Những người phụ nữ bền bỉ vun đắp tình làng nghĩa xóm

Lắng nghe để hóa giải những chuyện không tên

Hơn 20 năm tham gia công tác ở cơ sở, bà Vũ Thị Mai ở thôn Liên Bạt từng đảm nhiệm nhiều vị trí như Chủ tịch Hội Liên hiệp phụ nữ xã, Trưởng thôn, Bí thư Chi bộ và Trưởng ban Công tác Mặt trận thôn, giúp bà tích lũy kinh nghiệm vận động quần chúng, nắm bắt tâm tư và giải quyết những vấn đề phát sinh trong khu dân cư.

Liên Bạt là vùng đất giàu truyền thống văn hóa, lịch sử và hiếu học, gắn với tên tuổi chí sĩ yêu nước Nguyễn Thượng Hiền, nguyên Trưởng ban Thường trực Quốc hội Bùi Bằng Đoàn. Nơi đây còn nổi tiếng với nghề làm bún Bặt lâu đời, gắn với các thôn Bặt Chùa, Bặt Trung và Bặt Ngõ. Trong cộng đồng giàu truyền thống ấy, bà Mai luôn ý thức trách nhiệm của người cán bộ cơ sở trong việc giữ gìn tình đoàn kết, gắn bó giữa các gia đình.

Trong công tác hòa giải, bà Mai không ít lần nhận được điện thoại nhờ cậy vào buổi tối muộn. Có hôm, một gia đình xảy ra mâu thuẫn sau khi người chồng uống rượu. Ngay khi nhận được tin, bà đến nhà, kiên trì lắng nghe từng người rồi lựa lời khuyên giải. Không vội phân định đúng sai khi mọi người đang nóng giận, bà nhẹ nhàng trò chuyện, đôi khi pha chút hài hước để không khí bớt căng thẳng, cuối cùng hai vợ chồng nhà kia đã làm lành.

Theo bà Mai, mâu thuẫn gia đình đôi khi bắt nguồn từ những chuyện nhỏ nhặt, nhưng nếu không được tháo gỡ kịp thời có thể trở thành bất hòa lớn. Vì vậy, hòa giải viên phải kiên nhẫn lắng nghe, tìm hiểu nguyên nhân từ nhiều phía, tránh áp đặt suy nghĩ cá nhân.

Bà Mai còn cùng các thành viên tổ hòa giải xử lý những vụ việc liên quan đến đất đai, ranh giới giữa các hộ dân. Đáng chú ý, tổ hoà giải thôn đã gỡ thành công hai vụ việc các gia đình xây nhà lấn sang phần đất của nhau. Qua gặp gỡ, tìm hiểu và phân tích quyền lợi, trách nhiệm của từng bên, tổ hòa giải giúp các gia đình tìm được tiếng nói chung, tránh để tranh chấp kéo dài, ảnh hưởng đến quan hệ xóm giềng.

Thấu tình, đạt lý và trách nhiệm với cộng đồng

Bà Nguyễn Thị Chuyên ở thôn Trần Đăng tích lũy kinh nghiệm qua nhiều vị trí công tác tại cơ sở. Bà từng là Chi hội trưởng Chi hội Phụ nữ, Phó Chủ tịch rồi Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Hoa Sơn (cũ). Đầu năm 2025, bà tiếp tục tham gia việc chung, đảm nhiệm vai trò Trưởng ban Công tác Mặt trận, Tổ trưởng Tổ hòa giải thôn Trần Đăng.

Với gần 1.100 hộ dân, hơn 3.000 nhân khẩu, thôn Trần Đăng có nhiều mối quan hệ dân cư đan xen. Mâu thuẫn thường phát sinh từ việc sử dụng lối đi chung, ranh giới đất đai, vật nuôi ảnh hưởng đến hàng xóm. Trong đó, tranh chấp đất đai thường phức tạp do giá trị đất ngày càng tăng, quyền lợi của các bên có thể liên quan đến nhiều thành viên trong gia đình.

Khi tiếp nhận vụ việc, bà Chuyên thường gặp riêng từng bên để lắng nghe, tìm hiểu nguyên nhân và nguyện vọng. Sau đó, bà trao đổi với các thành viên tổ hòa giải, lựa chọn người có kinh nghiệm, am hiểu địa bàn hoặc kiến thức pháp luật để cùng tham gia. Việc nắm bắt đầy đủ thông tin giúp tổ tránh nhận định phiến diện, có cơ sở phân tích, thuyết phục các bên.

Theo bà, hòa giải viên không có quyền phân xử hay áp đặt cách giải quyết mà phải giúp các bên tự nhận ra vấn đề, tự nguyện tìm phương án thống nhất. Bà Chuyên chia sẻ: “Làm công tác hòa giải phải thấu tình, đạt lý trong cả lời nói và cách ứng xử. Hòa giải viên không có thẩm quyền phân xử mà cần kiên trì phân tích, giải thích để mỗi bên tự nhận ra điều chưa đúng của mình. Nếu các bên vẫn khăng khăng cho rằng mình đúng, nghĩa là việc hòa giải chưa đạt hiệu quả”.

Vì vậy, bà không nóng vội thúc ép các bên thống nhất ngay mà kiên trì phân tích từng vấn đề, giúp họ nhìn nhận quyền lợi của bản thân và trách nhiệm đối với người khác. Theo bà, hòa giải chỉ thực sự có kết quả khi các bên hiểu, đồng thuận và tự nguyện thực hiện phương án đã thống nhất.

Bên cạnh công tác hòa giải, bà Chuyên còn tích cực tạo sinh kế cho người dân địa phương. Hơn 20 năm trước, sau khi tìm hiểu, học hỏi nghề mây tre đan tại làng nghề Phú Túc (Phú Xuyên), bà đưa nghề về thôn Trần Đăng, tạo việc làm cho phụ nữ và người cao tuổi. Việc đưa nghề về thôn, trực tiếp tổ chức sản xuất và gắn bó với các hộ lao động cũng giúp bà Chuyên hiểu hơn hoàn cảnh, tính cách, tâm tư của từng gia đình. Đây là lợi thế để bà gần dân, nắm bắt sớm những bất đồng nảy sinh trong đời sống, từ đó lựa chọn cách vận động, thuyết phục phù hợp.

Từ thực tế tại thôn Liên Bạt và Trần Đăng có thể thấy, hòa giải ở cơ sở đòi hỏi người thực hiện phải am hiểu địa bàn, có kiến thức pháp luật, kỹ năng vận động và sự công tâm. Quan trọng hơn, hòa giải viên phải biết lắng nghe, tôn trọng ý kiến các bên, kiên trì tìm kiếm tiếng nói chung trên tinh thần tự nguyện, thiện chí.

Phó Chủ tịch UBND xã Ứng Thiên Phạm Văn Thao cho biết, thời gian qua, công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật và hòa giải ở cơ sở trên địa bàn xã ngày càng được quan tâm, triển khai nền nếp. Đội ngũ hòa giải viên chủ động cập nhật kiến thức pháp luật, nâng cao kỹ năng vận động, thuyết phục, góp phần giải quyết kịp thời nhiều mâu thuẫn, tranh chấp ngay tại khu dân cư, hạn chế phát sinh đơn thư, giữ gìn tình làng nghĩa xóm.

Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã, Chủ tịch Hội Liên hiệp phụ nữ xã Ứng Thiên Nguyễn Thị Kim Chung chia sẻ, bà Mai và bà Chuyên đều là những cán bộ nữ tâm huyết, trách nhiệm, có uy tín trong cộng đồng. Mỗi người có cách làm riêng nhưng đều gần gũi, thấu hiểu người dân, kiên trì vận động, thuyết phục. Không chỉ tham gia giải quyết mâu thuẫn, hai bà còn tích cực kết nối, tập hợp người dân, chăm lo đời sống cộng đồng, góp phần xây dựng gia đình hạnh phúc, khu dân cư đoàn kết.

Mỗi người có cách làm riêng, bà Mai và bà Chuyên đều tận tụy, trách nhiệm với công việc chung. Bằng sự gần gũi, kiên trì và khéo léo trong vận động, thuyết phục, các bà đã góp phần hóa giải mâu thuẫn từ cơ sở, giữ gìn tình làng nghĩa xóm, củng cố sự đoàn kết trong cộng đồng dân cư. Những đóng góp thầm lặng ấy đã làm nên giá trị của người hòa giải viên ở cơ sở.