Nguyễn Thế Kiên - kiếp người kiếp chữ long đong

Mới đây, anh cho ra mắt độc giả tập thơ “Trong một ta khác” (NXB Văn học, quý I/2026), gồm 58 bài thơ, chia làm 2 phần: “Nới một miền ta” và “Trong vuông cổ tích”. Nguyễn Thế Kiên là người “thủy chung” với lục bát, tập thơ có tới 28 bài lục bát và lục bát biến thể, cái “miền ta” ấy được vun đắp, thêu dệt và mở ra cùng lục bát.

“Trong một ta khác”, yếu tố “khác” ở đây là gì? Đọc kỹ tập thơ mới thấy, sự khác cơ bản nằm ở nội dung, từ suy nghĩ, cảm xúc trước các vấn đề của cõi nhân sinh. Chẳng hạn những câu: “Kiếp người kiếp chữ long đong/ Bán non đi cả miền không là mình” (“Độc thoại”); “Này ta, một nụ phong trần/ Nở từ ba sáu cung trầm luân ta” (“Lại nói với mình”)...

Thơ là nhu cầu tâm sự với chính mình những lúc cô đơn nhất; hay nói cách khác, khi cô đơn, người ta tìm đến thơ, vịn vào đấy để giãi bày. Có lẽ vì thế, trong “Nới một miền ta”, chân dung Nguyễn Thế Kiên hiện rõ mồn một: “Này ta về lặng với mình/ Trong ta còn ngập những đành hanh ta/ Lời mùa gieo ngọt hôm qua/ Nhuốm dâu bể đắng cay sà sã xanh” hay “Một ta khác/ Chẳng cần tên/ Bon chen định dạng bằng nguyên thủy người”...

Nhiều bài thơ, chỉ cần đọc tên bài đã nhận ra Nguyễn Thế Kiên. Ví dụ: “Ta trong mùa chữ”, “Trong một miền xanh”, “Trong mạch giang san”, “Với một kiếp chữ”, “Trong một ta khác”, “Giăng lưới bắt phù sinh”... Tiêu đề thơ đã cho thấy những cá tính, thông điệp cảm xúc của một con người luôn nỗ lực tìm cái mới. Nguyễn Thế Kiên là nhà thơ của “vòm”, của “vuông”, của “cửa” của không gian thơ anh. Đó cũng là khía cạnh của sáng tạo ngôn ngữ.

Mỗi lần đọc thơ Nguyễn Thế Kiên, tôi lại nhớ câu nói của cố nhà thơ, nhạc sĩ Nguyễn Trọng Tạo: Làm mới được điều đã cũ, tưởng cũ đã thành công, còn hơn làm cũ điều tưởng mới. Và cũng nhớ, câu nói của nhà thơ Vương Tâm: “Nguyễn Thế Kiên kiên trì, giữa thời buổi đủ các loại thi pháp, giọng điệu cách tân vẫn trung thành với lục bát”.

Lục bát là thể thơ được đánh giá là “hồn cốt của dân tộc”, thậm chí có nhà nghiên cứu đánh giá là “tinh hoa văn học Việt Nam”. Vậy nên, để làm mới lục bát luôn là điều không dễ. Nguyễn Thế Kiên đã có nhiều sáng tạo ở nhịp điệu thơ, thể hiện sự phân đoạn câu thơ, dòng thơ, tạo quãng nghỉ để cảm được bài thơ, nhờ đó mà hiểu thêm tứ thơ. “Trong một ta khác”, Nguyễn Thế Kiên mạnh dạn đến táo bạo trong việc ngắt câu, chia nhịp, cấu trúc dòng thơ, đoạn thơ, tổ chức kết cấu tứ thơ. Chẳng hạn những câu: “Nghiêng suông đêm hạ nguyên vàng/ Rượu nghiệp chướng/ Rót/ Chảy tràn cuộc say...”, “Hạ nguyên này/ Những tròn đầy/ Trăng hay nước mắt cõi này sáng lên” (“Ngẫu tửu đêm hạ nguyên”). Đây là một trong 28 bài lục bát (tính chung cả hai phần) biến ảo về “không gian” cảm xúc, nhằm đạt được ý đồ sáng tạo.

“Trong một ta khác” là tập thơ đa đề tài, có trữ tình, có tự sự, có thế sự từ làng quê đến thời đại. Nhiều vấn đề từ cuộc sống như trí tuệ nhân tạo, cách mạng công nghiệp 4.0... ùa vào thơ Nguyễn Thế Kiên - nơi anh thể hiện những trăn trở, suy tư cùng cõi nhân sinh.