Người trẻ chạm vào di sản từ dự án “Tinh hoa Việt”

Những trải nghiệm thú vị

Không khí tại buổi tổng kết giai đoạn 1 của dự án trở nên sôi nổi và gần gũi khi khu vực trải nghiệm được tái hiện như một “bản đồ thu nhỏ” của các làng nghề truyền thống. Những gian hàng trưng bày gốm, tò he, diều, quạt, lụa hay chuồn chuồn tre khiến không gian trường học như trở thành một phiên chợ văn hóa đầy sắc màu.

Đặc biệt, các em học sinh khối 6 đã có cơ hội đắm mình trong không gian của những làng nghề truyền thống, nơi mỗi sản phẩm không chỉ mang giá trị thủ công mà còn chứa đựng câu chuyện lịch sử, văn hóa và tâm hồn của người Việt.

Điểm nhấn của chương trình là tọa đàm “Trò chuyện với Nghệ nhân”. Thay vì những bài giảng một chiều, các em học sinh trực tiếp trò chuyện, đặt câu hỏi và lắng nghe những câu chuyện chân thực từ các nghệ nhân.

Những câu hỏi hồn nhiên nhưng đầy suy nghĩ đã khiến buổi tọa đàm trở nên đặc biệt: Làm thế nào để giữ lửa làng nghề trong thời đại công nghệ số? Liệu hoa văn cổ truyền có thể xuất hiện trên những sản phẩm hiện đại hay không? Chính những thắc mắc ấy cho thấy các em không chỉ tò mò, mong muốn khám phá mà còn đang suy nghĩ nghiêm túc về tương lai của văn hóa truyền thống.

Hành trình khám phá từ làng nghề

Trước khi bước vào buổi tổng kết, học sinh Wellspring đã có nhiều chuyến đi thực tế đến các làng nghề nổi tiếng quanh Hà Nội. Những trải nghiệm này giúp các em hiểu rằng di sản không phải là những câu chuyện xa vời trong sách giáo khoa, mà là những giá trị đang hiện diện sống động trong đời sống.

Trong đó, chuyến tham quan làng làm chuồn chuồn tre Thạch Xá (Hà Nội) đã để lại nhiều ấn tượng đặc biệt. Lê Mỹ An, học sinh lớp 6MT của trường, vẫn nhớ rõ cảm giác lần đầu cầm trên tay một chú chuồn chuồn tre chưa sơn màu.

“Lúc đầu em nghĩ làm chuồn chuồn tre chắc đơn giản lắm nhưng khi được nghệ nhân hướng dẫn mới thấy phải cân bằng từng chút một. Nếu gọt lệch một chút thôi là chuồn chuồn sẽ không đứng được trên đầu ngón tay”, An chia sẻ.

Theo An điều khiến cô bé ấn tượng nhất không chỉ là kỹ thuật chế tác mà là sự kiên nhẫn và tâm huyết của các nghệ nhân. “Em thấy mỗi chú chuồn chuồn nhỏ bé nhưng lại mang rất nhiều công sức. Sau chuyến đi đó, em hiểu rằng giữ gìn một làng nghề truyền thống thật sự không dễ dàng”, An nói.

Trong khi đó, với Nguyễn Quỳnh Thư, chuyến trải nghiệm tại làng lụa Vạn Phúc (Hà Đông) lại mở ra một thế giới hoàn toàn khác.

“Trước đây em chỉ thấy lụa trong các cửa hàng nhưng khi đến làng nghề em mới biết để làm ra một tấm lụa phải qua rất nhiều công đoạn như nuôi tằm, kéo tơ, dệt vải. Khi nghe tiếng khung cửi kêu đều đều, em cảm giác như đang nghe một bản nhạc rất đặc biệt của làng nghề”, Thư kể.

Điều khiến Thư suy nghĩ nhiều nhất là câu chuyện về việc giữ nghề. “Em nghĩ nếu người trẻ không quan tâm thì những làng nghề này có thể bị mai một. Sau chuyến đi, em muốn giới thiệu nhiều hơn về lụa Vạn Phúc cho bạn bè quốc tế của mình”, Thư cho biết.

Khi học sinh trở thành nghệ nhân và nhà sáng tạo...

Một điểm đặc biệt của dự án “Tinh hoa Việt” là học sinh không chỉ quan sát hay lắng nghe, mà còn trực tiếp tham gia sáng tạo. Trong hành trình này, mỗi học sinh được hóa thân vào nhiều vai trò khác nhau: Khi là nghệ nhân tỉ mỉ, lúc lại trở thành nhà thiết kế sáng tạo hay người kinh doanh trẻ với bài toán lợi nhuận và phát triển sản phẩm.

Các em thử nghiệm việc thiết kế sản phẩm thủ công, xây dựng ý tưởng quảng bá làng nghề, thậm chí lập kế hoạch đưa sản phẩm truyền thống đến gần hơn với người tiêu dùng hiện đại.

Đặc biệt, trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ, các học sinh được khuyến khích sử dụng công nghệ để “giải mã” truyền thống. Từ việc thiết kế poster số, video giới thiệu làng nghề đến xây dựng ý tưởng đưa sản phẩm thủ công lên nền tảng trực tuyến... tất cả đều giúp các em hiểu rằng bảo tồn văn hóa hôm nay không chỉ là giữ gìn hiện vật, mà còn là đưa di sản vào hệ sinh thái số để lan tỏa không biên giới.

Theo đại diện nhà trường, giá trị lớn nhất của dự án không chỉ nằm ở kiến thức văn hóa, mà còn ở hành trình giúp học sinh khám phá chính bản thân mình. Qua từng khối đất, từng nét vẽ hay từng sản phẩm thủ công, các em dần nhận ra thế mạnh, đam mê và cả những giới hạn cần vượt qua.

Dự án “Tinh hoa Việt - Vietnamese Impressions” được xây dựng như một vòng tròn giá trị. Từ việc kết nối (Connect) với nguồn cội, học sinh học hỏi (Learn) để làm giàu tri thức, từ đó phát triển (Grow) nội lực. Khi đã sẵn sàng, các em chia sẻ (Share) những sáng tạo của mình và cuối cùng là Quan tâm (Care) đến việc gìn giữ di sản bằng tư duy mới mẻ.

Đó cũng chính là tinh thần những người thực hiện dự án mong muốn gửi gắm, thế hệ trẻ không chỉ hiểu về truyền thống mà còn biết cách làm cho truyền thống tiếp tục sống trong đời sống hiện đại. Đặc biệt, giữ gìn và phát huy tinh hoa Việt không chỉ là bài học, mà còn là trách nhiệm và niềm tự hào của thế hệ tương lai.