Nông nghiệp đa giá trị gắn với tái cấu trúc đô thị

Những mô hình mang lại giá trị cao

Với quy mô diện tích lên tới gần 10ha, khu nhà kính trồng hoa lan hồ điệp của Hợp tác xã Đan Hoài, xã Đan Phượng được xem là một trong những mô hình sản xuất nông nghiệp công nghệ cao lớn nhất trên địa bàn thành phố Hà Nội.

Từ một vài héc-ta ban đầu, sau hơn 12 năm đi vào hoạt động, quy mô diện tích của trang trại hoa lan liên tục tăng. Những khu nhà kính được đầu tư hệ thống máy móc, trang thiết bị hiện đại phục vụ quản lý, vận hành chu trình sản xuất theo từng giai đoạn sinh trưởng.

Bà Bùi Hường Bích, Giám đốc Hợp tác xã Đan Hoài cho biết, hiện nay đơn vị đang chăm sóc khoảng 7 vạn cây lan với hơn 20 màu hoa để phục vụ thị trường. Không chỉ mang lại giá trị kinh tế, mô hình trồng lan còn tạo việc làm ổn định cho nhiều lao động địa phương.

Nằm trên bãi bồi sông Hồng, dưới chân cầu Nhật Tân, thuộc địa phận xã Vĩnh Thanh (thành phố Hà Nội), nông trại nho do anh Vũ Văn Lực gây dựng, đang bắt đầu vào vụ với những chùm nho đen chín rộ.

Toàn bộ nông trại có diện tích 4ha, trong đó khu vườn trồng nho chiếm 2,5ha với 5 giống nho chủ đạo và 20 giống nho đang trồng thử nghiệm. Các giống nho ở đây chủ yếu là nho đen không hạt của Nhật Bản, có đặc tính phù hợp với thổ nhưỡng và thời tiết của vùng đồng bằng Bắc Bộ.

Với mục đích ban đầu chỉ trồng nho để bán, nhưng do nhiều người dân thích thú với mô hình này nên anh Lực đã mở cửa cho khách tham quan và hái nho ngay tại vườn, giúp gia đình đa dạng nguồn thu từ mô hình nông nghiệp ven đô.

Hai mô hình nông nghiệp đa giá trị theo hướng đô thị, sinh thái, du lịch trải nghiệm và ứng dụng công nghệ cao được đề cập ở trên là những lát cắt riêng trong xu thế phát triển nông nghiệp hiện nay, đã và đang ngày một trở lên phổ biến tại nhiều xã, phường của thành phố.

Thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội cho thấy, toàn thành phố hiện có hơn 400 mô hình nông nghiệp đa giá trị. Đáng chú ý, giá trị sản phẩm từ các mô hình này chiếm khoảng 40% tổng giá trị sản xuất của toàn ngành. Qua đó khẳng định nông nghiệp đa giá trị gắn với tái cấu trúc đô thị đang trở thành xu hướng chủ đạo trong quá trình chuyển đổi sang nền nông nghiệp xanh và bền vững.

Đổi mới tư duy phát triển

Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị về “Xây dựng và phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới” xác định yêu cầu nhiệm vụ: “Chuyển mạnh từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang phát triển kinh tế nông nghiệp đô thị, lấy giá trị gia tăng, chuỗi giá trị và thị trường làm trung tâm”.

Trong bối cảnh Hà Nội đang bước vào giai đoạn phát triển mới, nông nghiệp không còn là lĩnh vực sản xuất thuần túy mà đang được tái định vị trong cấu trúc kinh tế đô thị hiện đại. Từ thực tiễn và định hướng chiến lược, yêu cầu chuyển đổi tư duy từ sản xuất sang kinh tế nông nghiệp đô thị được xem là “chìa khóa” để nâng cao giá trị, phát triển bền vững.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Tạ Văn Tường cho biết, nếu như trước đây, trọng tâm chủ yếu là sản lượng, diện tích và quy mô chăn nuôi, trồng trọt, thì nay vấn đề cốt lõi là tạo ra giá trị gia tăng cao hơn trên một đơn vị đất đai, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của đô thị lớn.

Nông nghiệp vì thế không còn nhìn nhận như lĩnh vực tách biệt ở khu vực ngoại thành, mà nay đã trở thành bộ phận hữu cơ trong mô hình tăng trưởng mới của Thủ đô gắn với khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn và liên kết vùng.

Tinh thần đó không chỉ thể hiện trong Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị về “Xây dựng và phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới” mà còn được cụ thể hóa trong Quyết định 1193/QĐ-UBND của UBND thành phố. Ở đó, Hà Nội xác định phát triển nông nghiệp công nghệ cao gắn với kinh tế nông nghiệp đô thị là một trong những bài toán lớn của Hà Nội trong giai đoạn 2026-2030.

Để giải quyết bài toán nêu trên, thành phố đang tích cực vận dụng các cơ chế, chính sách đặc thù theo Luật Thủ đô năm 2026, phù hợp với định hướng Quy hoạch Hà Nội tầm nhìn 100 năm.

Cùng với định hướng ưu tiên bố trí nguồn lực để triển khai đồng bộ nhiều nhiệm vụ, dự án, thành phố khuyến khích thử nghiệm có kiểm soát các công nghệ, quy trình, giải pháp, sản phẩm, dịch vụ, mô hình kinh doanh nông nghiệp mới phù hợp thực tiễn phát triển đô thị.

Khuyến nghị thêm giải pháp phát triển nông nghiệp Hà Nội trong giai đoạn hiện nay, PGS.TS Chu Tiến Quang, nguyên Trưởng Ban Chính sách phát triển nông thôn (Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương) cho rằng, vấn đề quy hoạch và cụ thể hoá quy hoạch lúc này là rất quan trọng.

Theo đó, quy hoạch nông nghiệp của Hà Nội cần phân rõ 3 vùng phát triển, cụ thể là: vùng nội đô, vùng ven đô và vùng ngoại ô. Trên cơ sở đó, xây dựng và ban hành các cơ chế, chính sách nhằm khai thác hiệu quả nhất quỹ đất nông nghiệp trong bối cảnh đô thị hoá và tái cấu trúc đô thị Thủ đô tầm nhìn 100 năm.