Những giờ học sáng tạo và hành trình phát triển năng lực số cho học sinh

Khi công nghệ mở ra những cách học mới

Tại Trường Tiểu học Bát Tràng (xã Bát Tràng), việc đổi mới phương pháp dạy học, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và phát triển năng lực số cho học sinh là nội dung rất được chú trọng. Tiết học chuyên đề “Lồng ghép ứng dụng AI và khung năng lực số trong môn Công nghệ lớp 3” tại lớp 3A5 minh chứng cho điều đó.

Bằng công nghệ thông minh, phương pháp trực quan sinh động, minh họa bằng hình ảnh, học sinh dễ dàng khám phá chiếc đèn học, cách sử dụng chúng, đồng thời có thêm kỹ năng sử dụng điện tiết kiệm.

Theo cô giáo Bùi Thị Hồng Gấm, việc tích hợp khung năng lực số vào môn Công nghệ không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả giờ học mà còn giúp học sinh bước đầu hình thành kỹ năng sử dụng công nghệ an toàn, hiệu quả và có trách nhiệm.

Từ việc trang bị năng lực số cho học sinh đến đổi mới phương pháp giảng dạy của giáo viên là một quá trình chuyển biến song hành. Với hơn 30 năm gắn bó với nghề giáo, cô Vũ Bích Hằng, giáo viên Trường Tiểu học Văn Yên (phường Hà Đông) chia sẻ, nếu nhiều năm về trước, việc giảng bài bằng máy chiếu, PowerPoint đã rất "xịn xò" thì nay, sự hỗ trợ của công nghệ trong giảng dạy đã khiến giáo viên phải nhanh chóng thay đổi hơn nữa để bắt nhịp.

Khẳng định sự hấp dẫn, hiệu quả do công nghệ mang lại đối với giảng dạy, cô Hằng cho biết, công nghệ số đã giúp các bài giảng trở nên sinh động hơn, hấp dẫn hơn, học sinh chăm tương tác hơn.

"Các công cụ như ChatGPT, Gemini có thể gợi ý cách xây dựng câu hỏi, thiết kế bài tập theo nhiều mức độ nhận thức và phát triển học liệu số. Nhờ đó, giáo viên có thêm ý tưởng tổ chức hoạt động học tập và tiết kiệm thời gian cho một số công việc thường xuyên", cô Hằng chia sẻ.

Thầy cô phải chủ động

Từ thực tiễn đó, việc bồi dưỡng năng lực số cho đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý ngày càng có ý nghĩa quan trọng. Theo ông Đặng Thanh Quang, Hiệu trưởng Trường Tiểu học và THCS Nam Phù (xã Nam Phù), các chương trình tập huấn về trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số và đổi mới phương pháp giảng dạy đã tạo chuyển biến cụ thể. Với giáo viên, bồi dưỡng năng lực số không chỉ dừng ở việc sử dụng bài giảng điện tử, mà còn hướng tới khai thác các nền tảng quản lý học tập, kho học liệu số và phần mềm tương tác để tổ chức hoạt động dạy học linh hoạt, tăng cơ hội tiếp cận tri thức cho học sinh.

Theo ông Đặng Thanh Quang, ứng dụng công nghệ để giảm bớt những công việc lặp lại cũng giúp giáo viên có thêm thời gian tập trung vào hoạt động chuyên môn, tương tác và đồng hành với học sinh. Tuy nhiên, hiệu quả chuyển đổi số không chỉ phụ thuộc vào công cụ được sử dụng, mà còn nằm ở năng lực làm chủ công nghệ và khả năng vận dụng phù hợp với mục tiêu giáo dục của mỗi nhà trường, mỗi giáo viên.

Nhận định, hiệu quả không nằm ở việc sử dụng bao nhiêu công cụ, mà ở cách giáo viên lựa chọn và kiểm soát thông tin, cô Lê Thị Bích, giáo viên ở xã Thiên Lộc cho rằng, khi AI hỗ trợ một phần công việc, giáo viên càng cần tập trung vào việc tổ chức hoạt động, hướng dẫn học sinh đặt câu hỏi, kiểm tra độ tin cậy của thông tin và tự hình thành nhận định. Công nghệ có thể gợi mở câu trả lời, nhưng không thể thay thế sự thấu hiểu và đồng hành của người thầy.

Những hiệu quả bước đầu từ cách làm tại các cơ sở giáo dục khẳng định chủ trương đúng đắn ngành Giáo dục Hà Nội đang từng bước cụ thể hóa định hướng chuyển đổi số bằng các tiêu chí và nhiệm vụ triển khai. Ngày 10-9, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội ban hành Quyết định số 3252/QĐ-SGDĐT về Bộ tiêu chí công nhận Trường học số ngành Giáo dục và Đào tạo Hà Nội. Các tiêu chí này đặt yêu cầu chuyển đổi số trong mối liên hệ giữa điều kiện công nghệ, năng lực đội ngũ, công tác quản trị và chất lượng dạy học. Để triển khai hiệu quả, mỗi trường cần lựa chọn cách làm phù hợp với điều kiện thực tế; giáo viên xác định rõ mục tiêu sư phạm trước khi lựa chọn công cụ; học sinh được hướng dẫn sử dụng công nghệ an toàn, chủ động và có trách nhiệm.

Sự đồng hành của phụ huynh cũng là một phần quan trọng. Cùng với việc phối hợp nhà trường định hướng con sử dụng internet lành mạnh, phụ huynh có thể chủ động sử dụng các dịch vụ giáo dục trực tuyến như tuyển sinh đầu cấp và thanh toán học phí không dùng tiền mặt, qua đó kỹ năng số được bồi đắp không chỉ trong lớp học mà cả trong cuộc sống hằng ngày.