Nguy cơ uốn ván từ những vết thương nhỏ

Sự chủ quan và việc bỏ qua tiêm phòng khiến người bệnh phải điều trị hồi sức tích cực kéo dài, đối mặt với chi phí điều trị lớn, nguy cơ để lại di chứng lâu dài, thậm chí tử vong...

Hệ lụy từ sự chủ quan

Thời gian gần đây, nhiều bệnh viện trên địa bàn Hà Nội liên tục tiếp nhận các ca uốn ván nặng khởi phát từ những vết thương rất nhỏ. Điển hình như Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 đã tiếp nhận và điều trị cho một nam bệnh nhân 53 tuổi mắc uốn ván nặng do hai vết xước ở bàn tay khi vệ sinh chuồng gà.

Mới đây, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cũng tiếp nhận hai bệnh nhân nguy kịch, một trường hợp mắc uốn ván sau khi bị gà mổ và một trường hợp bị thương ở lòng bàn tay do ngã xe. Trong đó, cụ ông H.V.L. (94 tuổi, ở Hưng Yên) nhập viện trong tình trạng nguy kịch do uốn ván sau khi bị gà mổ vào gót chân. Ban đầu, do nghĩ vết thương không đáng ngại, gia đình chỉ rửa bằng nước sạch rồi theo dõi tại nhà, không đưa cụ đến cơ sở y tế để được xử trí và tiêm phòng uốn ván. Vài ngày sau, người bệnh bắt đầu xuất hiện các triệu chứng đau mỏi toàn thân, cứng cổ, há miệng khó và dễ sặc khi ăn uống. Khi được đưa đến bệnh viện tuyến dưới, người bệnh đã trong tình trạng da lạnh, vã mồ hôi, đờm dãi ứ đọng gây tắc đường thở. Các bác sĩ phải đặt nội khí quản để hỗ trợ hô hấp trước khi chuyển người bệnh đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương. Thạc sĩ, bác sĩ Trương Tư Thế Bảo (khoa Cấp cứu, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương) cho biết, khi nhập viện, bệnh nhân trong tình trạng gồng cứng toàn thân, tăng trương lực cơ mức độ nặng... Các bác sĩ chẩn đoán bệnh nhân mắc uốn ván toàn thể mức độ nặng, nguy cơ tử vong cao do tuổi cao và xuất hiện nhiều cơn co cứng kèm thắt nghẹn trong ngực.

Tiêm vắc xin - biện pháp dự phòng tối ưu

Qua các ca bệnh trên, các bác sĩ cho biết nhiều người vẫn lầm tưởng chỉ giẫm phải đinh gỉ hoặc bị sắt thép hoen gỉ đâm mới mắc uốn ván. Thực tế, vi khuẩn uốn ván (Clostridium tetani) tồn tại phổ biến trong đất, cát, bùn đất và phân gia súc, gia cầm dưới dạng bào tử. Khi xâm nhập qua các vết thương hở, đặc biệt là những vết thương sâu hoặc nhiễm bẩn, vi khuẩn có thể phát triển và tiết độc tố gây bệnh.

Chia sẻ về vấn đề này, bác sĩ Huỳnh Trần An Khương (Hệ thống Tiêm chủng VNVC) cho biết vi khuẩn uốn ván có thể xâm nhập qua mọi loại vết thương, dù rất nhỏ. Các vết thương nhiễm bẩn, hoại tử hoặc thiếu oxy làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Uốn ván có thời gian ủ bệnh thường từ 3 - 21 ngày, trung bình khoảng 10 ngày; cũng có thể chỉ từ một ngày hoặc kéo dài đến vài tháng, tùy thuộc vào đặc điểm, kích thước và vị trí của vết thương. Hầu hết các trường hợp khởi phát trong vòng 14 ngày.

Sau khi xâm nhập cơ thể, vi khuẩn uốn ván tiết ra ngoại độc tố tấn công hệ thần kinh trung ương. Người bệnh có các biểu hiện điển hình như cứng hàm, co cứng cơ toàn thân, co giật dữ dội. Bệnh có thể gây nhiều biến chứng nặng nề, thậm chí tử vong. Những trường hợp nặng có biến chứng cứng hàm, co cứng cơ cần được nhập viện sớm để điều trị hồi sức tích cực.

Trong đó, suy hô hấp là biến chứng nguy hiểm và thường gặp nhất. Khi các cơ hầu họng, thanh quản và cơ hô hấp co thắt kéo dài, người bệnh dễ bị tắc nghẽn đường thở, sặc dịch dạ dày vào phổi, ngừng thở và tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời. Viêm phổi cũng là biến chứng thường gặp do tình trạng co cứng cơ làm giảm thông khí, ứ đọng đờm dãi và tăng nguy cơ hít sặc. Nhiều trường hợp phải thở máy kéo dài, làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn bệnh viện. “Đặc biệt, rối loạn thần kinh thực vật là biến chứng nguy hiểm nhất của bệnh, thường xuất hiện ở giai đoạn nặng nhất. Người bệnh có thể tụt hoặc tăng huyết áp đột ngột, rối loạn nhịp tim, rối loạn đường huyết, suy tim, nhồi máu cơ tim, thậm chí suy đa cơ quan” - bác sĩ Huỳnh Trần An Khương phân tích.

Ngoài ra, các cơn co giật liên tục còn có thể gây tiêu cơ vân cấp, làm giải phóng các chất được đào thải qua thận, gây tắc ống thận và dẫn đến suy thận. Bệnh cũng có thể gây sốt cao, mất nước, tụt huyết áp, rối loạn thần kinh thực vật, dẫn đến giảm tưới máu thận và gây hoại tử ống thận cấp. Bên cạnh đó, một số thuốc an thần, giãn cơ và kháng sinh sử dụng trong quá trình điều trị cũng có thể ảnh hưởng đến chức năng thận của người bệnh.

Bởi vậy, tiêm vắc xin chủ động là giải pháp phòng bệnh uốn ván hiệu quả nhất. Theo bác sĩ Huỳnh Trần An Khương, những người chưa được tiêm phòng khi bị thương cần rửa sạch vết thương bằng nước và xà phòng, lấy dị vật nếu có. Sau đó, người bệnh cần đến cơ sở y tế hoặc trung tâm tiêm chủng để được bác sĩ đánh giá tình trạng vết thương, tư vấn tiêm vắc xin phòng uốn ván hoặc chỉ định tiêm huyết thanh kháng độc tố uốn ván khi cần thiết.

“Để phòng bệnh hiệu quả, người dân nên chủ động tiêm vắc xin phòng uốn ván đầy đủ, không nên chờ đến khi có vết thương mới xử trí. Điều này đặc biệt cần thiết với những người thường xuyên lao động ngoài trời, làm nông nghiệp, đánh bắt thủy hải sản hoặc chuẩn bị đến vùng sâu, vùng xa, hải đảo” - bác sĩ Huỳnh Trần An Khương khuyến cáo.