Sáng 31-10, tại xã Vụ Bản, tỉnh Ninh Bình tổ chức lễ kỷ niệm 125 năm Ngày sinh Giáo sư, Viện sĩ Trần Huy Liệu (5/11/1901 – 5/11/2026), 60 năm thành lập Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam và công bố, đón nhận Bằng xếp hạng Di tích quốc gia đối với Nhà lưu niệm Giáo sư, Viện sĩ Trần Huy Liệu.
.jpg)
Giáo sư, Viện sĩ Trần Huy Liệu sinh ngày 5-11-1901 tại thôn Vân Cát, xã Vụ Bản, tỉnh Ninh Bình, trong một gia đình nhà nho giàu truyền thống yêu nước. Sớm tham gia phong trào yêu nước, ông sử dụng báo chí, văn chương làm phương tiện đấu tranh chống chế độ thực dân.
Năm 1928, ông bị thực dân Pháp bắt, kết án 5 năm tù và đày ra Côn Đảo. Năm 1936, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương. Tháng 3-1945, ông tham gia cuộc nổi dậy phá nhà giam Nghĩa Lộ, vượt ngục trở về Hà Nội hoạt động cách mạng.

Tại Đại hội quốc dân Tân Trào tháng 8-1945, ông được bầu làm Phó Chủ tịch Ủy ban Dân tộc giải phóng, là người soạn thảo Quân lệnh số 1, phát lệnh Tổng khởi nghĩa giành chính quyền trong cả nước. Sau Cách mạng tháng Tám, ông đảm nhiệm nhiều trọng trách trong Đảng và Nhà nước.
Không chỉ là nhà cách mạng kiên trung, Giáo sư, Viện sĩ Trần Huy Liệu còn là người đặt nền móng cho nền sử học cách mạng Việt Nam. Ông từng giữ cương vị Trưởng ban nghiên cứu Văn - Sử - Địa, Viện trưởng đầu tiên Viện Sử học và Chủ tịch đầu tiên Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam. Ông là tác giả, chủ biên nhiều công trình nghiên cứu có giá trị, tiêu biểu là bộ sách "Lịch sử 80 năm chống Pháp", được trao Giải thưởng Hồ Chí Minh năm 1996.
Phát biểu tại buổi lễ, Bí thư Đảng ủy xã Vụ Bản Trần Minh Hoan khẳng định, việc Nhà lưu niệm Trần Huy Liệu được công nhận Di tích quốc gia là dấu mốc có ý nghĩa quan trọng, thể hiện sự ghi nhận, tôn vinh những đóng góp của người con ưu tú quê hương đối với cách mạng và nền sử học nước nhà. Đây cũng là trách nhiệm trong việc gìn giữ, kế thừa và phát huy di sản.
Thời gian tới, xã Vụ Bản sẽ phối hợp với các cơ quan chuyên môn, nhà khoa học và gia đình tiếp tục bảo vệ, tu bổ di tích; sưu tầm, lưu giữ, số hóa tư liệu về cuộc đời, sự nghiệp của Giáo sư, Viện sĩ Trần Huy Liệu, đưa các giá trị lịch sử đến gần hơn với nhân dân, nhất là thế hệ trẻ.

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình Trần Song Tùng, việc Nhà lưu niệm Giáo sư, Viện sĩ Trần Huy Liệu được xếp hạng Di tích quốc gia không chỉ là niềm tự hào của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân tỉnh mà còn đặt ra yêu cầu cao hơn trong công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di tích.
Để thực hiện hiệu quả nhiệm vụ này, ông Trần Song Tùng đề nghị các cấp, ngành và địa phương quản lý, bảo vệ, tu bổ di tích đúng quy định, bảo đảm giữ gìn các yếu tố gốc, kiến trúc và cảnh quan. Đồng thời, phối hợp với Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, các nhà nghiên cứu và gia đình, dòng họ sưu tầm, xác minh, hệ thống hóa tư liệu, hiện vật về nhà sử học.

Tỉnh cũng định hướng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, mã QR, thuyết minh điện tử; gắn hoạt động tham quan, học tập tại di tích với giáo dục truyền thống cách mạng, sinh hoạt chính trị và các chương trình về nguồn. Cùng với đó, nghiên cứu kết nối Nhà lưu niệm với hệ thống di tích lịch sử, văn hóa trên địa bàn, hình thành các tuyến du lịch về nguồn phù hợp.
Trong lộ trình xây dựng Ninh Bình trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030, theo định hướng đô thị di sản thiên niên kỷ và thành phố sáng tạo, việc bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa, lịch sử có ý nghĩa quan trọng. Nhà lưu niệm Giáo sư, Viện sĩ Trần Huy Liệu được kỳ vọng trở thành địa chỉ đỏ về văn hóa, giáo dục, góp phần lan tỏa truyền thống yêu nước và làm giàu bản sắc vùng đất Ninh Bình.
(*) Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội.