Nhân dân giám sát, cộng đồng thụ hưởng

Bám sát công trình, kịp thời chấn chỉnh thiếu sót

Giám sát đầu tư của cộng đồng là hình thức để nhân dân trực tiếp tham gia theo dõi việc triển khai các công trình, dự án trên địa bàn. Qua hoạt động này, những vấn đề liên quan đến tiến độ, chất lượng, an toàn thi công, vệ sinh môi trường và quyền lợi cộng đồng... được phát hiện, phản ánh kịp thời đến chủ đầu tư, đơn vị thi công và cơ quan có thẩm quyền.

Tại phường Vĩnh Tuy, Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng thực hiện giám sát các chương trình, dự án đầu tư công và công trình sử dụng nguồn vốn, công sức đóng góp của cộng đồng theo quy định... Nội dung giám sát tập trung vào việc công khai thông tin dự án; sự phù hợp với quyết định đầu tư, quy hoạch, thiết kế được phê duyệt; việc chấp hành quy định về đầu tư, xây dựng, đất đai, bảo vệ môi trường; tiến độ, khối lượng, chất lượng công trình; an toàn lao động và việc tiếp thu, giải quyết kiến nghị của nhân dân.

Đến nay, phường đã tổ chức giám sát 25 công trình, dự án, trong đó 18 công trình đang được giám sát và 7 công trình đã hoàn thành giám sát. Theo Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Vĩnh Tuy Dương Minh Đức, hoạt động của Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng từng bước đi vào nền nếp, bám sát thực tế và những vấn đề nhân dân quan tâm. Qua giám sát, Ban kịp thời phát hiện, phản ánh tồn tại, góp phần nâng cao tiến độ, chất lượng, hiệu quả đầu tư, tăng cường công khai, minh bạch và phát huy quyền làm chủ của nhân dân.

Tại xã Sơn Đồng, trong năm 2025 và 9 tháng đầu năm 2026, Ủy ban MTTQ Việt Nam xã thành lập mới 14 Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng để giám sát các công trình, dự án. Trong tổng số 31 công trình, dự án trên địa bàn, đã có 29 công trình được tổ chức giám sát.

Qua giám sát, các Ban phát hiện 7 trường hợp tồn tại, hạn chế, như sử dụng vật liệu chưa đúng quy cách, đất thải vương vãi gây ảnh hưởng giao thông, che chắn bụi chưa bảo đảm và thi công mặt đường chưa đạt độ chặt yêu cầu. Sau khi được nhắc nhở, một đơn vị thi công đã bóc lớp asphalt để lu lèn lại; 2 đơn vị thay thế vật liệu đạt chuẩn; 4 đơn vị tổ chức vệ sinh đường, tưới rửa và bổ sung che chắn công trình.

Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Sơn Đồng Nguyễn Thị Thanh cho biết, sự vào cuộc kịp thời, trách nhiệm của các thành viên Ban Giám sát đầu tư của cộn g đồngđã góp phần chấn chỉnh thiếu sót trong quá trình thi công, nâng cao chất lượng công trình công cộng, bảo đảm an toàn, vệ sinh môi trường và củng cố niềm tin của nhân dân đối với các dự án đầu tư tại địa phương.

Tại xã Hồng Vân, Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam xã hướng dẫn Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng rà soát danh mục công trình, dự án, lựa chọn nội dung giám sát phù hợp với tiến độ triển khai, mức độ ảnh hưởng đến cộng đồng và những vấn đề nhân dân quan tâm. Đến nay, trên địa bàn xã có 10 công trình, dự án thuộc phạm vi, điều kiện giám sát, trong đó các ban Giám sát đầu tư của cộng đồng đã tổ chức giám sát 7 công trình.

Qua giám sát, Ban phát hiện những tồn tại như thi công chưa hoàn thiện, hố ga không có nắp, tiềm ẩn nguy hiểm cho người dân đi lại. Các vấn đề được tổng hợp, kiến nghị chủ đầu tư, đơn vị thi công và cơ quan có thẩm quyền kiểm tra, khắc phục; đồng thời tiếp tục theo dõi những kiến nghị chưa có phản hồi.

Tham gia giám sát tại công trình tu sửa Đình làng Khê Hồi (xã Hồng Vân), ông Nguyễn Văn Cường, Trưởng ban Giám sát đầu tư của cộng đồng công trình cho biết, dự án tu sửa được triển khai từ tháng 5-2026, dự kiến sẽ hoàn thành trong 8 tháng. Với trách nhiệm được nhân dân tin tưởng giao phó, ông cùng các thành viên thường xuyên đến kiểm tra hiện trường, kịp thời yêu cầu chỉnh sửa, thay thế khi phát hiện nội dung chưa phù hợp. Đồng thời, Ban cũng vận động người dân cùng tham gia giám sát, hướng tới mục tiêu cao nhất là bảo đảm chất lượng và tiến độ công trình.

Hiệu quả phải được đo bằng chuyển biến sau giám sát

Thực tiễn tại các địa phương cho thấy, hiệu quả Giám sát đầu tư của cộng đồng không chỉ được tính bằng số công trình được kiểm tra hay số kiến nghị được ban hành, mà quan trọng hơn là những tồn tại có được khắc phục, kiến nghị được xem xét, trả lời và nguy cơ ảnh hưởng đến cộng đồng có được ngăn chặn kịp thời hay không.

Theo Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội Phạm Anh Tuấn, Ban Thanh tra nhân dân và Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng là "cánh tay" nối dài của Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam cấp xã, là tổ chức quan trọng để nhân dân thực hiện quyền làm chủ, tham gia giám sát hoạt động của cơ quan, tổ chức, cá nhân ở cơ sở.

Hoạt động của các ban Giám sát đầu tư của cộng đồng góp phần phòng ngừa tham nhũng, lãng phí, tiêu cực ngay từ địa bàn dân cư. Vì vậy, hoạt động của các ban không chỉ dừng ở việc phát hiện, kiến nghị mà còn cần theo dõi đến cùng việc tiếp thu, giải quyết kiến nghị, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân.

Hiệu quả hoạt động của các ban cần được đánh giá từ việc phát hiện đúng vấn đề, kiến nghị đúng thẩm quyền, theo dõi đến cùng kết quả giải quyết và tạo chuyển biến thực chất trong quản lý nhà nước, chất lượng công trình và đời sống nhân dân.

Từ yêu cầu đó, lãnh đạo Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố đề nghị các Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng chủ động giám sát ngay từ đầu quá trình triển khai dự án, tăng cường kiểm tra tại hiện trường, không để công trình thi công kéo dài nhưng thiếu sự giám sát thực chất. Hồ sơ giám sát cần được lập đầy đủ, gồm kế hoạch, biên bản kiểm tra, tài liệu ghi nhận hiện trạng, văn bản kiến nghị và kết quả xử lý.

Cùng với đó, cần xác định rõ đầu mối theo dõi từng công trình, quy trình tiếp nhận kiến nghị và cơ chế phản hồi kết quả. Những nội dung thuộc thẩm quyền của chính quyền cơ sở phải được xem xét, giải quyết kịp thời; vấn đề vượt thẩm quyền cần chuyển đến cơ quan có trách nhiệm theo quy định. Việc đã gửi kiến nghị không đồng nghĩa với kiến nghị đã được giải quyết xong mà phải theo đến cùng việc giải quyết.

Có thể thấy, khi được tổ chức thực chất, Giám sát đầu tư của cộng đồng không chỉ góp phần nâng cao chất lượng công trình dân sinh mà còn tăng cường trách nhiệm của chủ đầu tư, nhà thầu và cơ quan quản lý; hạn chế nguy cơ lãng phí, tiêu cực, bảo đảm nguồn lực đầu tư được sử dụng hiệu quả. Quan trọng hơn, người dân được trực tiếp tham gia giám sát những công trình gắn với đời sống của mình, qua đó phát huy dân chủ ở cơ sở và củng cố niềm tin đối với cấp ủy, chính quyền.