Trước yêu cầu nâng cao năng lực phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ tại đô thị, thành phố Hà Nội triển khai nhiệm vụ nghiên cứu, thiết kế, chế tạo xe thang cứu hộ có tầm vươn 32m và 56m theo mô hình hợp tác “Nhà nước - nhà trường - nhà doanh nghiệp”.
Đây là hướng đi cụ thể nhằm đưa nguồn lực khoa học và công nghệ vào giải quyết bài toán thực tiễn, từng bước làm chủ công nghệ và giảm phụ thuộc vào thiết bị nhập khẩu.

Xuất phát từ bài toán thực tiễn
Đô thị hóa nhanh cùng sự gia tăng của các công trình cao tầng đặt ra yêu cầu ngày càng cao về phương tiện phục vụ phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ. Trong tình huống khẩn cấp, xe thang tầm cao giúp tiếp cận vị trí xảy ra sự cố, cứu người mắc kẹt và hỗ trợ chữa cháy.
Hiện nay, các dòng xe thang tầm cao chủ yếu phải nhập khẩu từ những quốc gia có nền công nghiệp phát triển như Đức, Nhật Bản. Giá thành mỗi xe nhập khẩu sau thuế khoảng 35-37 tỷ đồng. Hơn thế, việc phụ thuộc nguồn cung nước ngoài còn gây khó khăn trong khâu bảo dưỡng, sửa chữa, thay thế linh kiện.
Từ thực tế này, Hà Nội đã phê duyệt nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược “Nghiên cứu, thiết kế, chế tạo và thử nghiệm xe thang cứu hộ có tầm vươn 32m và 56m”, giao Công ty cổ phần Tập đoàn Ô tô Hiệp Hòa chủ trì, phối hợp với Đại học Bách khoa Hà Nội thực hiện. Nhiệm vụ có sự tham gia của UBND thành phố Hà Nội, nhà trường và doanh nghiệp, hướng tới làm chủ công nghệ chế tạo 2 dòng xe thang chuyên dụng.
PGS.TS Nguyễn Anh Tuấn, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Hà Nội cho biết, nhiệm vụ có tổng kinh phí gần 65 tỷ đồng, trong đó thành phố hỗ trợ 50%. Theo ông Nguyễn Anh Tuấn, đây là nhiệm vụ cần thiết bởi trên thế giới, không nhiều quốc gia và doanh nghiệp có khả năng chế tạo loại phương tiện này. Nếu Việt Nam làm chủ được công nghệ, ngoài khả năng thay thế hàng nhập khẩu còn có thể hướng tới xuất khẩu sang các nước trong khu vực.
Để chế tạo xe thang có tầm vươn lớn, yêu cầu đặt ra không chỉ là kết cấu đủ khả năng chịu lực mà còn phải bảo đảm độ ổn định trong quá trình nâng, hạ, vươn thang và vận hành ở các điều kiện tác nghiệp khác nhau. Do đó, nhiệm vụ không dừng ở lắp ráp mà hướng tới làm chủ thiết kế, tính toán, chế tạo và tích hợp toàn bộ hệ thống.
Theo Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Tập đoàn Ô tô Hiệp Hòa Đào Mạnh Hùng, sự phối hợp với Đại học Bách khoa Hà Nội tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận năng lực nghiên cứu chuyên sâu, phát triển phần mềm điều khiển tự động với giao diện tiếng Việt. Các cụm kết cấu chính được đặt mục tiêu nghiên cứu, tính toán và chế tạo tại Việt Nam, với sự tham gia của đội ngũ kỹ sư trong nước và các nhà khoa học.
Từ nghiên cứu đến sản phẩm thương mại
Điểm đáng chú ý của mô hình hợp tác “ba nhà” là vai trò của từng chủ thể được xác định tương đối rõ. Thành phố Hà Nội đặt hàng, hỗ trợ kinh phí và tạo điều kiện triển khai nhiệm vụ; nhà trường tham gia giải quyết các vấn đề khoa học, kỹ thuật; doanh nghiệp chủ trì nghiên cứu, chế tạo, thử nghiệm và hướng tới thương mại hóa sản phẩm.
Với gần 30 năm hoạt động trong lĩnh vực xe chuyên dụng, Công ty cổ phần Tập đoàn Ô tô Hiệp Hòa có nhà máy sản xuất quy mô gần 60.000m², đội ngũ kỹ thuật gồm 50 kỹ sư, 7 thạc sĩ và gần 300 công nhân. Năng lực này tạo nền tảng để doanh nghiệp kết nối nghiên cứu với chế tạo. Những vấn đề phát sinh trong quá trình sản xuất cũng là cơ sở để nhà trường và doanh nghiệp điều chỉnh, hoàn thiện giải pháp kỹ thuật.
Nhiệm vụ được triển khai từ tháng 7-2026, thời gian thực hiện 24 tháng. Quy trình nghiên cứu gồm 2 vòng: Thiết kế, chế tạo, thử nghiệm và hiệu chỉnh; tiếp đó hoàn thiện thiết kế, tiếp tục thử nghiệm các tính năng. Mục tiêu là chế tạo thành công hai loại xe thang 32m và 56m, đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, an toàn theo tiêu chuẩn TCVN 13316-12:2025.
Sau khi hoàn thành, sản phẩm cùng hồ sơ thiết kế, tài liệu kỹ thuật, quy trình chế tạo, kiểm định và hướng dẫn vận hành, bảo trì sẽ được chuyển giao cho doanh nghiệp. Doanh nghiệp cũng sẽ được đào tạo đội ngũ kỹ thuật để tiếp nhận, làm chủ công nghệ.
Tuy nhiên, từ nghiên cứu đến thương mại hóa vẫn còn những rào cản. Theo ông Đào Mạnh Hùng, sản phẩm khoa học, công nghệ trong nước đang thiếu thị trường đầu ra và phải cạnh tranh với hàng nhập khẩu. Chi phí kiểm thử, kiểm định lớn, trong khi thời gian cấp phép thương mại hóa kéo dài, cũng gây khó khăn cho doanh nghiệp.
Từ thực tế đó, Công ty cổ phần Tập đoàn Ô tô Hiệp Hòa kiến nghị Nhà nước có cơ chế ưu tiên mua sắm sản phẩm trong nước khi đã đáp ứng đầy đủ yêu cầu kỹ thuật. Đồng thời, các cơ quan kiểm định, đo lường chất lượng cần đồng hành với doanh nghiệp ngay từ giai đoạn nghiên cứu để tháo gỡ vướng mắc, rút ngắn thời gian đưa sản phẩm ra thị trường.
Nhiệm vụ nghiên cứu, chế tạo xe thang chữa cháy 32m và 56m là một ví dụ cụ thể về việc triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị: Lấy doanh nghiệp làm trung tâm, thúc đẩy liên kết với trường đại học và phát huy vai trò kiến tạo của Nhà nước.
Nếu thành công, đây không chỉ là bước tiến của một doanh nghiệp trong lĩnh vực cơ khí chuyên dùng mà còn là minh chứng cho khả năng chuyển hóa nguồn lực nghiên cứu thành sản phẩm phục vụ đời sống.
Quan trọng hơn, mô hình hợp tác “ba nhà” sẽ chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi những kết quả nghiên cứu không dừng lại ở đề tài, nhiệm vụ mà được kiểm chứng bằng chất lượng sản phẩm, năng lực sản xuất và khả năng đáp ứng những yêu cầu cụ thể của xã hội.
(*) Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội.