Người trẻ kể chuyện di sản trên không gian số, mở lối cho sản phẩm làng nghề

Tối thứ năm hằng tuần, ê-kíp livestream của Đoàn phường Kiến Hưng (Hà Nội) lại có mặt tại một cơ sở sản xuất của làng nghề rèn Đa Sỹ để ghi hình và quảng bá sản phẩm truyền thống.

Tại cơ sở của ông Hoàng Văn Hùng, Phó Chủ tịch Hiệp hội làng nghề rèn Đa Sỹ, tiếng máy cắt thép vang đều giữa không gian lao động nhộn nhịp. Những thanh thép nguyên liệu sau khi được xử lý, cắt theo quy cách sẽ tiếp tục được chuyển tới các xưởng rèn trong làng để tạo nên những sản phẩm dao, kéo, dụng cụ gia dụng mang thương hiệu Đa Sỹ.

Khung cảnh quen thuộc của làng nghề hôm nay có thêm những chiếc điện thoại đặt trên giá đỡ, hệ thống đèn chiếu sáng và đoàn viên, thanh niên đang chăm chú theo dõi màn hình.

“Để làm ra một sản phẩm rèn Đa Sỹ chất lượng, nguyên liệu đầu vào đóng vai trò như thế nào?”, nữ MC trẻ của Đoàn phường Kiến Hưng mở đầu buổi livestream.

Trước ống kính, ông Hoàng Văn Hùng chia sẻ về công đoạn chuẩn bị nguyên liệu – mắt xích quan trọng trong chuỗi sản xuất của làng nghề. Từ việc lựa chọn thép phù hợp, cắt phôi đúng kích thước đến cung ứng cho các hộ sản xuất, mỗi công đoạn đều góp phần quyết định chất lượng và độ bền của sản phẩm cuối cùng.

Những câu hỏi liên tục hiện lên trên màn hình: “Dao Đa Sỹ được làm từ loại thép nào?”, “Người dân có thể tham quan làng nghề không?”... Ở một góc cơ sở sản xuất, các bạn trẻ nhanh chóng trả lời bình luận, kết nối người xem với các nghệ nhân, thợ rèn và giới thiệu những nét văn hóa đặc sắc của làng nghề.

Các buổi phát sóng liên tiếp tại Đa Sỹ cho thấy một cách làm bài bản, chuyên nghiệp và bền bỉ: Đưa làng nghề lên không gian số bằng những câu chuyện chân thực về con người, nghề nghiệp và giá trị truyền thống được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Bên cạnh các nghệ nhân, hộ sản xuất và đoàn viên thanh niên, buổi phát sóng còn có sự đồng hành của lãnh đạo địa phương. Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ phường Kiến Hưng đã trực tiếp tham gia cùng ê-kíp, động viên các bạn trẻ và chia sẻ về định hướng phát triển làng nghề gắn với chuyển đổi số.

Chính sự quan tâm, tạo điều kiện về cơ chế của lãnh đạo phường đã giúp chuỗi livestream tại Đa Sỹ được triển khai thuận lợi, từng bước chuyên nghiệp hóa và tạo sức lan tỏa rộng rãi, góp phần đưa thương hiệu làng nghề truyền thống đến gần hơn với công chúng trong thời đại số.

Bí thư Đoàn phường Kiến Hưng Nguyễn Thị Huyền Trang cho biết, trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, Đoàn phường xác định thanh niên phải trở thành lực lượng tiên phong kết nối làng nghề với thị trường. Tổ thanh niên truyền thông số làng nghề rèn Đa Sỹ được thành lập với 22 đoàn viên có kỹ năng quay dựng video, thiết kế hình ảnh và vận hành các nền tảng mạng xã hội.

Trong 6 tháng đầu năm, các bạn trẻ đã phối hợp cùng nghệ nhân tổ chức 7 phiên livestream ngay tại các cơ sở sản xuất. Các chương trình thu hút hơn 58.000 lượt tiếp cận, trên 16.500 lượt tương tác và hơn 2.300 lượt xem trực tiếp. Song song với đó, chuyên mục “Mỗi tuần một câu chuyện về làng nghề Đa Sỹ” trên Facebook và TikTok đã đăng tải 10 video ngắn, đạt hơn 185.000 lượt xem.

Đưa sản phẩm quê hương vươn xa

Nếu trước đây, không ít hộ sản xuất còn hoài nghi về hiệu quả của công nghệ số, thì nay, họ đã chủ động tham gia livestream, sẵn sàng chia sẻ câu chuyện nghề và tiếp cận khách hàng qua các nền tảng trực tuyến.

Nhiều cơ sở ghi nhận lượng khách tìm hiểu, đặt hàng tăng lên sau các chương trình phát sóng. Quan trọng hơn, người dân nhận ra rằng thương mại điện tử không làm mất đi giá trị truyền thống, mà giúp rút ngắn khoảng cách với người tiêu dùng và giảm phụ thuộc vào các kênh trung gian.

Câu chuyện của Đa Sỹ không phải là trường hợp riêng lẻ. Từ lâu, Mê Linh được biết đến là thủ phủ hoa của Hà Nội với những cánh đồng trải dài rực rỡ sắc màu. Không chỉ cung cấp lượng lớn hoa tươi cho thị trường Thủ đô và các tỉnh lân cận, nơi đây còn là sinh kế của hàng nghìn hộ dân. Như nhiều làng nghề truyền thống khác, người trồng hoa Mê Linh từng đối mặt với bài toán đầu ra bấp bênh, phụ thuộc vào thương lái và chịu nhiều rủi ro về giá cả.

Trong bối cảnh đó, ngày càng nhiều người trẻ lựa chọn ứng dụng công nghệ để mở rộng thị trường cho sản phẩm quê hương. Một trong số đó là anh Lê Văn Cả. Sau đại dịch COVID-19, chàng trai trẻ quyết định trở về quê, tiếp nối nghề trồng hoa hồng của gia đình. Từ những video ghi lại công việc chăm sóc vườn hoa mỗi ngày, anh cùng bạn bè xây dựng kênh TikTok “Hoa hồng Mê Linh”, biến mạng xã hội thành cầu nối đưa những gốc hồng quê hương đến gần hơn với khách hàng trên khắp cả nước.

Ban đầu còn ngại ngùng trước ống kính, nhưng bằng sự chân thành và hiểu biết về nghề, chàng trai trẻ dần chinh phục khách hàng. Nếu trước đây, việc tiêu thụ hoa phụ thuộc nhiều vào thương lái, thường xuyên bị ép giá, thì nay, nhờ livestream và bán hàng trực tuyến, gia đình anh chủ động được đầu ra, doanh thu tăng gấp hai, gấp ba lần.

Mỗi dịp Tết, anh không chỉ tiêu thụ hết sản phẩm của gia đình mà còn hỗ trợ nhiều hộ dân xung quanh bán hoa, mang về doanh thu lên tới hàng tỷ đồng.

Ở Ba Vì, anh Triệu Sinh Viễn cũng chọn mạng xã hội để kể câu chuyện về nghề thuốc nam của người Dao. Trở về quê hương với mong muốn gìn giữ những bài thuốc gia truyền, anh cùng các thành viên Hợp tác xã Thuốc nam người Dao Thiên Mộc Hưng kiên trì giới thiệu giá trị của dược liệu bản địa thông qua các video, hội chợ và nền tảng số. Từ những bước đi ban đầu, hợp tác xã tạo việc làm cho nhiều thanh niên địa phương.

Điểm chung của những người trẻ ấy không chỉ nằm ở khả năng làm chủ công nghệ, mà còn ở tình yêu với quê hương và khát vọng giữ gìn những giá trị truyền thống. Họ hiểu rằng, trong thời đại số, di sản chỉ thực sự sống động khi được kể bằng ngôn ngữ của hôm nay. Trên hành trình ấy, công nghệ không thay thế giá trị truyền thống, mà trở thành đôi cánh cho sản phẩm quê Việt vươn xa.