Nữ giám đốc hợp tác xã và hành trình tạo việc làm cho người khuyết tật

Khởi nghiệp từ sự đồng cảm

Sinh ra với khiếm khuyết về vận động, chị Đinh Thị Quỳnh Nga hiểu rõ những khó khăn mà người khuyết tật phải đối mặt trong học tập, tìm kiếm việc làm và hòa nhập xã hội. Không đầu hàng số phận, chị nỗ lực học tập, tốt nghiệp Trường Đại học Sư phạm Hà Nội và trở thành giáo viên tại một cơ sở giáo dục trẻ khuyết tật ở Sóc Sơn.

Công việc giảng dạy giúp chị có điều kiện gần gũi, thấu hiểu những thiệt thòi của học sinh khuyết tật. Điều khiến chị trăn trở nhất là nhiều em sau khi hoàn thành chương trình học vẫn khó tìm được việc làm phù hợp, thiếu cơ hội tạo thu nhập và phải tiếp tục phụ thuộc vào gia đình.

Từ thực tế ấy, chị Nga nung nấu ý định xây dựng một mô hình tạo việc làm cho người khuyết tật. Với chị, giúp người khuyết tật có một nghề nghiệp phù hợp không chỉ là hỗ trợ về kinh tế mà còn tạo điều kiện để họ khẳng định khả năng, tự tin hơn trong cuộc sống.

Quyết định rời công việc giảng dạy để khởi nghiệp, chị sử dụng chính ngôi nhà của gia đình làm nơi tập hợp những người cùng cảnh ngộ, hướng dẫn họ làm các sản phẩm thủ công như hoa giấy, vàng mã, đồ mỹ nghệ và tham gia kinh doanh hoa tươi.

Những ngày đầu, điều kiện sản xuất còn thiếu thốn, quy mô nhỏ, công việc chủ yếu dựa vào sức lao động thủ công. Bên cạnh việc hướng dẫn nghề, chị Nga còn phải tìm kiếm nguyên liệu, đơn hàng và đầu ra cho sản phẩm. Tuy nhiên, những kết quả bước đầu đã tiếp thêm động lực để chị kiên trì với con đường đã lựa chọn.

Năm 2015, HTX Thủ công mỹ nghệ Trái tim hồng chính thức được thành lập tại Sóc Sơn, đánh dấu bước chuyển từ mô hình sản xuất tại gia đình sang tổ chức kinh tế tập thể. Sau quá trình phát triển, mở rộng ngành nghề, đơn vị đổi tên thành HTX Trái tim hồng Hà Nội.

Điểm đặc biệt của HTX là phần lớn người lao động có những dạng khuyết tật khác nhau, từ hạn chế vận động, khiếm thính đến khó khăn về nhận thức. Vì vậy, việc tổ chức đào tạo nghề đòi hỏi sự kiên trì và phương pháp hướng dẫn phù hợp với từng người. Để nâng cao hiệu quả đào tạo, chị Nga chủ động kết nối với các làng nghề truyền thống, mời những người thợ có kinh nghiệm trực tiếp hướng dẫn. Các công đoạn được chia nhỏ, kết hợp thao tác mẫu, hình ảnh và ký hiệu để người học dễ tiếp thu.

Trong giai đoạn đầu, HTX đã tổ chức ba lớp đào tạo nghề, giúp hơn 60 người khuyết tật có việc làm trong các lĩnh vực đan lát mây tre, làm sản phẩm từ cây phát lộc, gia công túi giấy và hàng thủ công mỹ nghệ. "Tôi tin rằng, điều người khuyết tật cần nhất không phải là sự thương hại mà là cơ hội và niềm tin. Khi được trao cơ hội phù hợp, họ hoàn toàn có thể lao động, sáng tạo, tự chủ kinh tế và còn lan tỏa giá trị, góp phần phát triển kinh tế - xã hội một cách bền vững", chị Nga chia sẻ.

Mở rộng sinh kế, đưa người khuyết tật tiếp cận kinh tế số

Sau hơn 10 năm hoạt động, dưới sự điều hành của chị Đinh Thị Quỳnh Nga, HTX Trái tim hồng Hà Nội từng bước mở rộng quy mô, đa dạng hóa ngành nghề nhằm tạo thêm cơ hội việc làm cho người khuyết tật.

Bên cạnh sản xuất các mặt hàng thủ công mỹ nghệ từ hạt gỗ, HTX còn phát triển dịch vụ photocopy, cung cấp văn phòng phẩm và một số hoạt động sản xuất, kinh doanh khác. Việc mở rộng ngành nghề giúp người lao động có thêm lựa chọn công việc phù hợp với sức khỏe, năng lực và kỹ năng.

Đến nay, HTX đã đào tạo nghề cho hơn 500 người khuyết tật và tạo việc làm cho 28 lao động. Nhiều người có thu nhập bình quân khoảng 5 triệu đồng/tháng, trường hợp có thu nhập cao đạt 8 triệu đồng/tháng.

Để duy trì hoạt động, chị Nga cùng các thành viên HTX không ngừng tìm kiếm đơn hàng, kết nối đối tác, huy động nguồn lực đầu tư cơ sở vật chất và mở rộng sản xuất. Theo chị, khó khăn đối với mô hình không chỉ là đào tạo nghề mà còn là bảo đảm công việc thường xuyên, có thị trường tiêu thụ để người lao động duy trì thu nhập ổn định.

Nhận thấy xu hướng kinh doanh trực tuyến ngày càng phát triển, chị Nga từng bước đưa công nghệ số vào hoạt động quảng bá và giới thiệu sản phẩm. Đây cũng là hướng đi nhằm mở rộng cơ hội việc làm cho người khuyết tật, thay vì chỉ tập trung vào các nghề thủ công truyền thống.

Đáng chú ý, HTX đã tổ chức lớp đào tạo kỹ năng bán hàng qua livestream cho 15 thanh niên khuyết tật, với sự tài trợ của tổ chức Humanity & Inclusion (HI) tại Việt Nam và Hội Người khuyết tật thành phố Hà Nội (DP Hanoi). Thông qua chương trình, các học viên được hướng dẫn kỹ năng giới thiệu sản phẩm, xây dựng nội dung truyền thông và sản xuất video ngắn phục vụ hoạt động kinh doanh. Đến nay, các thành viên đã tự thực hiện được gần 30 video quảng bá sản phẩm.

Trong quá trình phát triển, sự đồng hành của các tổ chức hội, trong đó có Hội Liên hiệp phụ nữ Hà Nội đã góp phần hỗ trợ HTX tiếp cận các hoạt động tập huấn, kết nối nguồn lực và phát triển sản xuất, kinh doanh. Những hoạt động này có ý nghĩa thiết thực trong việc khuyến khích phụ nữ khởi nghiệp, nhất là phụ nữ có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn.

Chị Nga mong muốn thời gian tới, các cơ quan chức năng, tổ chức và doanh nghiệp tiếp tục quan tâm hỗ trợ những mô hình kinh tế do người khuyết tật làm chủ; tạo điều kiện tiếp cận nguồn vốn ưu đãi, nâng cao kỹ năng quản lý, ứng dụng công nghệ và mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm.

Từ một giáo viên luôn trăn trở về tương lai của học sinh khuyết tật, chị Đinh Thị Quỳnh Nga đã trở thành nữ giám đốc HTX, từng bước xây dựng mô hình tạo sinh kế cho những người cùng cảnh ngộ. Hành trình ấy không chỉ thể hiện nghị lực, tinh thần dám nghĩ, dám làm của người phụ nữ trong khởi nghiệp mà còn cho thấy giá trị của kinh tế tập thể khi gắn hoạt động sản xuất, kinh doanh với trách nhiệm cộng đồng.