Ngoại giao dầu mỏ của Australia trong thế giới năng lượng bất ổn

Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi tuần này mang tới Canberra một quả dưa lưới Nhật Bản và một đĩa nhạc làm quà cho người đồng cấp Australia Anthony Albanese. Nhưng “món quà” quan trọng hơn nhiều có lẽ là cam kết duy trì dòng chảy nhiên liệu giữa hai nước.

Tuyên bố chung về an ninh năng lượng với Nhật Bản là kết quả của nhiều tuần Australia đẩy mạnh “ngoại giao dầu mỏ” trên khắp châu Á nhằm bảo vệ nguồn cung nhiên liệu cho nền kinh tế vốn phụ thuộc lớn vào dầu tinh chế nhập khẩu.

Trong bối cảnh xung đột Trung Đông làm rung chuyển thị trường năng lượng toàn cầu, chiến dịch ngoại giao này phản ánh nỗi lo ngày càng lớn của Canberra về một điểm yếu chiến lược lâu nay ít được chú ý: Australia giàu tài nguyên năng lượng nhưng lại dễ tổn thương trước nguy cơ gián đoạn nguồn cung nhiên liệu tinh chế.

Những nỗ lực vận động ngoại giao đang bắt đầu phát huy tác dụng.

Sau Nhật Bản, Australia cũng đạt các tuyên bố năng lượng tương tự như Hàn Quốc, Singapore, Malaysia và Brunei. Mục tiêu không chỉ là duy trì nguồn cung, mà còn gửi tín hiệu trấn an tới doanh nghiệp và người tiêu dùng rằng các đối tác trong khu vực sẽ không hạn chế xuất khẩu nhiên liệu để ưu tiên thị trường nội địa nếu khủng hoảng leo thang.

Điều này đặc biệt quan trọng với Australia, một trong những nước xuất khẩu LNG và than đá lớn nhất thế giới nhưng lại phụ thuộc đáng kể vào các sản phẩm dầu được tinh chế tại châu Á. Trong khi đó, phần lớn các nhà máy lọc dầu của khu vực lại dựa vào nguồn dầu thô từ Trung Đông.

Nghịch lý ấy khiến Australia trở thành một trong những nền kinh tế phát triển dễ bị tổn thương hơn trước các cú sốc địa chính trị liên quan đến năng lượng, đặc biệt khi hoạt động vận chuyển dầu qua Eo biển Hormuz bị gián đoạn.

Trong chuyến thăm Trung Quốc tuần trước, Ngoại trưởng Penny Wong cũng thúc đẩy việc nối lại hoạt động bán nhiên liệu hàng không cho doanh nghiệp Australia.

Reuters dẫn lời bà Wong nhấn mạnh với phía Trung Quốc rằng nguồn cung nhiên liệu ổn định không chỉ cần thiết cho thị trường nội địa, mà còn là điều kiện để Australia duy trì dòng xuất khẩu LNG và than đá sang các khách hàng châu Á.

Nói cách khác, với Canberra, an ninh nhiên liệu giờ không còn đơn thuần là vấn đề tiêu dùng trong nước mà đã trở thành mắt xích quan trọng đối với toàn bộ vai trò của Australia trong chuỗi cung ứng năng lượng khu vực.

Những nỗ lực ngoại giao này phần nào giúp hạ nhiệt lo ngại về nguồn cung nhiên liệu.

Tuy nhiên, sự chú ý gần đây vẫn đổ dồn vào mức dự trữ nhiên liệu thấp của Australia sau khi lượng dầu diesel tồn kho trong tháng 3 giảm xuống dưới ngưỡng tối thiểu tương đương 30 ngày nhu cầu tiêu thụ. Đây được xem là mức đặc biệt nhạy cảm với nền kinh tế phụ thuộc lớn vào vận tải đường dài, khai khoáng và nông nghiệp.

Chính phủ Australia cho biết gần đây đã đảm bảo thêm khoảng 450 triệu lít dầu diesel và 100 triệu lít nhiên liệu hàng không.

Bộ trưởng Năng lượng Chris Bowen cho biết lượng dự trữ hiện nay đã cao hơn trước thời điểm xung đột Trung Đông bùng phát, gồm 33 ngày dầu diesel, 43 ngày xăng và 28 ngày nhiên liệu hàng không.

Canberra đồng thời khẳng định sẽ tiếp tục sử dụng các kênh ngoại giao để xử lý nguy cơ khủng hoảng năng lượng.

Chính phủ Australia cũng kéo dài chính sách giảm thuế nhiên liệu đến cuối tháng 6 nhằm kiềm chế giá xăng bán lẻ. Song song đó, Canberra cam kết chi 10 tỷ AUD (7,2 tỷ USD) để tăng dự trữ xăng và phân bón, đồng thời xây dựng kho dự trữ nhiên liệu quốc gia quy mô 1 tỷ lít trong dài hạn.

Dù vậy, các biện pháp này mới chỉ giúp giảm bớt áp lực trước mắt.

Lượng tồn kho dầu toàn cầu hiện ở mức thấp nhất trong gần 8 năm, trong khi một số nhà máy lọc dầu tại châu Á chỉ hoạt động khoảng 70% công suất. Điều đó cho thấy thị trường năng lượng thế giới vẫn ở trạng thái mong manh, dễ bị tổn thương trước bất kỳ cú sốc địa chính trị nào mới.

Nếu căng thẳng ở Trung Đông kéo dài hoặc chuỗi cung ứng nhiên liệu khu vực tiếp tục bị gián đoạn, Australia có thể sẽ còn chịu áp lực lớn hơn nữa.

Trong một thế giới mà năng lượng ngày càng gắn chặt với địa chính trị, “ngoại giao dầu mỏ” có thể đang trở thành lớp phòng thủ chiến lược mới của Australia.