảo đảm an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Luật quy định rõ ràng hơn về hệ quả pháp lý và chấm dứt nuôi con nuôi. Trường hợp việc nuôi con nuôi chấm dứt do cha nuôi, mẹ nuôi chết, con nuôi chưa thành niên vẫn được quyền thừa kế di sản của cha nuôi, mẹ nuôi theo quy định của pháp luật dân sự. Cho phép chấm dứt việc nuôi con nuôi nếu cha nuôi, mẹ nuôi bị xử lý vi phạm hành chính về bạo lực gia đình, xâm hại con nuôi hoặc trường hợp cả cha nuôi và mẹ nuôi chết, mất năng lực hành vi dân sự, đi tù, mắc bệnh hiểm nghèo không còn khả năng nuôi dưỡng.
(*) Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội.