NSND Mạnh Tưởng – “viên ngọc quý” của sân khấu cải lương phía Bắc đã ra đi

NSND Mạnh Tưởng, tên thật là Nguyễn Đình Tưởng, sinh năm 1937 tại Hưng Yên. Ông là cháu nội của soạn giả Nguyễn Đình Nghị - nhà cách tân chèo nổi tiếng, một trong những người tiên phong hiện đại hóa nghệ thuật chèo Việt Nam đầu thế kỷ XX.

Sinh ra trong gia đình có truyền thống nghệ thuật, ngay từ lúc 5 tuổi, ông đã bước lên sân khấu trong vai Hoàng tử Cảnh, diễn cùng các nghệ sĩ nổi tiếng như vua hài Tư Liên, Kép Chánh Phẩm, Kép Hai Sinh của Đoàn chèo Việt Hùng. Sau đó, ông tiếp tục biểu diễn cùng các nghệ nhân Thanh An, Ba Bái, Nhất Chi Mai của Đoàn ca kịch An Lạc.

Tháng 7-1957, khi tỉnh Hà Đông thành lập Đoàn Cải lương Hoa Mai, nghệ sĩ Mạnh Tưởng gia nhập đoàn và được giao đảm nhiệm cương vị Phó đoàn phụ trách chuyên môn. Đến năm 1970, ông giữ chức Trưởng đoàn. Năm 1993, ông được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân và nghỉ hưu theo chế độ vào năm 1997.

Từ những năm 1970 đến giữa thập niên 1990, cái tên Hoa Mai - Mạnh Tưởng, hay Mạnh Tưởng - Hoa Mai, đã trở thành một thương hiệu quen thuộc đối với khán giả tỉnh Hà Tây cũ, gắn với một đơn vị cải lương mạnh về tổ chức, giàu chất lượng nghệ thuật. Đến nay, Đoàn Cải lương Hoa Mai thuộc Nhà hát Cải lương Hà Nội vẫn nhận được sự yêu mến của đông đảo khán giả cả nước. Trong thành công ấy có dấu ấn đậm nét của người nghệ sĩ, người thầy Mạnh Tưởng với sự tận tâm truyền nghề cho nhiều thế hệ diễn viên.

Trong giới sân khấu, NSND Mạnh Tưởng được đánh giá là một “viên ngọc quý” của sân khấu cải lương phía Bắc. Suốt hơn nửa thế kỷ hoạt động nghệ thuật, từ những năm 1950 đến đầu những năm 2000, ông thể hiện thành công nhiều dạng vai khác nhau, từ kép văn, kép võ đến các nhân vật chính diện, phản diện, bi kịch, hài kịch, vai lịch sử và hiện đại. Ông còn thành thạo vũ đạo sân khấu, thuần thục các loại binh khí như đao, cung, thương, kiếm, đồng thời sử dụng thành thạo bộ trống và đàn sến cải lương. Sự am hiểu sâu sắc cả lý luận và thực tiễn đã giúp ông trở thành một nghệ sĩ toàn diện.

Trong những năm kháng chiến chống Mỹ cứu nước, giọng ca vàng của ông nhiều lần được Đài Tiếng nói Việt Nam phát sóng, góp phần cổ vũ, động viên quân và dân cả nước. Những bài ca như “Võ Thị Thắng”, “Cây sáo trúc”, “Hoa tím chiều thu”, “Hạt lúa quê mình”... từng được đông đảo thính giả yêu mến và nhiều lần yêu cầu phát lại trên làn sóng phát thanh.

Bên cạnh sự nghiệp biểu diễn, NSND Mạnh Tưởng còn là một đạo diễn và người chuyển thể cải lương xuất sắc. Ở cương vị giảng viên Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội, ông đã đào tạo nhiều thế hệ học trò, trong đó có những người sau này trở thành Nghệ sĩ nhân dân, Nghệ sĩ ưu tú và lực lượng diễn viên nòng cốt của các nhà hát cải lương phía Bắc.

Với đồng nghiệp và học trò, NSND Mạnh Tưởng luôn là một nghệ sĩ đa tài, một người thầy mẫu mực, tận tụy với nghề và hết lòng vì sự phát triển của nghệ thuật cải lương.

Dù tuổi cao, nhưng NSND Mạnh Tưởng vẫn thường xuyên tham gia các hoạt động nghệ thuật của Hội Sân khấu Hà Nội, Hội Nghệ sĩ sân khấu Việt Nam, chia sẻ kinh nghiệm, truyền nghề và biểu diễn cho đồng nghiệp và khán giả thưởng thức.

Sự ra đi của NSND Mạnh Tưởng là mất mát lớn đối với sân khấu truyền thống Việt Nam. Những cống hiến và di sản nghệ thuật mà ông để lại sẽ tiếp tục được các thế hệ nghệ sĩ gìn giữ, phát huy.

Lễ viếng NSND Mạnh Tưởng được tổ chức vào hồi 13h30 ngày 28-7-2026 tại Nhà tang lễ Bệnh viện Đa khoa Hà Đông (số 2, phố Nguyễn Viết Xuân, phường Hà Đông, Hà Nội).